Thema's 2002-2005

In de strategienota 2002-2005 benoemt NWO een aantal thema's die in deze periode speciale aandacht krijgen in onderzoeksprogramma's. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: multidisciplinair onderzoek stimuleren, een stroom van eersteklas onderzoekers aantrekken en het stimuleren van talent.

Cultureel erfgoed

Onderzoek op het gebied van cultureel erfgoed gaat over de functie, beleving en uitingsvormen van kunst en cultuur: archeologie, geschiedenis, kunst, literatuur en taal, muziek en theater.

Ethische en maatschappelijke aspecten van onderzoek en innovatie

Wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen geven aanleiding tot diverse ethische en maatschappelijke discussies, zoals over gezondheidsrisico's van gewasveredeling en respect voor dieren. Digitalisering leidt tot vragen over de grenzen van de persoonlijke levenssfeer.

Bestuur in beweging

De vertrouwde manieren van het besturen van samenleving, overheid en economie veranderen. Dit brengt problemen van regelbaarheid, verantwoordelijkheid en legitimiteit met zich mee. Met het onderzoek naar de effecten en gevolgen van deze verschuivingen zijn verschillende wetenschapsgebieden betrokken.

Cognitie en gedrag

Onderzoek binnen dit thema zoekt in de eerste plaats een antwoord op de vraag hoe kennis wordt verkregen en gebruikt in persoonlijke, sociale, culturele en digitale context. Veelbelovende additionele perspectieven zijn gedrag en evolutie, taalverwerving, diergedrag, kennis toegankelijkheid en stoornissen in cognitieve processen.

Fundamenten van levensprocessen

Recente wetenschappelijke doorbraken hebben de kennis over de basis van het leven spectaculair vergroot. De DNA-volgorde van het menselijke erfelijk materiaal (het genoom) is bekend. Daarmee is de weg geopend voor onderzoek naar de processen die ten grondslag liggen aan het functioneren van levende systemen. Zo willen biofysici inzicht krijgen in de communicatie tussen cellen en organen, inzicht dat de basis kan vormen voor een nieuwe generatie medicijnen tegen kanker. Ook wordt onderzocht wat de invloed is van omgevingsfactoren op onze genen, bijvoorbeeld bij veroudering.

Systeem aarde

Volgens de huidige klimaatscenario's zal niet alleen de zeespiegel stijgen, maar ook de hoeveelheid neerslag in Nederland zal toenemen. Beleidsmakers kunnen hun beslissingen afstemmen op deze toekomstverwachtingen. Over de precieze invloed van de mens op het klimaat, bijvoorbeeld in de vorm van luchtvervuiling, is echter nog veel onbekend.

Digitalisering en informatisering

Onze samenleving is in toenemende mate afhankelijk van informatie. Het vermogen om uit grote hoeveelheden gegevens informatie en kennis te winnen en deze te benutten, is een kritische succesfactor voor welvaart en welzijn. De beschikbaarheid, betrouwbaarheid, beheersbaarheid en toegankelijkheid van digitale systemen staat centraal in dit thema.

Nanowetenschappen

De nanowetenschap maakt toepassingen mogelijk op de schaal van individuele atomen en moleculen. Nanowetenschappen leveren niet alleen een belangrijke bijdrage aan het vroegtijdig opsporen van ziekten (zoals bijvoorbeeld kanker), maar ook aan de ontwikkeling van duurzame technologie zoals permanente glucosemeting bij suikerpatiënten.

Opkomende technologieën

Waar verschillende wetenschappelijke disciplines elkaar raken, ontstaan nieuwe technologieën. De medische wetenschap en de ingenieurswetenschappen vormen één zo'n kruispunt. De kennis en kunde van de twee vakgebieden maken toepassingen mogelijk zoals chirurgie zonder het lichaam te hoeven openen dankzij bij driedimensionale beelden van het inwendige lichaam. Andere kruispunten zijn quantumtechnologie, fotonica, biomimetica, sensortechnologie, miniaturisatie en zelflerende systemen, systemen voor data-analyse, modellering en simulatie.