Over dit thema

Grondstoffenschaarste is een groeiend probleem. We zijn met steeds meer mensen, opkomende economie├źn zoals China en India gaan steeds meer consumeren, en het welvaartsniveau stijgt. Tegelijkertijd zijn de afgelopen decennia steeds meer producten ontwikkeld die gemaakt worden van schaarse grondstoffen. Denk aan touchscreens, plastics met geavanceerde eigenschappen gemaakt uit aardolie, of accu's voor elektrische auto's.

Delven en handelen

De grondstoffen die nodig zijn voor deze producten zijn maar beperkt beschikbaar in de aardbodem. Het delven van deze stoffen wordt steeds moeilijker, duurder en belastender voor het milieu. Daarnaast komt een deel van deze grondstoffen alleen voor in conflictgebieden, waarmee Europese landen en de VS maar moeilijk handel kunnen drijven. Denk aan landen in Afrika, of gebieden in Rusland. En een van de grootste leveranciers, China, heeft zelf steeds meer nodig.

Drie hoofdvragen

Binnen het NWO-thema Materialen: oplossingen voor schaarste gaan chemici, materiaalwetenschappers, fysici en biologen samen op zoek naar alternatieven. Kun je nieuwe chemische samenstellingen maken met de gewenste eigenschappen zonder dat je schaarse olie, metalen of mineralen nodig hebt?

Ook wordt er gekeken naar een slimmere inzet van materialen. Kun je er bij het ontwerp van een product al rekening mee houden dat na gebruik zoveel mogelijk onderdelen kunnen worden hergebruikt?

Tot slot zoekt men naar zo zuinig mogelijke productiemethoden: kun je ook een accu verzinnen waarin je met tien procent van het voorheen benodigde lithium toe kunt?

Binnen het thema ligt de focus op de chemie, op het maken van nieuwe materialen. Maar ook het ontwerp van producten, hergebruik en recycling en de omschakeling naar een biobased economie, waarin producten van biologische gewassen worden gemaakt, hebben een plaats binnen dit NWO-thema.

Relatie met thema High tech systemen en materialen

Het NWO-thema High tech systemen en materialen legt zich toe op het toepassen van slimme materialen in componenten en high-techsystemen. Het thema Materialen: oplossingen voor schaarste is met name gericht op het ontwerpen en produceren van materialen en het duurzaam beheer van de grondstoffen die daarvoor nodig zijn.


Topsector Chemie

Het kabinet heeft topsectoren aangewezen waarin Nederland wereldwijd sterk is en waaraan de overheid samen met ondernemers en onderzoekers extra aandacht geeft.

Het NWO-thema Materialen: oplossingen voor schaarste heeft een sterke chemische insteek en sluit naadloos aan bij de ambities van de topsector Chemie.

In het innovatiecontract Chemie spreekt de topsector de ambitie uit om op twee gebieden internationaal leidend te zijn in 2050: in slimme materialen en in groene chemie. Slimme materialen zorgen voor meer veiligheid en comfort voor mensen en dieren met een minimum aan ecologische impact. Groene chemie is een verzamelnaam voor grondstoffen, producten en productieprocessen die zijn gebaseerd op biomassa, die milieuvriendelijk en schoon zijn geproduceerd en die duurzaam zijn in gebruik.