Reactie ALW voorzitter op Wetenschapsvisie

Eind november verscheen de Wetenschapsvisie 2025 waarin ook over een verandering van de bestuursstructuur van NWO wordt gesproken. De voorzitter van het NWO Gebiedsbestuur Aard- en Levenswetenschappen, Jacob Fokkema, geeft hierop zijn visie.

Jacob Fokkema, voorzitter Gebiedsbestuur NWO Aard- en Levenswetenschappen

‘De Wetenschapsvisie bevat positieve elementen voor zowel de wetenschap in den brede als voor het onderzoek in de aard- en levenswetenschappen. Het document heeft als vertrekpunt dat de Nederlandse wetenschap van hoge kwaliteit is, internationaal gezien bovengemiddeld. Met genoegen zie ik dat die hoge kwaliteit terugkomt in de aard- en levenswetenschappen. Desondanks ben ik er niet helemaal op gerustgesteld dat in de toekomstige NWO bestuursstructuur de financiering van het toponderzoek in de aard- en levenswetenschappen voldoende gewaarborgd zal zijn.

Het succes van het ALW onderzoek schuilt juist in het bij uitstek multidisciplinaire en internationale karakter ervan. Het fundament van de aardwetenschappen ligt in een ondeelbaar samenspel tussen multidisciplinaire, maar vooral fysische- en biologische componenten. De levenswetenschappen kennen een multidisciplinaire diversiteit die reeds lang tot afstemming en samenwerking heeft geleid op tal van grensvlakken met andere disciplines. ALW heeft samenwerking gezocht en gevonden met onderzoek dat nu is ondergebracht binnen ZonMw (pré patiëntgericht biologisch onderzoek) en de NWO-gebieden Natuurkunde (fysische biologie), Chemische Wetenschappen (biochemie), Exacte Wetenschappen (modelleren), Maatschappij- en Gedragswetenschappen (hersenonderzoek), Geesteswetenschappen (archeologie, ethiek) en Technische Wetenschappen STW (water).

De samenvoeging binnen NWO van de aard- en levenswetenschappen 13 jaar geleden, heeft geleid tot dezelfde bewegingen aan universiteiten (FALW-VU, Darwin Centre). We moeten ervoor waken dat de opgebouwde winst, in de vorm van multidisciplinariteit en samenwerking, niet verloren gaat. Wanneer, los van de goede intenties van de Wetenschapsvisie, de uitvoering van de Wetenschapsvisie zou leiden tot een opsplitsing van de aard- en levenswetenschappen, een nieuwe versnippering, dan is dat geen goede zaak. Er moet een balans zijn tussen samenvloeien van disciplines, zoals dat bij ALW reeds lang gebruikelijk is, en de kracht van afzonderlijke disciplines.

ALW neemt actief deel aan minimaal 5 Topsectoren. De Wetenschapsvisie maakt duidelijk dat die stevige inbedding van het ALW onderzoek in maatschappelijke en economische uitdagingen gecontinueerd zal worden. ALW-onderzoek zal daarmee binnen de toekomstige organisatiestructuur, hoe die ook uitpakt, uiterst relevant blijven. Zorgen zijn er wel, met name wat betreft het talent- en vrije onderzoek bij ALW. Daar staan de honoreringen onder druk, terwijl juist hier de projectaanvragen in internationale beoordelingen al jaren het meest excellent blijken te zijn.

We moeten ernaar streven dat ALW-onderzoekers in de toekomstige organisatorische structuur op financiering van NWO kunnen blijven rekenen, zeker ook voor het vrije, fundamentele onderzoek, onafhankelijk van invloeden van buiten de wetenschap. Dit onderzoek vormt immers de basis van de wetenschap voor de komende generaties. Wat de toekomst verder ook mag brengen, het doel moet zijn: een sterk opererend NWO voor alle wetenschapsgebieden.’

Prof.dr. Jacob Fokkema, voorzitter Gebiedsbestuur NWO Aard- en Levenswetenschappen