Experiment NL 2016

Wetenschap in Nederland

‘Experiment NL', een jaarlijkse uitgave van NWO in samenwerking met Quest, bundelt verhalen over fascinerend, spannend en grensverleggend Nederlands wetenschappelijk onderzoek. De artikelen beslaan de volle breedte van de wetenschap: van rimpels in de ruimtetijd tot het oudste gebit en van bestuurbare kwantumdeeltjes tot de strijd tegen bloedvergiftiging.

Cover image

Gezicht van een intimiderend kijkende man met donker haar, dikke wenkbrauwen en een vierkante kaaklijn

De macht van testosteron

Wat kan er misgaan bij de controle van onze impulsen? De controle van impulsen is zowel bij psychopaten als bij mensen met een sociale fobie afwijkend. Testosteron blijkt in beide gevallen een belangrijke rol te spelen.


MRSA-infectie in het lichaam

Ziekmaker sneller gepakt

Wie een bloedvergiftiging oploopt, moet zo snel mogelijk gericht worden behandeld met antibiotica. Helaas duurt het tachtig uur om vast te stellen welke bacterie de boosdoener is. Daardoor komt die gerichte behandeling vaak te laat. Leidse onderzoekers hebben een manier ontwikkeld om de exacte diagnose binnen enkele uren te kunnen stellen.


De meetapparatuur van onderzoeker Anthonie Boogaard ‘hoort’ mankementen in de rails.

Hoor het spoor

Het is druk op het Nederlandse spoor. Onderhoud en reparaties zorgen voor vertraging, waar treinreizigers steen en been over klagen. Daarom onderzoeken wetenschappers hoe storingen in het spoor sneller verholpen kunnen worden. De meetapparatuur van Anthonie Boogaard ‘hoort’ mankementen in de rails. Experiment NL luisterde mee.


Windmolen en zonnepanelen

Zon maakt benzine

Als we kampen met een overschot aan zonne-energie, moeten we er brandstof van maken. Zonne-energie is de toekomst, maar die energie laat zich niet goed opslaan. Onderzoekers van het DIFFER-instituut in Eindhoven hebben een oplossing bedacht: ga omgekeerd verbranden. Als je benzine verbrandt, stoot je kooldioxide uit. De Eindhovenaren zoeken uit hoe je met zonne-energie van die kooldioxide weer benzine en andere brandstoffen maakt.


Een Johnson's hengelvis met veel grote scherpe tanden

Kaken kijken

Vrijwel alle gewervelde dieren hebben kaken en tanden. Verschillende soorten houden er uiteenlopende gebitten op na, geschikt voor allerlei menu’s. Maar welke dieren ontwikkelden als eerste een gebit? Paleontoloog Martin Rücklin is ze op het spoor.


Een rode BH met roze borstkankerlintje

Borstbeleid

Hoe gaan patiënt en arts om met een borstamputatie? Als chirurgen klaar zijn met de operatie, is de patiënt dat nog niet met haar lichaam. Filosoof Jenny Slatman onderzocht die tegenstelling. Het uiterlijk van een prothese krijgt meer aandacht dan hoe zo’n nieuw lichaamsdeel voor een vrouw voelt. Is het haar lichaam nog wel?


Grote onderzoeksfaciliteiten

Groot onderzoek

Om met grote hoeveelheden gegevens onderzoek te doen, heb je grote databases, krachtige computers en enorme telescopen nodig. NWO helpt de wetenschap met de noodzakelijke infrastructuur.


Man met koptelefoon achter computer

Kritisch kraken

Het wekt soms verbazing: wetenschappers die computersystemen aanvallen. Ze sporen lekken op in de beveiligingssoftware of onderzoeken mogelijkheden om toegangspasjes te vervalsen. Dat is heilzaam, zeggen ze. Hoe kan dat?


Zwartwit foto met arbeiders met manden om zaad te sorteren

Het gouden zaad

Met behulp van boomzaden uit Peru produceerde Nederland in de negentiende eeuw een malariamedicijn dat de hele wereld wilde hebben: kinine. Antropoloog René Gerrets onderzoekt hoe dat kininemonopolie tot stand kwam en welke invloed het had op de wereldgeschiedenis. ‘Kinine was een soort goud.’


Heelal

Jagen op ruimterimpels

Het was hét grootste fysicanieuws van de laatste jaren. Wetenschappers zagen voor het eerst rimpels in de ruimtetijd, zogeheten zwaartekrachtgolven. Die verraden extreme gebeurtenissen in het heelal. Misschien wordt nu ook de oerknal beter ‘zichtbaar’. ‘Dit laat zien dat er nog altijd nieuwe dingen mogelijk zijn. Het is echt niet zo dat de wetenschap af is.’


Vrouw plukt bessen van struik

Wilde eters

In veel Europese landen gaan mensen nog regelmatig het bos in om een maaltje wilde planten en paddenstoelen te plukken. Wie zijn die wildplukkers? En waarom doen we het in Nederland zo weinig?


Politie auto's op straat met jongeren

Van wijk tot straat

Om criminaliteit tegen te gaan, richten instanties zich vaak op probleemwijken. Maar een straatgerichte aanpak is mogelijk effectiever, blijkt uit recent onderzoek.


Stelletje op bank in het park die zoent

Pubers in bed

Door alle krantenberichten over loverboys en sextingschandalen zou je bijna denken dat het seksleven voor jongeren een mijnenveld is. Een groot onderzoek bracht in kaart hoe zij zelf naar liefde, romantische relaties en seks kijken.


Jongeren die roken tijdens festival

Verslaafd aan herinneringen

Stoppen met roken en drugs lukt vaak wel even, maar niet permanent. Veel mensen gaan vroeg of laat weer voor de bijl. Bij het terugvallen in verslavingsgedrag spelen herinneringen een grote rol. Zouden we die kunnen wissen of aanpassen?


Meer informatie