Stimulans voor replicatiestudies

Sinds september 2016 heeft NWO een speciaal financieringsinstrument voor replicatieonderzoek. Niet eerder zette een wetenschapsfinancier deze stap. Reacties op dit initiatief in het onderzoeksveld en bij partners in binnen- en buitenland zijn positief: replicatie van onderzoek prijkt hoog op de wetenschappelijke wensenlijstjes. Wetenschap moet betrouwbaar en robuust zijn en daarvoor is het nodig dat onderzoek kan worden herhaald en bevestigd.

Identieke sleutels in een kast

In de praktijk van het onderzoek worden echter regelmatig toevalsbevindingen gedaan, niet-opzettelijke fouten gemaakt, en er wordt selectief over onderzoeksresultaten gerapporteerd. In de praktijk is voor replicatieonderzoek vaak geen tijd en geen geld en het heeft weinig status. Daarom stelt NWO gedurende drie jaar drie miljoen euro ter beschikking voor een proef.

NWO vindt dat replicatieonderzoek meer gangbaar moet worden. De proef is gericht op twee vormen van herhalingsonderzoek. De eerste is reproductie: een hernieuwde analyse van de bestaande dataverzameling uit de oorspronkelijke studie. De tweede is replicatie: nieuwe dataverzameling met hetzelfde onderzoeksprotocol als in de oorspronkelijke studie. Door onderzoek te repliceren wordt de transparantie en kwaliteit van onderzoek en onderzoeksresultaten vergroot, en kunnen wetenschappers met vertrouwen voortbouwen op eerder aangetoonde en bevestigde resultaten.

De proef betreft alleen zogeheten hoeksteenonderzoek: onderzoek op basis waarvan belangrijke beleidsbeslissingen worden genomen of dat mogelijk grote gevolgen heeft voor wetenschap of het publieke debat. Wetenschappers mogen bovendien niet hun eigen onderzoek repliceren. Tot slot bestrijkt de proef alleen het terrein van de sociale wetenschappen en gezondheidsonderzoek en zorginnovatie.

Door deze proef hoopt NWO inzicht te krijgen in de manier waarop replicatieonderzoek op een goede manier kan worden opgenomen in alle onderzoekprogramma’s. Ook biedt het inzicht in en reflectie op de eisen die NWO stelt aan de methodologie en de transparantie van onderzoek. Zo wordt tegelijkertijd de werkwijze van NWO zelf onder de loep genomen.