Banner_maatschappelijk-verantwoord-innoveren-MVI

Maatschappelijk verantwoord innoveren (MVI)

Hoe breng je verantwoorde innovaties tot stand die op een breed draagvlak kunnen rekenen? Hoe maak je betere producten en diensten? Om antwoorden op deze vragen te vinden, ontwikkelde NWO het onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren (NWO-MVI). Het programma brengt in een vroeg stadium maatschappelijke aspecten van innovaties in kaart, zodat hiermee al in het ontwerpproces rekening kan worden gehouden. De aspecten liggen bijvoorbeeld op het vlak van ethiek, recht, sociologie, economie en (gedrags)psychologie.

 

  • Doel en doelstellingen

    Het onderzoek binnen het onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren (NWO-MVI) gaat over de vraag of innovaties maatschappelijk en ethisch aanvaardbaar zijn. Bevorderen innovaties en innovatieprocessen bijvoorbeeld vertrouwen, privacy, autonomie, duurzaamheid, rechtvaardigheid, veiligheid, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid? Ook de juridische, psychologische, sociale en economische aspecten worden bekeken. Het onderzoek leidt tot inzicht in vragen en bezwaren die innovaties kunnen oproepen én tot concrete adviezen voor het innovatieproces.

    Een belangrijk speerpunt voor de NWO-MVI-aanpak is het bieden van concrete adviezen voor het innovatieproces in de ontwerpfase. Daardoor komen namelijk verantwoorde innovaties tot stand. De (technologische) innovaties binnen het NWO-MVI-programma dragen bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken op het gebied van onder andere levenswetenschappen en gezondheidszorg, landbouw en voedsel, energietransitie en digitalisering.

    Onderzoek binnen onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren brengt maatschappelijke aspecten (zoals ethische, juridische, sociologische, economische en (gedrags)psychologische aspecten) van (technologische) innovaties (producten en diensten) in een vroeg stadium in kaart, zodat hiermee in het ontwerpproces rekening kan worden gehouden. Dat zorgt voor groter maatschappelijk draagvlak en voorkomt dat innovaties onnodig stranden.

    Inmiddels is de MVI-aanpak een beproefde formule. Een eerste voorbeeld is een onderzoeksproject over cyberpesten dat manieren leverde om slachtoffers online te ondersteunen, onder meer in de vorm van een virtuele buddy. Een tweede voorbeeld vormt een onderzoeksproject waaraan DAF meewerkt. Daarin wordt onderzocht hoe je ervoor kunt zorgen dat technologieën om chauffeurs zuiniger en veiliger te laten rijden, ook werken in de praktijk. De resultaten worden onder meer gebruikt in trainingen voor chauffeurs en in het ontwerp van ondersteunende rijsystemen. Een derde voorbeeld is een project over autonome wapensystemen. De onderzoekers hebben de VN-rapporteur voor buitengerechtelijke executies geadviseerd over het gebruik van drones en autonome dodelijke wapens.

    Het onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren heeft een prominente plaats binnen alle topsectoren. Innovaties die maatschappelijk verantwoord zijn aangepakt, kunnen de groei en kansen in de markt bespoedigen. Omdat al in het ontwerpproces rekening gehouden wordt met ethische, juridische, sociologische, economische en (gedrags)psychologische aspecten, worden complexe en kostenverhogende aanpassingen achteraf voorkomen en ontstaan kansen voor betere producten en diensten.

  • Partners

    Het onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren (NWO-MVI) wordt georganiseerd vanuit NWO. De NWO-MVI-raad is verantwoordelijk voor de coördinatie en inhoudelijke begeleiding. Ze wordt geadviseerd door de beoordelingscommissie, Jong MVI en de MVI-bedrijventafel. Zie voor meer informatie het kopje commissies op deze pagina.

  • Commissies

    Het onderzoeksprogramma Maatschappelijk verantwoord innoveren (NWO-MVI) wordt georganiseerd vanuit NWO. De NWO-MVI-raad is verantwoordelijk voor de coördinatie en inhoudelijke begeleiding. Ze wordt geadviseerd door de beoordelingscommissie, Jong MVI en de MVI-bedrijventafel.

    NWO-MVI-raad

    De NWO-MVI-raad is verantwoordelijk voor de algehele coördinatie en inhoudelijke begeleiding van het platform. De raad ontvangt adviezen van Jong MVI en de MVI-bedrijventafel.

    Samenstelling:

    • Prof. dr. Bibi van den Berg, Universiteit Leiden
    • Em. prof. dr. Rietje van Dam-Mieras
    • Prof. dr. Jeroen van den Hoven, TU Delft
    • Dr. Kees Linse (verschillende functies, waaronder: Raad van Toezicht Leids Universitair Medisch Centrum, Raad van Toezicht TNO, Commissie voor de Milieueffectrapportage)
    • Prof. dr. ir. Anthonie Meijers, TU Eindhoven (voorzitter)Prof. dr. Linda Steg, Rijksuniversiteit Groningen
    • Prof. dr. Tsjalling Swierstra, Universiteit Maastricht
    • Prof. dr. ir. Peter-Paul Verbeek, Universiteit Twente
    • Prof. dr. Bas Zwaan, Wageningen University & Research

    Beoordelingscommissie

    Voor de beoordeling van financieringsaanvragen stelt de MVI-raad een beoordelingscommissie (Advisory Board) in. Deze adviseert welke aanvragen wel en welke niet gehonoreerd kunnen worden. Op basis van haar werk adviseert de beoordelingscommissie ook over (alle) andere aspecten van de financieringsronde. De beoordelingscommissie bestaat uit zowel wetenschappelijke als maatschappelijke leden.

    Wetenschappelijke leden voor de ronde 2017:

    • Prof. dr. ir. Harro van Lente, Maastricht University
    • Prof. dr. Ellen Moors, Universiteit Utrecht
    • Prof. dr. ir. Geert Verbong, TU Eindhoven

    Maatschappelijke leden voor de ronde 2017:

    • Ir. Bertrand van Ee, Netherlands Academy of Technology and Innovation
    • Annemieke Nijhof, Tauw groep
    • Dr. ir. Melanie Peters, Rathenau Instituut

    Jong MVI

    Jong MVI wordt gevormd door jonge MVI-onderzoekers uit lopende of recent afgesloten projecten. Zij adviseren de NWO-MVI raad, hebben een klankbordfunctie bij specifieke MVI-projecten, delen hun ‘best practices’ met andere onderzoekers, en zijn betrokken bij de activiteiten van NWO-MVI.

    Samenstelling:

    • Dr. Eline M. Bunnik, Erasmus Medisch Centrum
    • Dr. Johanna Höffken, TU Eindhoven
    • Dr. Lotte Krabbenborg, Radboud Universiteit
    • Dr. Wouter Boon, Universiteit Utrecht (voorzitter)
    • Dr. Koen Beumer, Rijksuniversiteit Groningen
    • Dr. Frederik Schulte, TU Delft

    Bedrijventafel

    De bedrijventafel wordt georganiseerd in samenwerking met VNO-NCW. Deze bestaat uit vertegenwoordigers van bedrijven die de NWO-MVI-raad adviseren over de thema's/issues voor de NWO-MVI-onderzoeksagenda die in het bijzonder relevant zijn voor het bedrijfsleven. De bedrijventafel helpt ook actief het contact tussen NWO-MVI en het bedrijfsleven te bevorderen.

    Bureau

    • Marlies van de Meent, senior-adviseur
    • Judith de Putter, communicatieadviseur
    • Uyoyo Onemu, secretaris

Platform voor Maatschappelijk verantwoord innoveren

Met de ontwikkelde kennis en opgebouwde community, heeft NWO-MVI zich inmiddels ontwikkeld tot een platform. Het webportal van het platform bevat nieuws over bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden en evenementen. Verder staan op het webportal alle projecten, betrokken onderzoekers en partners van het programma.

Zeven initiatieven in 2018, 2019 en 2020

In de periode 2018-2020 lagen de mogelijkheden voor NWO-MVI onderzoek vooral bij specifieke onderzoeksprogramma’s en initiatieven van de topsectoren. Met het oog op de interdisciplinaire samenwerking tussen alfa-, bèta- en gamma-onderzoekers werden er matchmakings georganiseerd. De MVI-nieuwsbrief en het MVI-webportal geven meer informatie over wanneer een call wordt opengesteld of als er een relevante bijeenkomst zal plaatsvinden. MVI is in 2018-2020 verbonden aan de volgende initiatieven:

  • 1. Ontwerpen voor publieke waarden in een digitale wereld

    PUBLIEKE-WAARDEN-BEELD.jpg

    De deadline voor beknopte (verplichte) vooraanmeldingen was 19 maart 2019. Op 26 november 2019 zijn de gehonoreerde voorstellen bekendgemaakt.

    Op 7 februari 2020 publiceerde NWO de call for proposals van het programma Verantwoord innoveren. Ontwerpen voor publieke waarden in een digitale wereld. Dit programma is een samenwerking van NWO, de gemeente Den Haag, de ministeries van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties, Buitenlandse Zaken, Defensie en Justitie & Veiligheid. Het programma richt zich op naar (technologische en institutionele) oplossingen voor fundamentele waardenconflicten in digitale samenlevingen.

    Meer informatie

  • 2. Duurzame Living Labs, fase II

    SGW-DLL.jpg

    Topsector Logistiek
    De deadline voor het indienen van een aanvraag was 19 februari 2019.

    Het onderzoeksprogramma richt zich op thema’s binnen transport en mobiliteit waar maatschappelijke en wetenschappelijke uitdagingen en praktijkrelevantie bij elkaar komen, zoals duurzaamheid, de inpassing van nieuwe technologie en (stedelijke) bereikbaarheid. Om er zorg voor te dragen dat de living labs leiden tot verantwoorde en maatschappelijk gedragen innovaties, wordt ook onderzoek gedaan naar de maatschappelijke en ethische aspecten van die (technologische) innovaties. Fase I is reeds afgerond. Honorering voor fase I is geen voorwaarde om te kunnen indienen voor fase II.

    Programma Duurzame Living Labs

    Meer informatie

  • 3. Electrochemical Conversion & Materials (ECCM)

    shutterstock_765921106 1000.jpg

    Topsectoren Chemie en Energie

    De ECCM MVI Top-Up call roept alfa- en gammawetenschappers op om een samenwerking aan te gaan met de tenure track onderzoekers uit de ECCM Tenure track call, om invulling te geven aan de maatschappelijke componenten van onderzoek naar Elektrochemische Conversie en Materialen (ECCM).

    Programma ECCM

  • 4. Blockchain

    Beeld-MVI-blockchain.jpg

    Topsector ICT
    De deadline voor het indienen van een aanvraag was 9 april 2019.

    Multidisciplinaire consortia doen onderzoek op het gebied van maatschappelijk verantwoorde Blockchain innovaties, zoals omschreven in de Nederlandse Blockchain Onderzoeksagenda.

    Meer informatie

  • 5. Waarde uit biomassa

    Beeld_Waarde-uit-Biomassa.jpg

    Topsectoren Chemie en Energie
    De deadline voor het indienen van een aanvraag was 13 juni 2019.

    Het onderzoeksprogramma richt zich op onderzoek naar het efficiënt en verantwoord produceren van chemicaliën, materialen en energie uit biomassa. Centraal staat de MVI-benadering: ethische aspecten al in ontwerp, interdisciplinaire consortia, maatschappelijk relevant.

    Programma Waarde uit biomassa

  • 6. HTSM call 2019

    HTSM MVI top-up onderzoek.jpg

    Topsector High Tech Systemen & Materialen
    De deadline voor het indienen van  aanvragen was 11 juni 2019.

    De call HTSM 2019 stond open voor financieringsaanvragen voor toepassingsgericht onderzoek op het gebied van High Tech Systemen & Materialen. Aanvragen konden worden ingediend door hoogleraren en universitaire (hoofd)docenten (of vergelijkbare posities) met een vaste aanstelling of een tenure track positie.

    HTSM MVI top-up call 2020
    Topsector High Tech Systemen & Materialen

    De call HTSM MVI top-up biedt projectleiders van HTSM 2019 projecten de mogelijkheid om hun onderzoek naar High Tech Systemen & Materialen te integreren met Maatschappelijk Verantwoord Innoveren. Om er zorg voor te dragen dat de HTSM 2019 onderzoeksprojecten leiden tot maatschappelijk verantwoorde innovaties, hebben het NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW) en het NWO-domein Sociale en Geesteswetenschappen (SGW) besloten de mogelijkheid te bieden om een aantal van de HTSM projecten te integreren met MVI onderzoek.

    Programma HTSM

    Financieringspagina: HTSM MVI top-up

    Meer informatie

  • 7. Innovative Medical Devices Initiative (IMDI)

    TTW_IMDI.JPG

    Het Innovative Medical Devices Initiative als strategisch Publiek-Privaat Partnership bestaat sinds 2010 en richt zich specifiek op de ontwikkeling en toepassing medische technologie die het toenemend tekort aan zorgpersoneel aanpakt en de toegankelijkheid van zorg in de eigen leefomgeving waarborgt. Binnen IMDI zijn verschillende programmarondes, die gefinancierd worden door NWO, ZonMw en de topsector Life Science & Health. NWO-MVI is een belangrijke component in de volgende IMDI calls:

    1. Hart voor duurzame zorg

    De deadline voor het indienen van een aanvraag was 9 april 2019

    Het onderzoeksprogramma richt zich op de ontwikkeling van medische technologie voor het eerder opsporen en beter behandelen van hart- en vaatziekten. Waarborging van de toegankelijkheid van de zorg en het bemensbaar en betaalbaar houden van de zorg staan hierbij centraal. Het doel is om te voorkomen dat er schade optreedt, dat een patiënt een transitie doormaakt naar een ernstiger stadium van de hart- of vaatziekte of in een chronische fase terecht komt en zo de zorgvraag te verminderen.

    2. Technologie voor Bemensbare zorg’: Eén doel, twee calls

    De deadline voor het indienen van een aanvraag voor de eerste van deze calls was 5 december 2019

    Om het toenemende tekort aan zorgpersoneel aan te pakken en de toegankelijkheid van de zorg te kunnen waarborgen is het belangrijk om IMDI-technologie te ontwikkelen en te zorgen dat de toepassing van resultaten voortkomend uit onderzoek ook daadwerkelijk en vooral zo spoedig mogelijk plaatsvindt. IMDI opent daarom in oktober 2019 twee calls binnen het thema Technologie voor bemensbare zorg waarin een belangrijke MVI component is opgenomen. In de eerste call stimuleert IMDI nieuwe ideeën voor technologische oplossingen. In de tweede call zet IMDI in op de toepassing van veelbelovende innovaties. De call is erop gericht om onderzoeksresultaten voortkomend uit gedegen onderzoek tot maatschappelijk en economisch rendement te brengen en belangrijke vervolgstappen in de innovatieketen te stimuleren. Voor de twee calls gelden verschillende voorwaarden, termijnen en beoordelingscriteria. Er kan voor elke oproep apart worden ingediend.

    Meer informatie

Contact

Marlies van de Meent-Nutma

Mw. drs. E.M. van de Meent-Nutma

+31 70 3494560

Stuur e-mail