Life Sciences en gezondheid


Ieder mens wenst in goede gezondheid lang te leven. Gezondheid is een complex samenspel van veel factoren: biologische stressoren, levensloop, leefstijl, fysieke, sociale en culturele omgeving en de kwaliteit en toegankelijkheid van zorgvoorzieningen bijvoorbeeld. Onderzoek binnen het NWO-thema Leven in gezondheid levert kennis op voor een kwaliteitsvol leven.

Denk aan: voedingsadviezen voor mensen met suikerziekte, gen-onderzoek om oorzaken van ziektes vast te stellen en ICT-systemen voor het monitoren van patiënten. Interdisciplinariteit is een toegevoegde waarde van dit NWO-thema: verschillende disciplines vanuit alfa/gamma-, bèta- en levenswetenschappen werken gericht en in samenhang aan dezelfde opgaven.

Belangrijke trends in de gezondheidszorg zijn de toenemende zelfredzaamheid van de patiënt, de kwaliteit en doelmatigheid van zorg en de relatie tussen arbeid en gezondheid. Nieuwe kennis is niet alleen nodig voor het voorkomen, opsporen of behandelen van aandoeningen, maar ook voor het verbeteren van de kwaliteit van leven.

  • Over dit thema

    Waarom is de ene mens ziek en de ander gezond? Om die vraag te kunnen beantwoorden, is het niet alleen van belang om de ziekte te bestuderen. Ook moet er goed gekeken worden naar gezonde mensen. Waarom mankeren zij niets, terwijl iemand anders in een vergelijkbare situatie zorg nodig heeft?

    Goede zorg vraagt om voortdurende innovatie. Als gevolg van vergrijzing zijn er steeds meer mensen die zorg nodig hebben, en tegelijk zijn er steeds minder handen aan het bed. Zelfredzaamheid van patiënten is daarmee een belangrijk streven voor de gezondheidszorg van morgen.

    Binnen het (gezondheids)zorgonderzoek zijn er van oudsher drie toepassingsgebieden:

    • Preventie
      Bij preventie gaat het om gezond blijven. Hoe kunnen gezondheidsbedreigende factoren worden uitgebannen en gezondheidsbevorderende factoren worden gestimuleerd? En welke factoren bepalen wie er ziek wordt en wie niet?
    • Curatie
      Curatie gaat om beter worden. Gerichte, effectieve en veilige genezing voor elke zieke, dat is het streven. Toepassing van genomics en proteomics om voor een individu op maat gemaakte medicijnen of therapie aan te bieden (personalised medicine) geldt hier als een van de beloftes voor de toekomst.
    • Zorg
      Bij langdurende zorg gaat het om leven met beperkingen. Wat heeft iemand met een chronische aandoening nodig om een zinvol leven te kunnen leiden? En welke hulpmiddelen zouden het leven voor deze patiënten makkelijker maken?

    Onderzoek binnen het NWO-thema Leven in gezondheid richt zich op alle drie deze facetten. Hoe zorgen we ervoor dat we niet ziek worden? Welke behandeling geven we als het noodlot toch toeslaat? En hoe gaan we om met beperkingen als gevolg van chronische aandoeningen?

    Topsector Life Sciences & Health

    Het kabinet heeft topsectoren aangewezen waarin Nederland wereldwijd sterk is en waaraan de overheid samen met ondernemers en onderzoekers extra aandacht geeft.

    Het NWO-thema Leven in gezondheid sluit nauw aan bij de wetenschappelijke ambities van de topsector Life Sciences & Health, met name op drie terreinen:

    • Maatschappelijk verantwoorde zorginnovatie. Hieronder vallen onderwerpen als Kwaliteit van leven, Dierproeven begrensd III, Meer kennis met minder dieren, Infectieziektebestrijding en Maatschappelijk verantwoord innoveren.
    • Gezond ouder worden, bevordering van zelfredzaamheid. Hieronder vallen ICT in de zorg, medische en thuiszorgtechnologie, hersenen en cognitie en voeding en gezondheid.
    • Medische producten, waaronder farmacotherapie, regeneratieve geneeskunde en innovatieve therapieën op basis van moleculair en translationeel onderzoek.
  • Uitdagingen

    Veel interventies in de gezondheidszorg op de terreinen preventie, curatie en zorg zijn onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd, geïmplementeerd en geëvalueerd.

    Er is behoefte aan kennis en middelen op vier niveaus. Op de eerste plaats moleculair en biologisch, om mogelijkheden te scheppen tot vroege herkenning en reparatie. Op de tweede plaats fysiek en mentaal, zodat patiënten zich kunnen aanpassen aan hun nieuwe situatie. Daarnaast is er kennis nodig over maatschappelijk functioneren: in hoeverre kunnen patiënten nog meedoen in de maatschappij? En tot slot moet er worden gekeken naar de kwaliteit en doelmatigheid van behandelingen, zorgorganisaties en het zorgsysteem, zodat iedereen de optimale zorg kan krijgen die zo efficiënt mogelijk georganiseerd wordt.

    Verschillende trends zetten de zorg onder druk: demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing en migratie, toenemende sociale, economische en etnische gezondheidsverschillen, de toename van met leefstijl geassocieerde aandoeningen en de bemensbaarheid en betaalbaarheid van het zorgsysteem.

    Ontwikkelingen

    Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen waarvan we kunnen profiteren: toenemende kennis op het terrein van preventie en public health, de toenemende belangstelling voor kwaliteit van leven, innovatieve medisch-technologische ontwikkelingen, de toenemende bijdrage van patiënten aan de regie van hun zorg en het toenemend inzicht in zorg als economisch renderende investering.

    Doel

    Wetenschappelijk onderzoek in het NWO-thema Leven in gezondheid moet kennis opleveren om het ideaal van een lang leven in gezondheid en kwaliteit van leven dichterbij te brengen. De betrokken partners hebben hiervoor een samenhangende interdisciplinaire strategische onderzoeksagenda opgesteld en voeren deze uit.

    Multidisciplinair

    Onderzoek ten behoeve van de zorg is bij uitstek multidisciplinair van aard: van het opstellen van voedingsadviezen voor mensen met suikerziekte, via gen-onderzoek om oorzaken van ziektes vast te stellen, tot ICT-systemen voor het monitoren van patiënten. Het thema Leven in gezondheid koppelt alle betrokken disciplines aan elkaar om samen te werken aan een gezonde samenleving voor morgen.

  • Roadmaps

    Binnen de topsector zijn tien roadmaps opgesteld op de terreinen:

    1. Moleculaire diagnostiek
    2. Imaging en imaging-geleide therapieën
    3. Thuiszorg en zelfmanagement
    4. Regeneratieve geneeskunde
    5. Farmacotherapie
    6. One Health (mens en dier)
    7. Gespecialiseerde voeding, ziekte en gezondheid
    8. Health Technology Assesment en kwaliteit van leven
    9. Enabling technologies and infrastructure
    10. Global Health, emerging diseases in emerging markets

    Met het thema Leven in gezondheid wil NWO bijdragen aan de roadmaps.