Toekenningen Vidi 2006

  Inzicht in levend weefsel
Dr. M.C.G. (Maurice) Aalders (m) 02-08-1969, UvA - AMC Laser Centrum
We gaan nieuwe optische technieken ontwikkelen waarmee op verschillende diepten in weefsel de samenstelling van bloed en weefsel kan worden gemeten. In eerste instantie wordt de techniek geschikt gemaakt voor het monitoren van te vroeg geboren kinderen en het dateren van blauwe plekken bij verdenking van kindermishandeling.

  Intercellulaire beweging van transcriptie factoren en plant ontwikkeling
Dr. I. (Ikram) Blilou (v) 17-01-1971, UU - Biologie
Interactie is essentieel voor cellen om hun identiteit te bepalen. In planten gebeurt deze communicatie door transcriptiefactoren die van cel naar cel bewegen. Dit onderzoek richt zich op de mechanismen die dit unieke en strikt gereguleerde proces mogelijk maken.

  Onverwachte verbanden ontdekken in verspreide gegevens.
Dr. ir. H.L.W. (Hendrik) Blockeel (m) 31-08-1970, UL - LIACS
Wetenschappers zoeken vaak naar onverwachte verbanden tussen verschillende dingen. Maar hoe vind je iets als je niet precies weet wat je zoekt? Dit onderzoek gaat na hoe computerprogramma's in bergen gegevens (bijvoorbeeld het internet) dergelijke onverwachte verbanden zouden kunnen vinden.

  De complexiteit van Parkinson te lijf
Dr. B.R. (Bastiaan) Bloem (m) 21-02-1967, RUNMC - Neurologie
Verschijnselen van de ziekte van Parkinson zijn het netto resultaat van de ziekte zelf en van pogingen tot compensatie door hersencellen. Wij onderzoeken deze compensatiemechanismen, en beoordelen of stimuleren van compensatie helpt om symptomen te onderdrukken of uit te stellen.

  Computermodellen van de evolutie van spraak
Dr. B. G. (Bart) de Boer (m) 22-09-1970, RuG – Kunstmatige Intelligentie
Het kunnen praten onderscheidt mensen van dieren. Dit project onderzoekt hoe dit vermogen is geëvolueerd. Omdat de geschiedenis niet teruggedraaid en opnieuw afgespeeld kan worden, worden computersimulaties gebruikt. Hiermee wordt een kunstmatige evolutie van sprekers en luisteraars nagedaan.

  De controlerende genen in leukemie gecontroleerd
Dr. M.L. (Monique) den Boer (v) 23-12-1968, ErasmusMC - Kindergeneeskunde
MicroRNA’s controleren de aanmaak van eiwitten die nodig zijn voor de overleving en deling van onze cellen. Onderzocht wordt welke microRNA’s abnormaal functioneren in bloedkankercellen (leukemie). Ook wordt onderzocht welke microRNA’s bijdragen aan ongevoeligheid voor anti-kanker medicijnen en de genezingskans van kinderen met leukemie.

  De macht van woorden in middeleeuws Ierland
Dr. H.J. (Jacqueline) Borsje (v) 05-05-1961, UvA - Geesteswetenschappen
Soms proberen mensen op bovennatuurlijke, verbale wijze de werkelijkheid te beïnvloeden, bijvoorbeeld met gebeden, vloeken of toverspreuken. Dit onderzoek haalt het middeleeuwse Ierse magische tekstcorpus uit zijn isolement in een overzichts- en dieptestudie vanuit een nieuwe benadering, die de oude tegenstelling magie-religie overstijgt.

  Aanpassing aan klimaatsverandering
Dr. C. (Christiaan) Both (m) 12-12-1969, RuG - Dierecologie
Dit onderzoek gaat na of en op welke manier trekvogels kunnen overleven in een warmer wordende wereld: door evolutie of door te vertrekken naar koudere streken. Dit gebeurt in samenwerking met een groot aantal Europese onderzoekers van natuurlijke vogelpopulaties.

  Tumoren door defecten in de regulatie van kraakbeengroei
Dr. J.V.M.G. (Judith) Bovée (v) 25-02-1972, LUMC – Pathologie
Kraakbeentumoren zijn de meest voorkomende bottumoren. Kraakbeencellen die niet meer luisteren naar de groeiregulerende signalen die we kennen van normale lengtegroei, vormen goedaardige en kwaadaardige tumoren. In ons onderzoek willen we genen en groeifactoren identificeren die deze ongecontroleerde kraakbeengroei veroorzaken.

  Voorspelling van trombose kan beter
Dr. E. (Elisabetta) Castoldi (v) 17-04-1970, UM – Biochemie
Veneuze trombose wordt veroorzaakt door een combinatie van erfelijke en verworven risicofactoren. In dit onderzoek wordt nagegaan welke factoren ervoor zorgen dat sommige dragers van een bepaalde risicofactor (bijvoorbeeld factor V Leiden) trombose krijgen terwijl anderen hun leven lang gezond blijven.

  Voorkomen van autoimmuniteit of allergie
Dr. B.E. (Björn) Clausen (m) 21-07-1966, AMC – Celbiologie
Een van de grootste uitdagingen van het immuunsysteem is het bestrijden van infecties zonder daarbij eigen lichaamcellen (auto-immuniteit) of ongevaarlijke stoffen (allergie) aan te vallen. Dit onderzoek tracht de moleculaire basis van de rol van dendritische cellen in dit proces te ontrafelen.

  (De) tuning the Chlorophyll orchestra
Dr. R. (Roberta) Croce (v) 21-08-1968, RUG – GBB/Biofysische Chemie
De hoeveelheid zonlicht die de bladeren van planten bereikt kan binnen een kort tijdsbestek enorm variëren. Er zal onderzocht worden hoe planten instantaan op deze veranderingen kunnen reageren zodat het fotosynthese proces zeer efficiënt blijft.

  Oorlog als motor van innovatie
Dr. K. J. (Katarzyna) Cwiertka (v) 29-01-1968, UL - Letteren
Welke rol heeft de oorlogsvoering tussen 1931 en 1953 gespeeld in de ontwikkeling van Japan en Korea? Veranderende productie, distributie, bereiding en consumptie van voedsel vormen het onderzoeksmateriaal om de maatschappelijke gevolgen van oorlog in kaart te brengen.

  Fiat Lex: The Evolution of Lawmaking
Dr. G. (Giuseppe) Dari-Mattiacci (m) 29-04-1974, UvA – Rechtseconomie
The law can be produced by courts and/or by legislators. Why some countries rely on the former system of lawmaking and others on the latter is not clear; nor there is an established theory on whether one system is superior to the other. This research examines these questions by looking at lawmaking in ancient Rome.

  Hersenontsteking na een beroerte in beeld gebracht
Dr. R.M. (Rick) Dijkhuizen (m) 20-12-1968, UMC Utrecht – Image Sciences Institute
Ontstekingsprocessen na een beroerte verergeren hersenschade. Met nieuwe ‘imaging’ technieken gaan wij in muizenhersenen afbeelden hoe, waar en wanneer na een beroerte ontstekingscellen via hun bindingsmoleculen vanuit het bloed binnendringen. Deze methoden kunnen de diagnose en behandeling van patiënten helpen verbeteren.

  De ambities van de 'Duytsche Mathematique'
Dr.ir. F.J. (Fokko Jan) Dijksterhuis (m) 20-06-1965, UT - Centrum voor studies van wetenschap, technologie en samenleving
In de Gouden Eeuw veranderden wetenschap en techniek ingrijpend. Wiskunde werd de sleutel tot kennen en kunnen: bouwen werd rekenen, de natuur wetmatig. Dit onderzoek reconstrueert hoe Nederlandse wiskundigen hun vak aanzien gaven.

  Composieten ontwerpen – van voor af aan beginnen.
Dr. T. (Theo) Dingemans (m) 13-08-1965, TUD – Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek
Composieten worden veelal toegepast in vliegtuigen, auto’s en sportartikelen. Vezel en hars zijn kritische componenten, maar werden altijd onafhankelijk van elkaar ontwikkeld.
In dit onderzoek zullen de vezels en het hars integraal ontworpen worden om tot optimale composieteigenschappen te komen.

  Waarom krijgen managers opties?
Dr. I. (Ingolf) Dittmann (m) 12-10-1970, EUR - Finance
Ondanks het risicovolle karakter vormen opties een belangrijk onderdeel van het salaris van bestuurders. Dit onderzoek gaat na waarom. Onderzocht wordt hoe het gedrag van managers wordt beïnvloed door de toekenning van opties. Ook de salarisonderhandelingen zijn onderwerp van onderzoek.

  Hoe reguleren genen de vorming van nieuwe bloedvaten?
Dr. H.J. (Eric) Duckers (m) 22-8-1967, ErasmusMC – Thoraxcentrum Rotterdam
Informatie over de genen die de aanzet geven tot de vorming van nieuwe bloedvaten zouden kunnen leiden tot een betere diagnose en behandeling van patiënten met hart- en vaatziekten, alsmede van ziekten die gepaard gaan met toenemende bloedvatvorming (bijv. tumorgroei). Met behulp van een DNAChip zoeken we naar genen die de vorming van nieuwe bloedvaten in muizen en zebravissen kunnen induceren. Door deze genen een voor een uit te schakelen word gekeken wat het effect is op bloedvatvorming gedurende de ontwikkeling van de zebravislarves. Een selectie van deze genen word verder in detail bestudeerd in het ontstaan en behandeling van doorbloedingstoornissen in de muis, en in hart- en vaatziekten van patiënten.

  Op weg naar de biologie van ADHD
Dr. S. (Sarah) Durston (v) 06-04-1974, UMC Utrecht – Kinder- en Jeugdpsychiatrie
Verschillende genetische en biologische factoren kunnen ADHD veroorzaken, maar in de praktijk wordt deze aandoening wordt nog steeds gediagnosticeerd op basis van gedrag. Dit project gaat hersenontwikkeling en functioneren van verschillende genetische en cognitief-psychologische subtypen in kaart brengen.

  De Geschiedenis van Contraterrorisme
Dr I. (Isabelle) Duyvesteyn (v) 17-10-1972, UU - Geschiedenis
Er wordt veel ondernomen om terrorisme het hoofd te bieden. Welke contraterrorisme maatregelen het meest effectief zijn om het probleem te bestrijden weten we eigenlijk niet. Dit onderzoek tracht op basis van historisch en empirisch materiaal een antwoord te vinden op deze vraag.

  Woorden verstaan in natuurlijke situaties
dr. M.T.C. (Mirjam) Ernestus (v) 12-02-1969, RU - Linguistic Information Processing
Vaak spreken we woorden verkort uit, bijvoorbeeld "natuurlijk" als "tuuk".
Toch verstaan we elkaar nagenoeg moeiteloos. Hoe kan dat? Hoe worden we daarbij geholpen door wat eerder gezegd is en door wat we in onze directe omgeving waarnemen?

  Biopolymeren voor de gereedschapskist van de moleculair bioloog
Dr. D. V. (Dmitri) Filippov (m) 21-11-1966, UL – Bioörganische Synthese
Het verkrijgen van fundamentele kennis in de biologie is afhankelijk van de beschikbaarheid van zuivere verbindingen die bij fysiologische processen betrokken zijn. Chemische synthese is een krachtige methode om aan deze stoffen te komen. Dit onderzoek maakt de synthese van natuurlijk voorkomende hybriden van nucleïnezuren en eiwitten mogelijk. Deze biopolymeren vinden directe toepassing bij het bestuderen van genregulatie en de voortplanting van virussen.

  Groei en verval van steden
Dr. K. (Koen) Frenken (m) 17-03-1972, UU - Economische Geografie
Vanaf het jaar 2000 leeft meer dan de helft van de wereldbevolking in steden. Sommige steden groeien enorm snel, andere nauwelijks. Dit onderzoek probeert de oorzaken van stedelijke groei te achterhalen.
Innovatie, economische ontwikkelingen en migratiestromen staan hierbij centraal.

  Evolutie van een Symbiose
Dr. R. (René) Geurts (m) 30-01-1968, WUR - Moleculaire Biologie
Vlinderbloemige planten zoals erwten, bonen en soja kunnen een unieke samenwerking (symbiose) aangaan met stikstofbindende Rhizobium bacteriën. Deze symbiose stelt vlinderbloemige planten in staat te leven zonder (kostbare) meststoffen. De onderzoekers gaan de evolutie van deze profijtelijke interactie ontrafelen.

  Baas boven baas in de hersenen
Dr. H.H.L.M. (Jeroen) Goossens (m) 09-08-1969, RU - Biofysica
Kijken doe je met je ogen maar onze hersenen bepalen wat we zien. De wetenschappers proberen de selectiemechanismen die beslissen wat we bewust waarnemen te ontrafelen m.b.v. hersenscans en neurofysiologische technieken. Ze willen o.a. achterhalen welke hersengebieden hierbij baas boven baas spelen.

  Vrouwen in Romeinse steden: sociale netwerken en publieke eer
Dr. E.A. (Emily) Hemelrijk (v) 09-12-1953, UU – oude geschiedenis
Romeinse steden stonden vol standbeelden van goden, keizers en verdienstelijke stadsgenoten. Onder deze laatste waren ook vrouwen. Op basis van beelden en inscripties wordt onderzocht welke sociale en publieke rol vrouwen speelden in het stedelijk leven van de Romeinse keizertijd.

  Een operatietang met gevoel uit één stuk
Dr. Ir. J.L. (Just) Herder (m) 23-08-1966, TU Delft - Biomedische werktuigbouwkunde
Veel mechanismen zoals operatietangen bestaan uit stangen, veren, scharnieren. De onderzoekers ontwikkelen een algemene methode om deze te vervangen door één elastisch geheel dat niet alleen de beweging verzorgt maar tegelijkertijd het veergedrag balanceert, wat betere èn goedkopere mechanismen oplevert.

  Wie wil Wiet?
Dr. A.C. (Anja) Huizink (v) 11-04-1969, ErasmusMC - Kinder en Jeugdpsychiatrie
Regelmatig een joint roken kan schadelijke gevolgen hebben. Dit onderzoek probeert te voorspellen welke jongeren de meeste kans lopen om cannabis te gaan gebruiken en kijkt daarvoor naar de combinatie van persoonlijkheid, stressgevoeligheid, genen en omgevingskenmerken.

  Als het (chromosoom)eind in zicht is
Dr. J.J.L. (Jacqueline) Jacobs (v) 26-08-1973, NKI - Moleculaire Genetica
Chromosoomuiteinden bevatten beschermkapjes genaamd telomeren. Na veel celdelingen verliezen telomeren hun werking en raken chromosoomuiteinden onbeschermd. Dit speelt een belangrijke rol tijdens de ontwikkeling van kanker en ouderdomsaandoeningen. De onderzoekers bestuderen wat er precies gebeurt wanneer telomeren defect raken.

  Nanodeeltjes voor schone en efficiënte energie-opslag
Dr. P. (Petra) E. de Jongh (v) 20-02-1971, UU – Anorganische Chemie en Katalyse
Bij de overgang naar een schoner energiegebruik kan waterstof een belangrijke rol spelen. Het is een uitdaging om waterstof compact en efficiënt op te slaan. Veelbelovend lijkt opslag in een nieuw type materiaal, bestaand uit kleine metaaldeeltjes in poreus koolstof.

  Direct ter zake komen
Dr. ir. J. (Jaap) Kamps (m) 23-10-1967, UvA
Internet zoekmachines vinden webpagina's en laten het aan de gebruiker over om daarbinnen de relevante informatie op te sporen. Kunnen we geen directe toegang geven tot de relevante onderdelen? We passen deze zoektechnieken toe op gestructureerde documenten, zoals digitale archiefinventarissen.

  Schudden voor gebruik
Dr. ir. M. (Martijn) Kemerink (m) 23-09-1970, TU/E - Moleculaire Materialen and Nano-systemen
Knikkers op een wasbord zullen door schudden in één welbepaalde richting bewegen. Wij gaan op moleculaire schaal onderzoeken hoe willekeurig bewegende ladingen en moleculen met dit principe toch één richting uit gestuurd kunnen worden, om zo een microstroombron en molecuulzeef te maken.

  Bliksemsnelle magneten
Dr. A. V. (Alexey) Kimel (m) 28-05-1974, RU - Vaste Stof Fysica
Met korte lichtflitsen uit een laser kunnen hoge magneetvelden tot 5 Tesla (honderdduizend maal het aardmagnetisch veld) worden gemaakt gedurende 50 femtoseconden (1 femtoseconde is een miljoenste van een miljardste seconde). Daarmee kan magnetisme op deze extreem korte tijdschaal worden bestudeerd en gemanipuleerd.

  Hoe te verdelen, te handelen en te koppelen?
Dr. Ir. B.E. (Bettina) Klaus (v) 09-02-1968, UM – Algemene Economie 1
Hoe werklast te verdelen binnen een team? Hoe wachtenden voor niertransplantaties te helpen met behulp van economische handelsmethoden? Hoe studenten te selecteren onder een numerus fixus? Het onderzoeksproject is erop gericht deze en vele andere gerelateerde vragen te beantwoorden.

  Kanker: Oneerlijk zullen we alles delen
Dr. G.J.P.L. (Geert) Kops, (m) 18-04-1974, UMC Utrecht, Experimentele Oncologie.
Bij een gezonde celdeling wordt het erfelijk materiaal van de moedercel eerlijk verdeeld over twee dochtercellen. Oneerlijke verdeling kan leiden tot ontwikkelingsstoornissen en kanker. Dit onderzoek bestudeert een controle-mechanisme dat toeziet op een eerlijke verdeling en dat niet goed werkt in kankercellen.

  Communicatie tussen cellen: hoe wordt de boodschap uitgezonden?
Dr. H.C. (Rik) Korswagen (m) 14-05-1967, KNAW-NIOB - Hubrecht Laboratorium
Individuele cellen in complexe organismen (zoals de mens) zijn voortdurend met elkaar in contact. De onderzoekers bestuderen hoe een belangrijk communicatiemiddel als het Wnt eiwit wordt gemaakt en uitgescheiden, en hoe het over lange afstand het gedrag van cellen kan beïnvloeden.

  Gevoelig luisteren naar zieke slagaders
Dr. C.L. (Chris) de Korte (m) 18-05-1969,  UMC St Radboud - Kindergeneeskunde
Sommige slagadervernauwingen zijn een tijdbom omdat ze kunnen openbarsten waardoor een hart- of herseninfarct ontstaat. De onderzoekers ontwikkelen een nieuwe techniek om met “echo” te voelen of een vernauwing gevaarlijk is en op het punt staat open te barsten.

  Uit het hart gegrepen
Dr. Ir. J. (Jeroen) Krijgsveld (m) 11-11-1969, UU - Biomoleculaire massaspectrometrie
De ontwikkeling van stamcellen kan zo gestuurd worden dat hartspiercellen ontstaan. In dit onderzoek wordt bestudeerd welke eiwitten daarbij een rol spelen, en hoe dit gebruikt zou kunnen worden om de kweek van hartspiercellen te verbeteren voor medische toepassingen.

  Helpt promotie gericht denken groepen die gediscrimineerd worden?
Dr. C.Y. (Colette) van Laar (v), 24-01-1969, UL – Sociale psychologie
Wanneer mensen negatieve stereotypen, vooroordeel en discriminatie tegenkomen kunnen zij op de bedreiging reageren en zich voorzichtig opstellen, of proberen te laten zien dat de stereotypen niet kloppen. Dit onderzoek bekijkt waarom dit is en wat de gevolgen zijn voor prestatie, voor omgang met anderen, en voor de situatie van de groep als geheel.

  Kleine reactoren met membranen
Dr. Ir. R.G.H. (Rob) Lammertink (m) 03-04-1972, UT - Membraantechnologie
Microreactoren maken het mogelijk bepaalde chemische reacties sneller en selectiever te laten verlopen. Dit onderzoek richt zich op het maken van dergelijke reactoren op een eenvoudige en goedkope manier. De onderzoekers willen hierin membranen verwerken om de functionaliteit te verbeteren.

  De innerlijke werking van de melkweg
Dr. S. (Soeren) Larsen (m) 13-08-1971, UU - Astronomie
Melkwegen zijn enorme collecties sterren, zoals onze zon, bij elkaar. Dit onderzoeksproject bestudeert hoe deze sterren geboren worden, hoe ze zich ontwikkelen en hoe dit het voorkomen van hun "gastheert-Melkweg" verandert.

  De bacterie als individu
Dr. J.H.J. (Johan) Leveau (m) 12-08-1969, NIOO-KNAW – Terrestrische Microbiële Ecologie
Op planeet Aarde leven zo’n quintiljoen (=1.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000) bacteriën. Onduidelijk is hoe elk van deze bacteriën - een miljoen maal kleiner dan de mens - haar microscopisch kleine leefomgeving ervaart en erop reageert. Door het individuele gedrag van bacteriën te bestuderen hopen de onderzoekers bacteriële aantallen en activiteiten in de natuur beter te kunnen verklaren en voorspellen.

  Taalproductie in de kinderschoenen
Dr. C.C. (Claartje) Levelt (v) 30-03-1965, UL – Taalwetenschap
Jonge kinderen moeten niet alleen kennis over taal verwerven, maar deze kennis ook in fracties van seconden toepassen tijdens het spreken, de taalproductie. In het begin gaat daarbij van alles mis. Dit onderzoek brengt de ontwikkeling van het taalproductiesysteem in kaart.

  Star formation and gravitational-wave production near supermassive black holes
Dr. Y. (Yuri) Levin (m), 25-10-71,UL - Leiden Observatorium
Supermassive black holes grow by attracting and swallowing gas and other black holes. I will study formation of stars from the gas attracted to the black hole, and production of potentially detectable gravitational waves by the black-hole pairs.

  Van kunstmatige atomen tot kunstmatige moleculen
Dr. P. (Peter) Liljeroth (m) 24-10-1975, UU – Condensed Matter and Interfaces
Halfgeleiderkristallen kleiner dan 10 nanometer, zogenaamde kunstmatige atomen, vertonen intrigerende optische en elektrische eigenschappen bepaald door de afmetingen. Deze kristallen kunnen zich organiseren in grotere structuren met verassend nieuwe eigenschappen. De onderzoekers gaan kwantummechanische interacties meten binnen één enkel kunstmatig molecuul.

  Nicotine zet aan tot denken
Dr. H.D. (Huib) Mansvelder (m) 02-07-1968, VU - Neurofysiologie
Bij ouderdomsdementie en de ziekte van Alzheimer gaan denkvermogens sterk achteruit. Nicotine stimuleert het denkvermogen van neuro-psychiatrische patiënten. In dit onderzoek wordt uitgezocht welke nicotine-receptoren betrokken zijn en welke cellulaire processen. Dit moet leiden tot nieuwe, verfijndere therapieën.

  Zelforganiserende eiwitcomplexen: meer dan de som der delen.
Dr. M. (Maarten) Merkx (m) 02-12-1970, TUE – Biomedische Technologie
Complexe eiwitten zoals antilichamen zijn in staat om zeer specifiek andere moleculen te herkennen door gelijktijdig meerdere bindingen te vormen. De onderzoekers willen een nieuwe klasse van dergelijke multivalente moleculen ontwikkelen door synthetische polymeren te combineren met natuurlijke eiwitten.

  Eiwitten die je bij blijven
Dr. F.A.A. (Frans) Mulder (m) 02-04-1969, RUG – Biofysische Chemie
De ziekten van Alzheimer, Parkinson en Creutzfeld-Jacob worden veroorzaakt door de langzame maar zekere afzetting van lichaamseigen eiwitten in de hersenen. Een onderzoeksteam zal uitzoeken waarom deze moleculen aan elkaar blijven plakken en hoe dit is te voorkomen.

  Stress leidt tot psychose
Dr. I.Y.R. (Inez) Myin-Germeys (v) 11-04-1972, UM – Psychiatrie en Neuropsychologie
Mensen die kwetsbaar zijn voor psychose reageren psychotisch op dagelijkse stress. Dit onderzoek gaat na wat er in de hersenen gebeurt wanneer kwetsbare mensen stress ervaren en onderzoekt of genetische factoren en vroegere traumatische ervaringen deze psychotische reactie op stress beïnvloeden.

  Terug naar de bron
Dr. M. (Martijn) Nolte (m) 04-02-1974, AMC/UvA – Experimentele Immunologie
Immuuncellen, die ontstaan uit stamcellen in het beenmerg, zijn essentieel om ziekteverwekkers te elimineren. In dit onderzoek wordt bestudeerd of geactiveerde immuuncellen terug gaan naar het beenmerg om daar, via contact met stamcellen, de aanmaak van nieuwe bloedcellen te beïnvloeden.

  Aandacht en de dynamiek van de omgeving
Dr. C.N.L. (Chris) Olivers (m) 28-02-1972, VU - Cognitieve Psychologie
We gebruiken aandacht om informatie uit onze dagelijkse omgeving te selecteren. Deze omgeving verandert continu, terwijl aandachtsonderzoek zich vooral op statische situaties heeft gericht. Dit onderzoek bekijkt daarom de invloed van de dynamiek van de omgeving op het aandachtsproces.

  Can the hands shape the language?
Dr. A. Özyürek, (v) 08-09-1967, RU- Linguistics
Unlike spoken languages, signed languages of the Deaf use mainly the body, the hands and the face for expression. To what extent using these visual-gestural means shapes the structures of signed languages? We aim to answer this question by comparing signed languages in very different countries to see whether and how they resemble each other. The findings can tell us how much the mode of expression can shape language structure in general.

  Het navigatiesysteem van zenuwcellen
Dr. R.J. (Jeroen) Pasterkamp (m) 24-11-1972, UMCU - Farmacologie en Anatomie
Zenuwcellen vormen honderden tot duizenden verbindingen. Deze verbindingen worden aangelegd tijdens de embryonale ontwikkeling aan de hand van een ‘wegenkaart’, die bestaat uit een code van eiwitten. Dit project onderzoekt hoe zenuwcellen deze code herkennen en vertalen naar de juiste verbindingen.

  Microbiële gesprekken berekenen
Dr. C. (Cristian) Picioreanu (m) 09-05-1966, TUDelft - Milieubiotechnologie
De meeste bacteriën in de natuur drijven niet zomaar rond. Ze groeien op oppervlakten in slijmerige gemeenschappen, die hardnekkige infecties kunnen veroorzaken. Met behulp van computermodellen kan onderzocht worden hoe bacteriën met elkaar communiceren. Zodoende kan geleerd worden hoe ze effectief kunnen worden bestreden.

  Eén enzym voor alles: superenzymen
Dr. G.J. (Gerrit) Poelarends (m) 08-01-1971, RUG - Farmaceutische Biologie
Het actieve centrum van een enzym bestaat uit reactieve groepen. Op basis van deze groepen proberen de onderzoekers te voorspellen welke reactie(s) een enzym kan versnellen. Toevoeging van nieuwe reactieve groepen moet leiden tot superenzymen: enzymen die meerdere interessante reacties kunnen uitvoeren.

  Hoe leren baby’s en peuters eenvoudige regels?
Dr. M.E.J. (Maartje) Raijmakers (v) 16-03-1967, UvA - Psychologie
Lang is gedacht dat zeer jonge kinderen alleen regelmatigheden leren door eenvoudige associaties te maken. In dit project onderzoeken we onder welke condities baby’ s en peuters een abstract begrip vormen van een eenvoudige regel.

  Elk nadeel heeft zijn voordeel
Dr. R.B.G. (Raimond) Ravelli (m), 25-03-1968, EMBL (Grenoble) – Synchrotron Crystallography
Röntgenstraling en elektronen kunnen gebruikt worden om de structuur van biomoleculen in detail te bepalen. Wat men waarneemt hangt af van de wijze waarop, wegens stralingsschade. De onderzoekers bestuderen deze stralingsschade om haar te controleren, corrigeren en exploiteren.

  Cellen eten zichzelf op
Dr. F. (Fulvio) Reggiori (m) 26-11-1970, UMCU - Celbiologie.
Cellen kunnen overbodige stukken van zichzelf afbreken door autofagie (= zelf-eten). Dit proces wordt ook gebruikt om virussen en bacteriën die de cel zijn binnengedrongen onschadelijk te maken. De enzymen die dit belangrijke proces regelen zullen worden onderzocht.

  Epstein-Barr virus ontsnapt
Dr. M.E. (Maaike) Ressing (v) 25-02-1969, LUMC – Medische Microbiologie
Vrijwel alle volwassenen zijn geïnfecteerd met het Epstein-Barr virus (EBV). Ondanks een goede afweerreactie wordt dit virus niet opgeruimd en raakt men het nooit meer kwijt. Dit onderzoek wil de vernuftige ontsnappingsstrategieën, die EBV hiervoor gebruikt, ophelderen.

  Verwonderlijke elektronische effecten aan oxidische scheidingsvlakken
Dr. ing. A.J.H.M. (Guus) Rijnders (m) 13-02-1964, UT – MESA+ en Technische Natuurwetenschappen.
De grensvlakken tussen oxidische materialen blijken verrassende eigenschappen te hebben. Voorwaarde is wel dat het grensvlak atomair glad is en de oxides een bepaalde kristalstructuur hebben. Door deze structuren te stapelen met atoomlagen met verschillende eigenschappen, bijvoorbeeld elektrische of magnetische, kan de onderzoeker nieuwe componenten ontwerpen, realiseren en bestuderen.

  Rechtvaardigheid in de nieuwe welvaartsstaat
Dr. I.A.M. (Ingrid) Robeyns (v) 10-09-1972, UvA - Politieke theorie
De vergrijzing en het dalende kinderaantal maken een hervorming van de welvaartsstaat noodzakelijk. Hoe kan in deze nieuwe welvaartsstaat de verdeling van zorg tussen jongeren en ouderen, vrouwen en mannen, en ouders en niet-ouders op een rechtvaardige manier geregeld worden?

  In vivo aantonen van bloedcellen
Dr. C. (Catherine) Robin (v) 20-01-1971, Erasmus MC – Celbiologie
Al onze bloedcellen worden geproduceerd door een klein aantal stamcellen in het beenmerg. Fouten in de regulatie van deze stamcellen kunnen leiden tot kanker. Daarom worden de mechanismen die deze stamcellen reguleren in dit project onderzocht.

  Gedragsverandering in kaart gebracht
Dr. M. (Mark) de Rooij (m) 19-12-1969, UL - Psychologie.
Het menselijke gedrag verandert voortdurend. In dit onderzoek bestuderen we veranderingspatronen met als doel toekomstige veranderingen te kunnen voorspellen. Dit doen we door kaarten van gedragsverandering te maken geïnspireerd door de gravitatiewet van Newton.

  Structuren die blijven groeien
Dr. V. (Vivi) Rottschäfer (v) 09-09-1971, UL -Wiskunde
In natuurkundige, biologische en scheikundige modellen komen structuren voor die groeien zonder op te houden. Dit zie je in het gedrag van lasers en de beweging van bacteriën. De onderzoekers gaan het ontstaan van deze oneindig groeiende structuren bestuderen.

  Wat doet ons brein bij verstoring?
Dr. A.T. (Alexander) Sack (m) 09-10-1972, UM - Neurocognitie
Verstoringen in de hersenen veroorzaken specifieke veranderingen in gedrag. Maar soms kan ons brein daarvoor compenseren. Dit onderzoek bestudeert hoe gezonde hersenen op (omkeerbare) verstoringen reageren. Welk gedrag wordt beïnvloed? Welke hersengebieden kunnen hiervoor compenseren, en op welke manier?

  Een microscopisch venster op zachte materie
Dr. P. (Peter) Schall (m) 14-07-1971, UvA - FNWI
Hoe wordt klei hard en hoe smelt glas? Materiaaleigenschappen zoals viscositeit en elasticiteit worden bepaald door de beweging van alle bouwstenen - microdeeltjes of moleculen - gezamenlijk. Met een 'microscopisch venster' op modelsystemen van zachte materialen kunnen we de kloof tussen de macro- en de microwereld overbruggen.

  De kosmos in een computer
Dr. J. (Joop) Schaye (m) 29-06-1973, UL - Sterrenkunde
Hoe is materie verdeeld over het heelal? Hoe ontstaan sterrenstelsels? Waar bevinden zich de elementen die ooit door sterren geproduceerd zijn? Dit onderzoek gebruikt grote computersimulaties van de geschiedenis van het heelal om deze vragen te bestuderen.

  Statistisch leren ontleden van zinnen
Dr. K. (Khalil) Sima'an (m) 12-09-1964, UvA - FNWI - ILLC
Regelmatigheden in taal worden doorgaans uitgedrukt middels de bekende syntactische zinsstructuur die de vorm van de betekenis weergeeft. Dit project beoogt een automatisch leermechanisme te ontwikkelen dat statistische regelmatigheden in text kan omzetten in een automatisch ontleedprogramma.

  Exoplaneten in beeld
Dr. D. (Daphne) Stam (v) 18-12-1969, UvA - Sterrenkundig Instituut 'Anton Pannekoek'
De komende jaren zullen er voor het eerst foto's genomen kunnen worden van planeten bij andere sterren dan de zon. Wij gaan onderzoeken hoe uit zo'n gefotografeerd lichtstipje afgeleid kan worden hoe de planeet er van dichtbij uit zal zien.

  Alarmmolecuul redt plant door manipulatie eiwitten
Dr. C.S. (Christa) Testerink (v) 20-10-1973, UvA – Plantenfysiologie
Onder stressvolle omstandigheden, bijvoorbeeld bij kou of droogte, maken planten het signaalmolecuul phosphatidylzuur (PA) aan. PA helpt de plant zichzelf te beschermen, maar het is nog onduidelijk hoe. Dit onderzoek wil het werkingsmechanisme van PA ophelderen door te bestuderen hoe het de structuur en functie van eiwitten beïnvloedt.

  De uitvoering van gepolariseerd beleid
Dr. R. (René) Torenvlied (m) 04-07-1968, UU – Sociologie
Polarisatie van besluitvorming, bijvoorbeeld tussen politieke partijen, kan leiden tot extreem en zeer omstreden beleid. Het onderzoek gaat na welke gevolgen deze polarisatie van de besluitvorming heeft voor de uitvoering van het beleid en de prestaties van de overheid.

  Ontwikkeling nieuwe behandeling Sezary syndroom
Dr. M.H. (Maarten) Vermeer (m) 17-10-1967, LUMC - Dermatologie
Sézary syndroom is een dodelijk type leukemie waarbij kwaadaardige cellen voorkomen in de huid, bloed en lymfklieren. Wij onderzoeken de effectiviteit van nieuwe behandelingen (Stat3/5-remmers en antilichamen tegen interleukine 2/7/15 receptoren) die specifiek ingrijpen op moleculaire afwijkingen in Sézary- cellen.

  Een vurige Lever
Dr. P.J. (Peter) Voshol (m) 14-02-1969, LUMC – Endocrinologie
De lever is het belangrijkste orgaan in onze vet- en suikerhuishouding. Recent is gevonden dat een ontsteking in de lever leidt tot suikerziekte. De onder-zoekers gaan nu analyseren of deze ontstekingsreactie leidt tot overmatig vet in de lever en in het bloed wat weer leidt tot hart- en vaatziekten.

  Zichtbaar meer therapeutische cellen op weg naar hun doel
Dr. I.J.M. (Jolanda) de Vries (v) 18-02-1968, UMCN - Tumorimmunologie
Dendritische celtherapie berust op de wetenschap dat zogeheten dendritische cellen een centrale rol spelen in het tot stand komen van afweerreacties in het lichaam. Soms is deze therapie succesvol, maar lang niet altijd. Gaan therapeutische cellen in het lichaam van de patiënt wel effectief naar hun specifieke bestemming? Het doen slagen van cellulaire therapieën hangt voor een groot gedeelte af van het bereiken van de plek waar ze hun werk moeten doen.

  Nieuwe natuurwetten op afstanden van 100 zeptometer
Dr. I.B. (Ivo) van Vulpen (m) 30-05-1973, NIKHEF/UvA
Vanaf 2007 kan de natuur onderzocht worden op afstanden die zo klein zijn dat de huidige natuurwetten geen voorspelling meer geven. Door de zwaarste nu bekende deeltjes (topquarks) in de nieuwe deeltjesbotser LHC bij CERN in detail te bestuderen hopen we nieuwe natuurwetten ontdekken.

  Rot maar Vlot
Dr. E.J. (Eric-Jan) Wagenmakers (m) 21-05-1972, UvA - Psychologie
Onder toenemende tijdsdruk maken mensen steeds meer fouten. Deze balans tussen snel beslissen en accuraat beslissen wordt gedetailleerd beschreven door Ratcliff's diffusie model. Doel van dit onderzoek is dit veel gebruikte wiskundige model te verbeteren en te generaliseren.

  De kracht van het water belicht
Dr. J. (Jakob) Wallinga (m) 09-02-1973, TUD – Stralingsdetectie en Materie
Nederland is kwetsbaar voor overstroming. In dit onderzoek worden optische dateringsmethoden ontwikkeld om de ouderdom van zandafzettingen die tijdens (pre-)historische overstromingen ontstaan zijn nauwkeurig te bepalen. Zo kunnen we leren van het verleden om overstromingsrampen in de toekomst te voorkomen.

  Babytalk – communicatie tussen cellen in het plantenembryo
Dr. D. (Dolf) Weijers (m) 19-08-1976, WUR - Biochemie
De groei en ontwikkeling van planten wordt bepaald door kleine groepjes stamcellen, de meristemen. De aanleg van het allereerste meristeem in het plantenembryo wordt bepaald door cellen die tegen elkaar praten met behulp van signaalstoffen. De onderzoekers gaan bestuderen op welke manier deze signalen worden uitgewisseld en vertaald tijdens de vorming van een werkend meristeem.

  Volle Maan
Dr. W. (Wim) van Westrenen (m) 18-06-1973, VU - Petrologie
Over de binnenkant van de Maan is weinig bekend. In dit onderzoek worden de extreme drukken en temperaturen die heersen in het inwendige van de Maan nagebootst in een laboratorium om de geologische geschiedenis van de Maan te achterhalen.

  Elektronica met een twist
Dr. ir. W.G. (Wilfred) van der Wiel (m) 28-05-1975, UT - NanoElectronics
Een elektron is naast een ladingsdrager, ook een magneetje. Het onderzoek richt zich op transport en manipulatie van deze magnetische eigenschap, de elektronspin, in organische materialen. Dit kan leiden tot een nieuwe klasse elektronica met meer mogelijkheden en betere prestaties.

  Celdeling: Vooruitgang door Afbraak
Dr. R.M.F. (Rob) Wolthuis (m) 17-04-1969, NKI-AvL - Division of Molecular Biology
Als een cel deelt, moeten tegelijkertijd ook de chromosomen worden gesplitst. Dat kan alleen wanneer bepaalde eiwitten precies op tijd worden afgebroken. De onderzoekers bestuderen en manipuleren deze eiwitafbraak en proberen zo te ontrafelen hoe -gezonde èn kankervormende- celdeling werkt.

  De snaar die quarks bindt
Dr. M. (Marija) Zamaklar (v) 16-10-1974, Universiteit Utrecht - Natuur- en Sterrenkunde
Al dertig jaar lang is bekend dat de kleinste deeltjes in de natuur, quarks, nooit als vrije deeltjes kunnen worden waargenomen; ze bestaan slechts als bouwstenen van grotere deeltjes zoals protonen en neutronen. Een verklaring voor dit verschijnsel ontbreekt nog steeds. In dit project bestuderen we de mogelijkheid dat de krachten die quarks binden te begrijpen zijn door middel van snaren in een hoger-dimensionale ruimte.

  Nano-opto-elektronica met afzonderlijke fotonen en afzonderlijke elektronen
Dr. V. (Val) Zwiller (m), 03-08-1971, TUD - Kavli Institute of Nanoscience
Met nanotechnologie kunnen we fysische systemen met ongekende precisie beheersen. In dit project gaat de onderzoeker quantummechanische verschijnselen in halfgeleidende nanodraden bestuderen door experimenten te doen op het niveau van afzonderlijke fotonen en afzonderlijke elektronen.