Toekenningen Vidi 2005

  Een vissende oerbacterie
Dr. S.V. (Sonja-Verena) Albers (v) 20-03-1972, RuG – Moleculaire Microbiologie
De oerbacterie Sulfolobus groeit in hete, voedselarme bronnen bij 80 graden en een lage zuurgraad. Om hierin te kunnen overleven heeft deze bacterie een soort hengel ontwikkeld om effectief grondstoffen te kunnen vangen. Dit project onderzoekt hoe deze hengel in elkaar wordt gezet en hoe deze hengel functioneert.

  Celdelingdynamica
Dr. W.M. (Willy) Baarends (v) 12-02-1965, EUR – Voortplanting en Ontwikkeling
Bij de meiotische celdeling is de deling van het XY-chromosomenpaar gecompliceerd. Onderzocht wordt bij embryo's van mannelijke muizen hoe die deling precies verloopt en wat de biologische relevantie is van het mannelijke X-chromosoom.

  Scheiding onder agressieve condities
Dr. ir. N.E. (Nieck) Benes (m) 03-02-1971, TUE – Procesontwikkeling
Membranen scheiden selectief moleculen uit mengsels af. Binnen dit onderzoek worden membranen ontwikkeld die zelfs in extreem agressieve omgevingen nog efficiënt functioneren. De prestaties van deze membranen worden onderzocht bij hoge druk en hoge temperatuur, in superkritisch CO2.

  Verborgen verhalen in het Koningsboek
Dr. G.R. (Gabrielle) van den Berg (v) 16-05-1967, UL – TCMO
Het Perzische Koningsboek is duizend jaar oud, maar springlevend in de Iraanse wereld. In de loop der eeuwen zijn vele verhalen toegevoegd aan dit epos. Wat zijn dit voor verhalen? Wat betekenen deze verhalen voor de geschiedenis van het Koningsboek?

  Gewrichtsslijtage voor je het weet
Dr. S.M.A. (Sita) Bierma-Zeinstra (v) 14-02-1961, ErasmusMC – Huisartsgeneeskunde
Gewrichtsslijtage is al ver gevorderd en niet te genezen wanneer dit op een röntgenfoto is te zien. Om veel eerder de slijtage een halt toe te kunnen roepen, wordt onderzocht hoe de eerste tekenen van slijtage vroegtijdig kunnen worden herkend.

  Magnetische zuurstofionen in spin-elektronica
Dr. G.R. (Graeme) Blake (m) 15-03-1973, RuG – Chemische Fysica
In bijna alle bekende magnetische materialen is het magnetisme afkomstig van metaalatomen. In dit project wordt een nieuwe klasse materialen gecreërd, die magnetische zuurstofionen bevat. Verwacht wordt dat deze materialen bijzondere elektronische eigenschappen zullen hebben en geschikt zullen zijn voor applicaties in spin-elektronica.

  De alarmb(c)ellen van ons afweersysteem
Dr. B. (Bianca) Blom (v) 15-08-1967, AMC/UvA – Celbiologie en Histologie
Binnendringende parasieten worden herkend door gespecialiseerde immuuncellen, die vervolgens enorme hoeveelheden van een alarmstof maken om ons afweersysteem aan te sporen tot opruiming. Dit onderzoek wil begrijpen hoe onze stamcellen opgeleid moeten worden tot alarmb(c)ellen.

  Meten is weten onder de hersenpan
Dr. R. (Ronald) Boellaard (m) 20-08-1967, VUmc – Nucleaire Geneeskunde en PET Research
Het brein communiceert door chemische interacties tussen hersencellen. Tijdens dit onderzoek worden methoden ontwikkeld om veranderingen in of verstoringen van deze interacties bij verschillende hersen- of psychiatrische aandoeningen nauwkeurig te meten.

  De rol van de vader bij de ontwikkeling van sociale fobieën
Dr. S.M. (Susan) Bögels (v) 25-11-1960, UvA
Zijn vaders met een sociale fobie minder speels en uitdagend en lopen hun kinderen daarom een verhoogde kans om zelf een sociale fobie te ontwikkelen? Op deze vragen geeft dit onderzoek een antwoord.

  Metalen voor materialen
Dr. B. (Bas) de Bruin (m) 21-04-1971, RU – Moleculaire Materialen
Dit onderzoek gebruikt rhodium- en iridiumverbindingen om nieuwe functionele materialen te maken. Rhodium wordt gebruikt om geheel nieuwe functionele polymeren (plastics) te maken, met talloze potentiële toepassingen. Iridium wordt gebruikt om de lichtopbrengst van organische LED-lampjes te verhogen.

  Kloppende patronen van het hart
Dr. V.M. (Vincent) Christoffels (m) 08-06-1970, AMC – Anatomie & Embryologie
Een ingenieus patroon van regulerende factoren zorgt voor de aanleg van de hartkamers, boezems, kleppen en sinusknoop, die de hartslag aanstuurt. Dit onderzoek gaat dit patroon ontrafelen, om beter te begrijpen waardoor de ontwikkeling van het hart soms misgaat of waardoor het hartritme verstoord kan zijn.

  Stralende topquarks
Dr. A.P. (Auke-Pieter) Colijn (m) 11-04-1971, UvA/NIKHEF
Recente metingen lijken erop te wijzen dat het Higgs-deeltje een relatief lage massa heeft. Wanneer in 2007 de Large Hadron Collider (LHC) op CERN van start gaat, gaat dit project op zoek naar Higgs-deeltjes die door top-quarks worden uitgestraald.

  Reacties in virusbollen
Dr. J.J.L.M. (Jeroen) Cornelissen (m) 12-08-1972, RU – Physical Organic and Supramolecular Chemistry
Het verwijderen van het genetisch materiaal uit sommige plantvirussen resulteert in onschuldige en stevige eiwitbollen ruim tienduizend keer kleiner dan een voetbal. In dit onderzoek worden nieuwe materialen gemaakt door polymerisatiereacties uit te voeren in deze extreem goed gedefinieerde bollen en door ze als mini-magneetjes te organiseren op een oppervlak.

  De werking van motoren op RNA
Dr. N.H. (Nynke) Dekker (v) 02-04-1971, TUD – Moleculaire Biofysica
In mensen wordt de genetische informatie in DNA opgeslagen, maar in vele virussen is de drager van genetische informatie RNA. Recent is een nieuwe rol voor RNA ontdekt: het kan de genen uitzetten! Dit onderzoek gaat de kleine motoren die deze rollen van RNA mogelijk maken met fysische technieken bestuderen.

  Vergelijkingen in taal
Dr. J.S. (Jenny) Doetjes (v) 24-12-1965, UL – Leiden Centre for Linguistics
Als we taal gebruiken zijn we regelmatig vergelijkingen aan het maken. We gebruiken daarvoor woorden die een graad aanduiden, zoals minder, meer, maar ook te, erg en veel. In dit onderzoek wordt de rol van graad in taal systematisch onderzocht.

  Fotonen verstrengelen met fotonische kristallen
Dr. M.J.A. (Michiel) de Dood (m) 18-01-1975, UL – Quantumoptica
Informatie overdragen en rekenen met quantummechanische principes is gebaseerd op het fenomeen van verstrengelde fotonen. Niet-lineaire materialen met een periodieke variatie in brekingsindex - ofwel niet-lineaire fotonische kristallen - kunnen een factor 10.000 efficiënter zijn dan bestaande bronnen van verstrengelde deeltjes. Dit onderzoek richt zich op deze fotonische kristallen. Het zal leiden tot nieuwe experimenten en inzichten op het gebied van quantumcommunicatie en quantumrekenen met licht.

  Het ABC van cholesterolafgifte
Dr. M. (Miranda) van Eck (v) 01-04-1972, UL – Biofarmacie
Cellen in de wand van bloedvaten geven cholesterol af om de ontwikkeling van hart- en vaatziekten te voorkomen. In dit onderzoek zal de rol van zogenaamde 'ABC-transporters' in de afgifte van cholesterol worden bestudeerd met als doel nieuwe therapieën te ontwikkelen die dit proces kunnen stimuleren.

  Microscopisch kleine zelf-assemblerende componenten
Dr. ir. J.E. (André) ten Elshof (m) 13-11-1968, UT – MESA+
Microelectronica-componenten worden steeds kleiner en ingewikkelder qua vorm en samenstelling. De fabricage ervan dreigt daarom ook steeds gecompliceerder en duurder te worden. In dit onderzoek worden microscopisch kleine zelf-assemblerende componenten ontwikkeld die op zeer eenvoudige wijze kunnen worden gefabriceerd.

  Waar is de handel gebleven?
Dr. E.R. (Ewald) Engelen (m) 15-01-1963, UvA – Geografie
Het beurscafé is dicht. De effectenhandel is verdwenen, vertrokken naar nergensland, of is het schermenland? Waar ligt dat? Welke gevolgen hebben deze nieuwe ontwikkelingen in het bank- en effectenwezen voor Amsterdam? Dat is het onderwerp van dit onderzoek.

  Hoe goed voorspellen we onze relatiepartners?
Dr. C. (Catrin) Finkenauer (v) 24-03-1965, VU – Sociale Psychologie
Alle relatiepartners proberen elkaar te voorspellen. Wat denkt 'ie nou? Wat wil ze het liefst? Hoe voelt 'ie zich? Soms hebben we het goed, soms niet. Het huidige onderzoek bekijkt hoe partners hun relatiepartners voorspellen en onderzoekt of het uitmaakt als ze het bij het verkeerde eind hebben.

  Tot rust komen in oneindig veel dimensies
Dr. ir. O.W. (Onno) van Gaans (m) 15-10-1971, UL – Wiskunde
Veel systemen die in de tijd veranderen, zoals vispopulaties, chemische reactoren of communicatienetwerken, neigen naar een evenwichtstoestand. Vaak zijn er echter toevallige verstoringen. Dit onderzoek bekijkt hun invloed met behulp van dynamische vergelijkingen in oneindigdimensionale ruimten.

  Stress en depressie als oorzaken van de ziekte van Alzheimer
Dr. M.I. (Mirjam) Geerlings (v) 21-10-1967, UMC Utrecht – Julius Centrum
De oorzaken van de ziekte van Alzheimer zijn nog grotendeels onbekend. Dit epidemiologische onderzoek gaat na of en op welke manier de veronderstelling dat chronische stress en depressie progressieve schade aan het brein kunnen veroorzaken, hout snijdt.

  Investeren in de Gouden Eeuw
Dr. O.C. (Oscar) Gelderblom (m) 17-06-1971, UU – Geschiedenis
Nederland was vóór de Industriële Revolutie het meest welvarende land van Europa. Tussen 1500 en 1800 investeerden Hollandse kooplui, ambachtslieden en schippers veel geld in hun bedrijven. Dit project onderzoekt hoe de overheid deze ondernemers hielp bij het financieren van hun investeringen.

  Grondrechten en de rechter
Mr. dr. J.H. (Janneke) Gerards (v) 12-01-1976, UL – Publiekrecht
Rechtszaken over grondrechten gaan over belangrijke en gevoelige onderwerpen (privacy, abortus, godsdienstvrijheid). De uitspraak van de rechter in zo’n zaak moet begrijpelijk, overtuigend en voor iedereen controleerbaar zijn. Dit onderzoek gaat na hoe rechterlijke uitspraken op dit punt verbeterd kunnen worden.

  Mens en machine in Afrika
Dr. J.B. (Jan-Bart) Gewald (m) 03-10-1963, UL – Afrika-Studiecentrum
Ook in het technologisch minst ontwikkelde werelddeel, zijn petroleum-, diesel- en benzinemotoren de krachtbronnen van het dagelijks leven. Vier deelprojecten, in ruimte en tijd gescheiden, onderzoeken de sociale geschiedenis van de onderbelichte maar alomtegenwoordige relatie tussen binnenverbrandings-motoren en Afrikaanse samenlevingen.

  Huismerken aan de macht?
Dr. I. (Inge) Geyskens (v) 31-07-1970, UvT – Marketing
Een belangrijke ontwikkeling in de detailhandel is het toenemende succes van huismerken. Dit onderzoek gaat na wat de groeiende macht van huismerken verklaart en wat de implicaties hiervan zijn voor detaillisten, merkproducenten, en consumenten.

  Waneer wordt een cyste kanker?
Dr. R.H. (Rachel) Giles (v) 16-03-1967, UMC Utrecht – Medische Oncologie
Mensen met de von Hippel-Lindauziekte krijgen cysten in de nier die zich soms tot tumoren ontwikkelen. Dit onderzoek bestudeert het mechanisme dat hieraan ten grondslag ligt met patiëntenmateriaal en in een modelsysteem in de zebravis.

  Verstaanbaarheid van nauw verwante talen
Dr. C.S. (Charlotte) Gooskens (v) 10-10-1962, RuG – Scandinavische Talen en Culturen
Sommige talen, zoals Zweeds en Deens, zijn zo nauw verwant dat ze worden gebruikt voor de onderlinge communicatie. Toch treden geregeld begripsproblemen op. In dit onderzoek wordt een computermodel ontwikkeld dat de relatie tussen linguïstische afstand en verstaanbaarheid in kaart brengt.

  Polymer adsorbents: a breakthrough for processing of plastics?
Dr. ir. J.G.P. (Han) Goossens (m) 27-08-1968, TUE – Scheikundige Technologie
Voor plastic producten moet bij de keuze van materialen altijd een compromis gesloten worden tussen enerzijds de eigenschappen en anderzijds de verwerkbaarheid. Dit onderzoek gaat na hoe selectieve adsorptie kan leiden tot een doorbraak van deze tegenstrijdigheid.

  Falende zuiveringsinstallaties
Dr. P. (Peter) Heeringa (m) 29-01-1968, UM – Interne Geneeskunde
Ontstekingen van de nieren kunnen leiden tot nierfalen. Hierdoor kan het bloed niet meer goed gezuiverd worden van afvalstoffen. Dit project bestudeert of een groep van bloeddruk-regulerende eiwitten ook betrokken is bij het ontstaan van nierontstekingen en nierfalen.

  Pensionering als proces
Dr. C.J.I.M. (Kène) Henkens (m) 30-07-1960, Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI-KNAW)
Pensionering in Nederland verandert steeds meer van een abrupte overgang van werk naar een niet-werkend leven in een proces dat zich uitsmeert over een veel langere tijd. Dit onderzoek analyseert dit proces, de oorzaken en consequenties.

  Vet in vuur en vlam
Dr. M.K.C. (Matthijs) Hesselink (m) 08-08-1968, UM – Bewegingswetenschappen
Decennialang is suikerziekte type 2 beschouwd als een verstoring in het gebruik van suikers als brandstof. Wellicht echter ligt een verstoorde vetverbranding, en beschadigingen van de organellen waarin deze plaats vindt, ten grondslag aan deze verstoring. Het belang een goede vetverbranding wordt bestudeerd in relatie tot de ontwikkeling van suikerziekte.

  Humanitaire hulp onder vuur!
Dr. ir. D.J.M. (Thea) Hilhorst (v) 28-09-1961, WUR – Rampenstudies
Tal van organisaties geven noodhulp in conflictgebieden. Dit onderzoek analyseert hoe dat in Angola uitwerkt. Wat zijn de verschillen tussen hulpverleners? Hoe speelt hulp in op de politiek van het conflict? Waar is de bevolking het meest bij gebaat?

  Nieuwe virussen
Dr. L. (Lia) van der Hoek (v) 07-08-1964, AMC – Humane Retrovirologie
Er zijn verschillende ziektes waarbij men het vermoeden heeft dat er een virus bij betrokken is. Eerder is een nieuwe methode ontwikkeld om onbekende virussen aan te tonen. Deze nieuwe methode zal worden toegepast bij verschillende ziektes, zoals Kawasaki-ziekte en luchtwegaandoeningen

 Pluizen in DNA-profielen
Dr. J.J. (Jeanine) Houwing-Duistermaat (v) 16-06-1968, LUMC – Medische Statistiek
Sommige fouten in genen leiden altijd tot ziekte. Deze fouten zijn makkelijker op te sporen dan foutjes die soms wel en soms niet tot ziekte leiden. Om patronen van foutjes in DNA profielen op te sporen, worden statistische methoden ontwikkeld.

  Nieuwe statistische methoden voor hersenonderzoek
Dr. H.M. (Hilde) Huizenga (v) 25-09-1965, UvA – Psychologie
Mensen zijn niet altijd even consistent in hun gedrag. Mensen met ADHD of schizofrenie en mensen met een laag IQ vertonen bijvoorbeeld een verhoogde variatie. Maar hoe komt dat? In dit project worden nieuwe statistische methoden ontwikkeld om met behulp van het EEG of MEG meer inzicht te krijgen in deze variabiliteit.

  Op zoek naar het kleinste magneetje
Dr. R. (Ron) Jansen (m) 14-04-1969, UT – Nanotechnologie
Voor het opslaan van informatie, tegenwoordig ook in de elektronica, worden magneetjes gebruikt die door de toenemende capaciteit alsmaar kleiner worden. Er is daarom dringend behoefte aan een methode om magneetjes te bekijken op het kleinst mogelijke niveau, namelijk van een enkel atoom. Een techniek daarvoor zal worden ontwikkeld.

  Grote effecten van klein RNA
Dr. R.F. (René) Ketting (m) 19-05-1971, Hubrecht Laboratorium (NIOB – KNAW)
Lang is gedacht dat de belangrijkste manieren om genen te controleren bekend waren. Kleine RNA-moleculen waren echter over het hoofd gezien als zeer belangrijke regulators. Met behulp van zebravissen wordt deze nieuwe manier van genregulatie verder ontrafeld.

  Wiskundige technieken voor optimalisering
Dr. E. (Etienne) de Klerk (m) 24-12-1968, UvT – Econometrie en Operations Research
We leven in een tijd van optimalisering, waar alles steeds sneller, goedkoper en efficiënter moet. In dit project worden wiskundige technieken onderzocht om het optimaliseringsproces te ondersteunen en zelfs te automatiseren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de optimale keuze voor een beleggingsportefeuille.

  Complexe genen van belang voor epilepsie
Dr. B. (Bobby) Koeleman (m) 30-03-1967, UMC Utrecht – Medische Genetica
De gevoeligheid voor sommige vormen van epilepsie wordt bepaald door een complexe combinatie van omgeving en genetische factoren. Door deze complexiteit zijn vooral de genetische factoren moeilijk te vinden. Dit onderzoek gaat deze genetische factoren opsporen met nieuwe methodes die specifiek op deze complexiteit zijn gericht.

  Donkere materie in sterrenstelsels
Dr. L.V.E. (Leon) Koopmans (m) 07-03-1973, RuG – Kapteyn Instituut
De meeste materie in het heelal is donker en van onbekende aard. In dit onderzoek wordt de verdeling van deze 'donkere materie' in ver weg staande sterrenstelsels bepaald door de zwaartekrachtwerking op sterren en de afbuiging van licht.

  Urocortine regelt ons humeur
Dr. T. (Tamas) Kozicz (m) 20-05-1966, RU – Dierfysiologie
Wanneer adaptatie aan stressvolle omstandigheden niet slaagt, kunnen mentale problemen optreden zoals depressie. Het onlangs ontdekte neuropeptide urocortine speelt een centrale rol in stress-adaptatie. In dit neurobiologisch onderzoek zal worden nagegaan hoe urocortine beschermt tegen stress en depressie.

  Kankercellen uit balans
Dr. S.M.A. (Susanne) Lens (v) 13-02-1969, UMCU – Experimentele Oncologie
Kanker ontstaat als de balans tussen celdeling en celdood is verstoord. Het eiwit survivin regelt deze balans. Door te sleutelen aan survivin tracht dit onderzoek kankercellen zodanig uit balans te brengen dat de afbraak van deze cellen wordt bevorderd.

  De p53-familie
Dr. M.A.E. (Marion) Lohrum (v) 25-12-1969, RU – Moleculaire Biologie
P53-eiwitten en daarop lijkende eiwitten spelen een cruciale rol in de cel bij beslissingen van leven en dood. Het is nog niet bekend waarom en op welk moment deze eiwitten werken. Gekeken wordt naar het moleculaire mechanisme dat leidt tot de beslissing van de eiwitten om actief te worden in de cel.

  Chemische reacties sturen met licht
Dr. G. (Guido) Mul (m) 23-07-1969, TUD – DelftChemTech, Reactor & Catalysis Engineering
De natuur kan met licht vanuit eenvoudige bouwstenen (CO2 en water) complexe verbindingen maken, zoals glucose. Dit onderzoek gaat na of door het aanbrengen van kleine licht-actieve deeltjes in een gestructureerde omgeving chemische reacties efficiënt en duurzaam met behulp van licht kunnen worden uitgevoerd. Ook wordt onderzocht of de kleur van het licht kan worden gebruikt om reacties te sturen.

  De simulator leren vliegen
Dr. ir. M. (Max) Mulder (m) 28-05-1967, TUD – Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek
In een virtuele omgeving, zoals in een vluchtsimulator, gedragen mensen zich vaak anders dan in de werkelijkheid. Dit komt doordat de visuele en vestibulaire stimuli niet perfect nagebootst kunnen worden. Dit onderzoek wil de multi-modale bewegingswaarneming van piloten modelleren in het vliegtuig en in de vluchtsimulator. Een vergelijking van deze modellen kan tot nieuwe inzichten leiden hoe de simulator moet worden ingesteld zodat gedragsadaptaties niet meer nodig zijn.

  PA luidt noodklok bij plantenstress
Dr. T. (Teun) Munnik (m) 05-03-1966, UvA – SILS
Als planten in de problemen raken - door droogte, kou of door een ziekteverwekker - moeten ze snel in actie komen om te overleven. In dit onderzoek wordt gekeken hoe een nieuw noodsignaalmolecuul, phosphatidic acid (PA), zo'n reddingsoperatie in gang zet.

  Zwangerschap, geboorte en morele dilemma's
Dr. A. (Ariana) Need (v) 22-03-1969, RU – Sociologie
Rond zwangerschap en geboorte is medisch gezien steeds meer mogelijk. Daardoor ontstaan morele dilemma's over het gebruik van deze medische mogelijkheden. Dit landen-vergelijkende onderzoek bestudeert de rol van opleiding en religie bij gebruik van en mening over abortus, anticonceptie en IVF.

  Alarmsysteem in de menselijke hersenen
Dr. S. (Sander) Nieuwenhuis (m) 27-08-1973, VU – Cognitieve Psychologie
Wanneer we een belangrijke stimulus herkennen komt er in onze hersenen een stof vrij. Deze stof, noradrenaline, versnelt de informatieverwerking zodat we efficiënt kunnen reageren op de stimulus. Dit onderzoek zal diverse methoden gebruiken om het effect van noradrenaline op de menselijke cognitie te bestuderen.

  Intelligente opbouw van het bloedvatstelsel
Dr. F.A.C. (Ferdinand) le Noble (m) 01-09-1968, UM – CARIM
In de embryonale aanleg van het bloedvatenstelsel zijn bepaling van vaatidentiteit, slagaders en aders, alsmede het vertakkingspatroon essentieel. Het vaatstelsel vertoont gelijkenis met het neuronale (zenuw)stelsel. Dit project onderzoekt de rol van neuronale genen in de aanleg van het vaatstelsel.

  De inrichting van 'ruimte' in Braziliaanse sloppenwijken
Dr. ir. M.C.M. (Monique) Nuijten (v) 13-04-1961, WUR – Rurale Ontwikkelingssociologie
Dit onderzoek bestudeert hoe de inrichting en her-inrichting van 'ruimte' in Braziliaanse sloppenwijken samengaat met de uitoefening van macht over marginale bevolkingsgroepen.

  Chemische biologie van ubiquitine en ubiquitine-achtige modificaties
Dr. H. (Huib) Ovaa (m) 18-12-1973, NKI – Cellulaire Biochemie
De functie en stabiliteit van eiwitten wordt gereguleerd door bevestiging van andere kleine eiwitten. Falen van toevoeging - of verwijdering - van deze eiwitten kan leiden tot ziektes als kanker. Dit onderzoek wil nieuwe chemische methodes ontwikkelen om deze processen te onderzoeken.

  De moleculen van het leven
Dr. N (Navraj) Pannu (m) 18-01-1974, UL – Scheikunde
Om ziektes die ons treffen te bestrijden, is gedetailleerde informatie over de betreffende eiwitten nodig. Om te begrijpen hoe deze eiwitten werken is de driedimensionale structuur essentieel. Het onderzoek richt zich op het ontwikkelen van nieuwe wiskundige methodes voor het nauwkeurig oplossen van eiwitstructuren met röntgendiffractie.

  Scheuren in de ruimte-tijd
Dr. K. (Kasper) Peeters (m) 06-10-1970, UU – Theoretische Fysica
Als materie ineenstort tot een zwart gat, wordt de zwaartekracht uiteindelijk zo sterk dat de klassieke ruimte-tijd van Einstein scheurt. Ook met de snaartheorie wil een goede beschrijving tot nu toe slechts in heel gekunstelde situaties lukken. In dit onderzoek worden daarom nieuwe methoden ontwikkeld om de snaartheorie toe te kunnen passen op realistische zwarte gaten en op aanverwante situaties zoals de 'oerknal'.

  Leiden depressie en angst tot hart-en vaatziekten?
Dr. B.W.J.H. (Brenda) Penninx (v) 27-07-1970, VUmc – Psychiatrie
Er zijn aanwijzingen dat psychiatrische aandoeningen de kans op hart- en vaatziekten vergroten. In dit project wordt onderzocht of mensen met depressie en angstklachten inderdaad vatbaarder zijn voor hart- en vaatziekten, en of de twee stress-systemen in het lichaam hierin een verklarende rol spelen.

  Het samenspel van genen en omgeving
Dr. D. (Danielle) Posthuma (v) 17-01-1972, VU – Biologische Psychologie
Menselijke eigenschappen worden toegeschreven aan een complex samenspel van genen en omgeving. De onderzoekers zullen een nieuwe methode bedenken waarmee dit samenspel systematisch in kaart kan worden gebracht. Zij zullen hiermee vervolgens uitzoeken waarom mensen verschillen in cognitieve vaardigheden.

  Methaanflux en klimaatveranderingen
Dr. P.A.G. (Pierre) Regnier (m) 15-03-1966, UU – Geochemie
Methaan is een van de belangrijkste broeikasgassen. De zeebodem bevat het grootste methaanreservaat. Gekeken wordt of te voorspellen is hoe en hoeveel methaan uit de zeebodem vrijkomt in de atmosfeer.

  'Talk like an Egyptian'
Dr. C.H. (Christoph) Reintges (m) 20-01-1964, UL – Leiden Centre for Linguistics
Het Egyptisch is een van de oudste cultuurtalen van de wereld. Dit onderzoek gaat na hoe het Egyptisch in de loop van vierduizend jaar is veranderd: hoe verschilt de taal van de piramidebouwers van de taal van de christelijke monniken in de woestijn en wat zijn de belangrijkste factoren die deze verandering in werking hebben gezet?

  Een nieuwe draai aan katalyse
Dr. J.G. (Gerard) Roelfes (m) 04-06-1972, UvA – Moleculaire Chemie
Een grote verscheidenheid aan moleculaire structuren, naast de bekende dubbele helix, kan gecreëerd worden met DNA. De onderzoekers willen dit principe gebruiken voor de DNA-gebaseerde modulaire opbouw van nieuwe katalysatoren. Daarnaast zal de informatie-opslagcapaciteit van DNA gebruikt worden voor het programmeren van multistaps-katalytische reacties.

  Redden van zachte eitjes
Dr. S.G.D. (Stefan) Rüdiger (m) 26-11-1968, UU – Bio-organische Chemie
Uit een gekookt ei kruipt maar geen kip omdat al het eiwit verwoest is. Dat is jammer omdat moleculaire chaperones het beschadigde eiwit in de levende cel kunnen redden. Dit onderzoek zet de modernste biochemische methoden in om de mechanismen van deze chaperones op atomisch niveau te ontcijferen.

  Het nieuws op straat
Dr. J.L. (Jeroen) Salman (m) 17-04-1961, UU – Literatuurwetenschap
Drukwerk werd in periode 1600-1850 heel vaak op straat en niet in de boekwinkel verkocht. Marskramers waren daarom een essentiële schakel in de informatievoorziening. Wie waren deze handelaren, wat verkochten ze en wat was hun aandeel in de verspreiding van nieuws?

  Oceaan-fosfaat en klimaatverandering
Dr. ir. C.P. (Caroline) Slomp (v) 17-07-1967, UU – Aardwetenschappen
Chemische analyses van diepzeesedimenten wijzen op sterke variaties in de hoeveelheid oceaan-fosfaat in het geologisch verleden. Dit onderzoek richt zich op het kwantificeren van deze variaties en de consequenties voor de algengroei, de opname van atmosferisch CO2 door de oceaan en klimaatverandering.

  Naar een beter internationaal strafproces
Dr. G.K. (Göran) Sluiter (m) 30-12-1970, UvA – Strafrecht
De Milošević-zaak legt de tekortkomingen van het internationale strafproces bloot. Realisering van een effectieve en eerlijke procesgang bij het groeiende aantal internationale straftribunalen vereist inzicht in de grondslagen van het internationale strafproces. Dit onderzoek richt zich op de vaststelling van deze basisregels.

  Oermaterie
Dr. R.J.M. (Raimond) Snellings (m) 05-11-1967, FOM – NIKHEF
Ongeveer tien microseconden na de 'oerknal' en bij een temperatuur van een biljoen graden onderging het heelal een dramatische verandering. Op dat moment condenseerde de materie in het heelal in de bouwstenen (de protonen en neutronen) van de materie die ons nu omringt. Dit onderzoek gaat bij het CERN, waar binnenkort miljoenen mini-oerknallen gecreëerd zullen worden, deze vorm van oermaterie en de bijbehorende faseovergang bestuderen.

  De ware aard van biofarmaceutica
Dr. G.W. (Govert) Somsen (m) 01-08-1963, UU – Biomedische Analyse
Biofarmaceutica zijn veelbelovende eiwitgeneesmiddelen, maar hun aard en samenstelling is complex en lastig te karakteriseren. Dit onderzoek gaat simultaan de identiteit, zuiverheid en ruimtelijke structuur van farmaceutische eiwitten bepalen. Dit wordt gedaan door capillaire electroforese met optische- en massaspectrometrie te integreren.

  Apen als tijdreizigers
Dr. E.H.M. (Liesbeth) Sterck (v) 19-9-1960, UU – Gedragsbiologie
Herinneringen ophalen, het lijkt zo gewoon. Hoewel dieren leren van ervaringen, is niet bekend of ook apen in gedachten terug kunnen reizen naar een eerdere gebeurtenis. Dit project onderzoekt of apen alleen in het heden leven of dat ze zich ook gebeurtenissen herinneren.

  Reconstructie van de structuur van de aarde uit seismische data
Dr. C.C. (Chris) Stolk (m) 24-12-1973, UT – Applied Analysis and Mathematical Physics
De materiële samenstelling van de aarde beïnvloedt de voortplanting van drukgolven die ontstaan door aardbevingen of geluidsbronnen. Nieuwe wiskundige methoden worden ontwikkeld om uit metingen van deze seismische golven aan het aardoppervlak de inwendige structuur van de aarde te reconstrueren.

  Cellen herprogrammeren met kunstmatige evolutie
Dr. ir. S.J. (Sander) Tans (m) 30-11-1968, FOM – AMOLF
Cellulaire regelcircuits worden steeds verder ontrafeld. De logische volgende vraag is of het ook mogelijk is cellen te herprogrammeren en nieuwe functies te geven. In dit onderzoek wordt DNA gemuteerd, waarna het gewenste gedrag geselecteerd wordt. Gecombineerd met computermodellen zullen generieke principes van deze stapsgewijze kunstmatige evolutie bestudeerd worden.

  Genoomstabiliteit en kanker: eerst de stukjes, dan de puzzel
Dr. M. (Marcel) Tijsterman (m) 01-05-1969, Hubrecht Laboratorium (NIOB – KNAW)
In delende cellen ontstaan voortdurend DNA-breuken. Dit onderzoek speurt alle genen op die een rol spelen bij het herstelproces, leidend tot een beter begrip van het ontstaan van kanker en essentieel voor genetische diagnostiek en het ontwikkelen van nieuwe medicijnen.

  Ziek van je genoom
Dr. ir. J.A. (Joris) Veltman (m) 28-08-1971, UMC St Radboud – Antropogenetica
Instabiele gebieden in ons DNA zijn vaak betrokken bij het ontstaan van ziektes. Dit onderzoek gaat deze zogenaamde genoomziektes ontrafelen met geavanceerde DNA-chips en verkrijgt hiermee een gedetailleerd inzicht in de rol van genoomarchitectuur in gezondheid en ziekte.

  De compositie van technische functies
Dr. P.E. (Pieter) Vermaas (m) 18-07-1964, TUD – Filosofie
Wij gebruiken apparaten om doelen te bereiken. Ingenieurs ontwerpen apparaten door doelen in functies en objecten met die functies te vertalen. Dit onderzoek bepaalt de compositie van technische functies en analyseert hoe plastic en metaal samenhangen met wensen van mensen.

  Exploderende sterren: dé bron van energierijke deeltjes?
Dr. J. (Jacco) Vink (m) 01-11-1969, UU – Sterrenkunde
De dampkring wordt voortdurend bestookt door zeer energierijke deeltjes, die een belangrijk bestanddeel van de energie in onze melkweg vertegenwoordigen. Onderzoeksvraag: is deze "kosmische straling" het resultaat van deeltjesversnelling in schokken veroorzaakt door exploderende sterren, en welke maximale deeltjesenergie kan zo bereikt worden?

  Het bouwen van kristallen van kristallen
Dr. ir. T.J.H. (Thijs) Vlugt (m) 03-04-1974, UU – Condensed Matter and Interfaces
Nanokristallen zijn potentiële bouwstenen voor nieuwe materialen die zich zelf kunnen organiseren in georganiseerde structuren. Dit onderzoek gebruikt computersimulaties om de interacties tussen nanokristallen en de zelf-organisatie tot kristallen van nano-kristallen te bestuderen.

  Grammatica in drie dimensies
Dr. M. (Mark) de Vries (m) 29-07-1973, RuG – Algemene Taalwetenschap
Zinnen worden opgebouwd uit verplichte onderdelen en eventuele franje, zoals tussenzinnen en bijstellingen. Dit onderzoek bestudeert deze complicerende toevoegingen vanuit het perspectief van een ruimtelijk model. Daarbij wordt de zinsstructuur gezien als een vertakkende boom, met de woorden als bladeren.

  De menukeuze van schimmels
Dr. R.P. (Ronald) de Vries (m) 15-10-1967, UU – Microbiologie
De schimmel Aspergillus niger groeit op plantenmateriaal voor industriële productie van enzymen. In dit onderzoek wordt bepaald in welke volgorde het plantenmateriaal 'gegeten' wordt en hoe de schimmel deze keuzes maakt. Resultaten worden gebruikt om de industriële productieprocessen te verbeteren.

  De gevoeligheden van vervuiling
Dr. ir. F.O.O. (Florian) Wagener (m) 16-08-1970, UvA – Kwantitatieve Economie
Vervuiling is vaak een interesseconflict tussen industriële productie en natuurbehoud. In bepaalde gevallen leidt overheidsbeleid onomkeerbaar tot een schone of een vervuilde toestand. Dit project onderzoekt hoe de relatieve gewichten van de verschillende interesses de uitkomst beïnvloeden en wanneer deze uitkomst gevoelig is voor kleine verstoringen in die gewichten.

  Quantumlicht vangen met elektronen
Dr. ir. C.H. (Caspar) van der Wal (m) 06-02-1971, RuG – Materialen Studie Centrum
Met quantummechanica kan optische communicatie via een glasvezelnetwerk fundamenteel veilig worden gemaakt. Dit is bijvoorbeeld nuttig voor internetbetalingen. Wat hiervoor nog ontbreekt is de mogelijkheid een puls quantumlicht op te slaan in een geheugen. Dit project onderzoekt of zo'n geheugen kan worden gemaakt met elektronen in kleine lichtkanaaltjes van halfgeleidermateriaal.

  Macrofagen, ontsteking en atherosclerose
Dr. M.P.J. (Menno) de Winther (m) 29-08-1970, UM – Moleculaire Genetica
Atherosclerose (aderverkalking) is een chronisch ontstekingsproces in de vaatwand, dat gekenmerkt wordt door de plaatselijke ophoping van vet-etende immuuncellen, macrofagen genaamd. Het onderzoek richt zich op de vraag hoe ontstekingsprocessen de macrofagen sturen en hoe deze de ontwikkeling en samenstelling van de atherosclerotische afzetting beïnvloeden.

  De toekomst: bacteriën zonder staart
Dr. M.M.S.M. (Marc) Wösten (m) 04-12-1965, UU – Diergeneeskunde
Zwemmende bacteriën hebben een staart nodig. Ziekmakende bacteriën ge bruiken hun staart ook om schadelijke eiwitten in hun leefomgeving te brengen. Dit onderzoek wil de macht over deze staarten overnemen om zo de controle over infectieziekten te krijgen.