Toekenningen Vidi 2003

  John houdt van Mary of van Mary houdt John
Dr. E.O. (Enoch) Aboh (m), 22-10-1962 (Frankrijk), UvA - Theoretische Taalwetenschap
De onderzoekers bestuderen verschillen tussen talen in de behandeling van gesprekselementen. Of een element belangrijk is of al eerder als gespreksonderwerp is geïntroduceerd, kan gevolgen hebben voor de intonatie, de vorm en de volgorde van de woorden. Zo zeggen Hongaren 'Van Mary houdt John', terwijl Engels- en Nederlandstaligen 'John houdt van Mary' zouden zeggen.

  Kaukasische talen langs de meetlat
Dr. H.E. (Helma) van den Berg (v), 24-05-1965 (Veenendaal), UL - Taalwetenschap
De bewoners van het Kaukasusgebergte spreken veel talen en dialecten die sterk van elkaar verschillen. Door onderlinge beïnvloeding kunnen ze echter ook meer op elkaar gaan lijken. Dit onderzoek analyseert de samenhang tussen taalvariatie en taalcontact met taalkundige en wiskundige methoden.

  Renaissancetheater als massamedium
Dr. J. (Jan) Bloemendal (m), 23-06-1961 (Barneveld), Constantijn Huygens Instituut (CHI-KNAW)
Tussen 1510 en 1625 werden in de Nederlanden veel toneelstukken geschreven. Een aantal van deze toneelstukken was in het Nederlands, een ander deel in het Latijn geschreven. Hoe reageerden de schrijvers in beide talen op elkaar? Hoe probeerden ze de publieke opinie te beïnvloeden? En slaagden ze daar ook in?

  Geluid van de wind
Dr. ir. B.J. (Bendiks Jan) Boersma (m), 21-01-1969 (IJlst), TUD - Aero- en Hydrodynamica
De onderzoekers willen voorspellen wanneer en welk geluid ontstaat door turbulente bewegingen van lucht. In luchtstromingen met een hoge snelheid, zoals rondom vliegtuigmotoren of windturbines, is meestal turbulentie aanwezig. Via een complex proces kan turbulentie worden omgezet in geluidsgolven die onze oren kunnen horen.

  Vervormende vormen
Dr. G.L.M. (Gunther) Cornelissen (m), 04-07-1971 (België), UU - Mathematisch Instituut
De onderzoekers bestuderen het effect van vervormingen op eigenschappen van meetkundige objecten. Het onderzoek richt zich met name op symmetrieën. Deze kennis over geometrie kan onder andere gebruikt worden in coderingstheorie en in de theoretische natuurkunde, met name de snaartheorie.

  Voelbaar gedrag
Dr. H.C. (Chris) Dijkerman (m), 08-04-1966 (Sierra Leone), UU - Psychonomie
De tastzin is belangrijk voor veel aspecten van ons gedrag, zoals het herkennen van voorwerpen en het maken van bewegingen. In dit onderzoek testen de wetenschappers een nieuw neurowetenschappelijk model dat de invloed van de tastzin op deze verschillende aspecten beschrijft.

  Help: levercysten in de familie!
Dr. J.P.H. (Joost) Drenth (m), 04-08-1963 (Kerkrade), UMC St. Radboud - Gastroenterologie
Cysten, enkelvoudige vochtblaasjes in de lever, komen regelmatig voor. Meervoudige levercysten worden echter slechts bij enkele families gevonden. De genetische oorzaak van deze ziekte is recent door de onderzoekers achterhaald. Zij willen nu nagaan hoe dit eiwit daadwerkelijk levercysten kan veroorzaken.

  Leren en onthouden
Dr. Y. (Ype) Elgersma (m), 15-11-1965 (Workum), Erasmus MC - Neurowetenschappen
Een ingenieuze machinerie van eiwitten maakt ons vermogen om te leren en onthouden mogelijk. Een klein defect hierin kan leer- en geheugenproblemen veroorzaken. De onderzoekers bestuderen deze defecten in muizen en hopen te ontdekken hoe deze machinerie werkt.

  De sprongsgewijze evolutie van de springstaart
Dr. J. (Jacintha) Ellers (v), 11-08-1969 (Rotterdam), VU - Dierecologie
Dit onderzoek moet laten zien hoe soorten precies evolueren en zich afscheiden. Centraal staat de temperatuurplasticiteit van het insect, de springstaart (Orchesella cincta). Die heeft een zomergeneratie en een wintergeneratie.

  Hoe raken we van ons cholesterol af?
Dr. K.N. (Klaas Nico) Faber (m), 01-06-1965 (Amsterdam), RUG - Maag-, Darm- en Leverziekten
De lever zet cholesterol om in galzouten die vervolgens worden uitgescheiden in de ontlasting. Hoe galzouten door de levercel getransporteerd worden, is onbekend. Leverschade en atherosclerose zijn mogelijke gevolgen als het transport niet goed gaat. De onderzoekers willen het mechanisme begrijpen en therapieën ontwikkelen.

  Geschiedenis melkwegstelsels uit materiestromen
Dr. R.P. (Robert) Fender (m), 19-02-1969 (Engeland), UvA - Sterrenkundig Instituut ´Anton Pannekoek´
Krachtige stromen materie schieten met duizelingwekkende snelheden weg van zwarte gaten. De onderzoekers bestuderen hoe deze materie het heelal in wordt geslingerd. Met deze kennis willen de onderzoekers levenscycli van actieve melkwegstelsels op tijdschalen van tienduizenden tot miljoenen jaren bestuderen.

  Leer de leerregels van de motoriek
Dr. M.A. (Maarten) Frens, 11-11-1966 (Houten), Erasmus MC - Neurowetenschappen
Van je fouten kun je leren. In dit project onderzoeken we hoe de hersenen gemaakte fouten in eerdere bewegingen gebruiken om motorisch gedrag aan te passen. Welke regels gelden daarbij? Voorspellen aanpassingen van individuele zenuwcellen het leergedrag van een heel dier?

  Samenwerkende neuronen
Dr. P. (Pascal) Fries (m), 28-01-1972 (Duitsland), KUN - Cognitieve Neuroimaging
Neuronen in de hersenen werken samen om tot een eenduidige perceptie en een samenhangend gedrag te komen. En dat terwijl de neuronen elk in een eigen taak gespecialiseerd zijn en door het hele brein verspreid zitten. De onderzoekers bestuderen met verschillende theorieën en technieken hoe de neuronen met elkaar samenwerken.

  Sneller succes voor singles in de stad?
Dr. P.A. (Pieter) Gautier (m), 18-02-1967 (Amsterdam), EUR - Economie
Het vinden van een geschikte baan of partner kost tijd. Slaag je sneller en beter in de stad? Zo ja, kan dit verklaren waarom met name alleenstaanden en bedrijven met moeilijk vervulbare vacatures zich in steden vestigen?

  Afweer onder vuur
Dr. T.B.H. (Theo) Geijtenbeek (m), 25-04-1969 (Scherpenzeel), VUMC - Moleculaire Celbiologie & Immunologie
Virussen zoals HIV vallen ons afweersysteem aan door de functie van specifieke afweercellen te misbruiken. De onderzoekers gaan antistoffen maken die de interacties van virussen met deze afweercellen blokkeren. Dit onderzoek kan nieuwe middelen opleveren in de strijd tegen infecties.

  Het sluipende gevaar van corrosie
Dr. M.A. (Miguel) Gutiérrez (m), 12-11-1968 (Spanje), TUD - Lucht- en Ruimtevaart
Bij materialen als roestvrijstaal kan corrosie van draagconstructies onopgemerkt blijven en daardoor leiden tot ernstige ongelukken. Dit onderzoek resulteert in een methode die voorspelt hoe en wanneer een draagconstructie het begeeft als gevolg van corrosie.

  Witte bloedcellen: agressief of tolerant?
Dr. J.M.M. (Joke) den Haan (v), 06-01-1969 (Leiderdorp), VUMC - Moleculaire Celbiologie
Witte bloedcellen trekken ten strijde tegen indringers zoals bacteriën en virussen. Als zij ontregeld raken, vallen zij echter ook gezonde lichaamscellen aan. Dit onderzoek bestudeert hoe een speciale afweercel, de dendritische cel, de witte bloedcellen aanzet tot agressie of tolerantie.

  Vergeet de zenuwen in de hersenen niet
Dr. C.R.W. (Christian) Hansel (m), 06-07-1967 (Duitsland), Erasmus MC - Neurowetenschappen
De wetenschappers gaan op zoek naar het mechanisme in de hersenen dat zorgt voor leren en vergeten. De groep richt zich vooral op de kleine hersenen. Centraal staan de overgangen tussen bepaalde zenuwcellen, ofwel de synapsen tussen Purkinje-neuronen.

  Elektrische stroom door één enzymmolecuul
Dr. ir. H. A. (Dirk) Heering (m), 27-10-1964 (Utrecht), TUD - Enzymologie, Moleculaire Biofysica
In levende cellen worden elektronen, dus zeer kleine elektrische stroompjes, doorgegeven tussen eiwitmoleculen. De onderzoeker gaat bestuderen hoe één enkel enzymmolecuul stroom opwekt en transporteert. Hiervoor worden nano-elektroden gebruikt die net zo klein zijn als het enzymmolecuul zelf.

  Melkweg als fossiele kroniek
Dr. A. (Amina) Helmi (v), 06-10-1970 (Argentinië), RUG - Sterrenkunde (Kapteyn Instituut)
De evolutiegeschiedenis van onze melkweg heeft zijn stempel gedrukt op de verdeling, bewegingen, leeftijden en chemische samenstelling van haar sterren. Dit project beoogt deze fossiele kroniek te karakteriseren. Analyses van waarnemingen van miljoenen sterren ontrafelen op een unieke wijze het ontstaansproces van sterrenstelsels zoals onze melkweg.

  Eilanden in beweging
Dr. C.L. (Corinne) Hofman (v), 10-07-1959 (Wassenaar), UL - Archeologie
Voor de Indianen die vroeger de Caraïbische eilanden bewoonden, stond communicatie centraal. Communicatie betekende voor hen dat mensen, goederen en ideeën werden uitgewisseld. Door archeologisch en archeometrisch onderzoek van prehistorische scherven, stenen voorwerpen en skeletresten brengen de onderzoekers deze uitwisselingsystemen in kaart.

  Dronkemanswandeling als voorbeeld voor ziekteverspreiding
Dr. R.W. (Remco) van der Hofstad (m), 03-05-1971 (Eindhoven), TUE - Wiskunde (EURANDOM)
Dit project onderzoekt een nieuwe wiskundige benadering van verschillende complexe ruimtelijke structuren als polymeren, internet en ziekteverspreiding. Op detailniveau is bekend hoe dergelijke structuren zich gedragen. De onderzoeker bekijkt het gedrag op globaal niveau. Hij gebruikt hiervoor onder andere vergelijkingen met meer bekende structuren, zoals dronkemanswandelingen.

  Transport van vetten
Dr. J.C.M. (Joost) Holthuis (m), 23-02-1964 (Horst), UU - Membraan Enzymologie
Celmembranen bestaan uit een dubbele laag van vetten, waarin de verschillende vetmoleculen niet symmetrisch over de twee lagen zijn verdeeld. De onderzoekers hebben recent een tweetal systemen ontdekt die transport van vetmoleculen van de ene laag naar de andere laag verzorgen. De onderzoekers bestuderen de precieze werking en de biologische rol van deze systemen.

  Helikopterview op filevorming
Dr. ir. S.P. Hoogendoorn (m) 22-6-1971, TUD - Civiele Techniek en Geowetenschappen
Het is nog niet gelukt om een wiskundig model te maken dat bepaalde vormen van filevorming kan verklaren. Een van de redenen hiervoor is dat waarnemingen op microniveau ontbreken. In dit onderzoek zullen uit een helikopter opnamen worden gemaakt van filevorming. Met deze opnamen zullen de onderzoekers nieuwe wiskundige modellen toetsen.

  Levende cel en computermodel
Dr. A.B. (Adriaan) Houtsmuller (m), 11-08-1961 (Utrecht), Erasmus MC - Pathologie
Het aflezen van genen en repareren van DNA-schade zijn intensief samenwerkende processen. De onderzoekers ontwikkelen kwantitatieve computermodellen om het verloop van deze complexe samenwerking te voorspellen. Ze onderzoeken levende cellen om de modellen te verifiëren en eventueel bij te stellen.

  Schizofrene witte massa
Dr. H.E. (Hilleke) Hulshoff-Pol (v), 06-02-1962 (Hengelo), UMCU - Volwassen Psychiatrie
Schizofrenie zit waarschijnlijk deels in de genen. Eerdere onderzoeken zochten de verantwoordelijke genetische afwijkingen in de grijze massa in de hersenen. Dit project richt zich echter op de witte massa. Met nieuwe technieken kunnen de onderzoekers voor het eerst de witte massa in levende patiënten onderzoeken.

  Hersenen op hol
Dr. O. (Ole) Jensen (m), 25-05-1986 (Denemarken), KUN - Cognitieve Neuroimaging
De pieken op een EEG, een hersenfilmpje, zijn hoger dan natuurkundig gezien verwacht mag worden. Dit komt doordat hersencellen samenwerken. Met behulp van metingen van het magnetisch veld van de hersenen willen de onderzoekers de principes ontrafelen van de (samen)werking van hersencellen.

  De taal van eiwitten
Dr. J.T.M. (John) Kennis (m), 01-06-1968 (Vessem), VU - Biofysica en Fysica van Complexe Systemen
Dit onderzoek poogt de taal te doorgronden waarin eiwitten informatie opnemen, hanteren en doorgeven. De onderzoekers gaan eiwitten volgen die reageren op lichtpulsjes. Speciale, ultrasnelle lasers tonen hoe een eiwit reageert direct nadat hij een lichtpuls heeft ontvangen. Ook effecten op de wat langere termijn komen aan bod.

  'Burgers Bush' voor malariaonderzoek
Dr. ir. B.G.J. (Bart) Knols (m), 06-09-1965, WUR - Entomologie
In de natuur moet nog maar blijken of de genetisch gemanipuleerde malariamug blijft leven en hoe hij zich gedraagt. De onderzoekers bouwen drie 'malaria spheres' van elk vijfhonderd vierkante meter om te kijken hoe laboratoriummuggen en hun wilde soortgenoten zich gedragen.

  Expeditie naar onontgonnen atomaire gassen
Dr. ir. S.J.J.M.F. (Servaas) Kokkelmans (m), 07-11-1973 (Heerlen), TUE - Technische Natuurkunde
Natuurkundigen veronderstellen vaak dat in ultrakoude atomaire gassen de atomen alleen zwakke interacties met elkaar aangaan. Deze aanname komt onder andere van pas bij het verklaren van Bose-Einsteincondensatie. De onderzoekers ontwikkelen nu een nieuwe theoretische aanpak die het nauwelijks ontgonnen terrein van de stérke interacties in quantumgassen verkent. Deze theorie moet een verklaring gaan geven voor nieuwe verschijnselen als superfluïditeit.

  Techniek verschuift machtsverhoudingen
Dr. B.J. (Bert-Jaap) Koops (m), 16-07-1967 (Oldenzaal), UvT - Recht, Bestuur en Informatisering
Techniek maakt dat verdachten, consumenten en werknemers sterker staan tegenover overheid, bedrijven en werkgevers. Tegelijkertijd kan techniek de van oudsher sterke partijen nóg sterker maken. Moeten het strafrecht, het consumentenrecht en het arbeidsrecht worden aangepast in het licht van schuivende machtsverhoudingen?

  Partijfinanciering in partijprogramma?
Dr. P. (Petr) Kopecky (m), 25-10-1967 (Tsjechië), UL - Sociale Wetenschappen
In de laatste decennia zijn nogal wat nieuwe democratieën ontstaan. In deze nieuwe democratieën ontstonden partijen op verschillende manieren. Financiering vanuit de staat was soms onontbeerlijk. Heeft het feit dat deze partijen vanuit de staat zijn gefinancierd een blijvende impact op hun functioneren?

  Het lange leven van het politiek pamflet
Dr. J. (José) de Kruif (v) 05-07-1957 (Woerden), UU - Onderzoekinstituut voor Geschiedenis en Cultuur
Openbare debatten over hete hangijzers in de politiek werden vroeger in pamfletten gevoerd. Tegen de heersende opvatting in is inmiddels gebleken dat zeker tot ongeveer 1850 bij elke rel nog grote hoeveelheden pamfletten verschenen, terwijl kranten en tijdschriften dun en schaars bleven. Dit project onderzoekt wanneer en hoe de overgang van pamfletcultuur naar kranten en tijdschriften precies plaatsvond.

  Kamikaze van giftige afweercellen
Dr. T.W. (Taco) Kuijpers (m), 26-3-1962 (Utrecht), UvA/AMC - Kindergeneeskunde
Granulocyten zijn witte bloedcellen met een uiterst korte levensduur, gericht tegen binnendringende bacteriën en schimmels. Van dit dodelijke celtype worden dagelijks 1011 cellen geproduceerd. Op welke wijze en hoe succesvol deze cellen zichzelf onschadelijk kunnen maken, is het onderwerp van studie.

  Virussen als onderdrukkers
Dr. F.J.M. (Frank) van Kuppeveld (m), 25-08-1965 (Oss), UMC St. Radboud - Medische Microbiologie
Om een infectie te bewerkstelligen moeten virussen zich wapenen tegen afweermechanismen van de gastheer. Cellen reageren op een virale infectie door activatie van het immuunsysteem en een zelfmoordprogramma. Dit onderzoek gaat na hoe RNA-virussen deze cellulaire afweermechanismen weten te onderdrukken.

  Leven we te schoon?
Dr. B.N. (Bart) Lambrecht (m), 19-04-1968 (België), Erasmus MC - Longziekten
De toename van allergie en astma in de westerse wereld wordt verklaard door vermindering van het aantal infecties op kinderleeftijd en door schonere leefomstandigheden. De onderzoekers zullen nagaan op welke manier micro-organismen het ontstaan van allergie kunnen afremmen.

  Virus als heelmeester
Dr. A.A.J. (Fons) van de Loo (m), 13-08-1959, UMC St. Radboud - Reumatologie
Bij patiënten met chronische aandoeningen worden rustige periodes afgewisseld door periodes van grote ziekteactiviteit. Het afstemmen van medicatie is een blijvend probleem waarbij geldt dat overdaad schaadt. De onderzoekers streven naar het ontwikkelen van zelfwerkende moleculaire virusfabriekjes die lokaal medicatie op maat aanbieden.

  Licht als brandstof voor een elektronenpomp
Dr. J. (Jörg) Matysik (m), 13-05-1964 (Duitsland), UL - Scheikunde
Het leven op aarde is gebaseerd op fotosynthese. Fotosynthese is een proces van elektronenpompen die door licht worden aangedreven. De wetenschappers willen dit proces met een nieuwe methode onderzoeken om ideeën voor de constructie van kunstmatige systemen op te doen.

  Perceptie en actie in het menselijk brein
Dr. Ing. W.P. (Pieter) Medendorp (m), 03-09-1969 (Steenwijk), KUN - Nijmegen Instituut voor Cognitie en Informatica
Onze zintuigen leveren het brein informatie over posities van objecten om ons heen. Maar hoe zet ons brein deze informatie om in handelingen gericht op deze objecten? Dit onderzoek richt zich op de gedragsmatige en neurale principes achter de informatieverwerking door de hersenen.

  Synthese van moleculen uit tuberculosebacteriën
Dr. ir. A.J. (Adri) Minnaard (m), 03-02-1968 (Kruiningen), RUG - Organische Chemie
Zowel bacteriën die tuberculose veroorzaken als bacteriën die op onderzeese vulkanen voorkomen, moeten overleven in een vijandige omgeving. Daartoe wapenen ze hun celwand met bijzondere moleculen. De onderzoekers gaan nieuwe chemische reacties ontwikkelen om die moleculen te maken en te kunnen bestuderen.

  Ziek, niet ziek of iets daartussen
Dr. B.W.J. (Ben Willem) Mol (m), 21-09-1965 (Laren), UvA/AMC - Verloskunde/gynaecologie
Bij interpretatie van testuitslagen wordt vaak direct een onderscheid gemaakt in ‘ziek’ versus ‘niet ziek’. Hierdoor gaat mogelijk veel informatie verloren. De onderzoekers willen nagaan in hoeverre gebruik van kansschattingen de kwaliteit van de diagnostiek verbetert.

  Verbetering voorspelling diagnose
Dr. K.G.M. (Karel) Moons (m), 08-03-1967, UMCU - Anesthesie
In ziekenhuizen wordt steeds meer gebruik gemaakt van methoden om uit verschillende testresultaten de aanwezigheid van ziekten te voorspellen. De onderzoekers willen in kaart brengen welke factoren en welke innovatieve methoden de nauwkeurigheid van de diagnostische voorspellingen kunnen verbeteren.

  Bloedstolling biochemisch bekeken
Dr. G.A.F. (Gerry) Nicolaes (m), 12-05-1969 (Maastricht), UM - Biochemie
Erfelijke veranderingen in het eiwit stollingsfactor V gaan gepaard zowel met een verhoogde neiging tot bloeden als met trombose. De onderzoekers gebruiken (bio)chemische en moleculair biologische technieken samen met driedimensionale eiwitmodellen om de structuur en werking van dit eiwit te bestuderen.

  Chemische processen sturen met licht
Dr. ir. T.A. (Xander) Nijhuis (m), 24-07-1970 (Vlaardingen), UU - Anorganische Chemie
De onderzoekers bestuderen met licht een katalysator tijdens een chemische reactie. Aan de hand van deze waarnemingen kunnen de scheikundigen het chemische proces voortdurend bijsturen. Met deze techniek kunnen industriële chemische processen goedkoper en schoner worden uitgevoerd.

  Ontvouwen DNA ontrafeld
Dr. ir. S.J.T. (John) van Noort (m), 15-08-1971 (Lisse), UL- Leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde
In levende cellen wordt DNA zeer compact opgeslagen. Nucleosomen, pakketjes van acht histoneiwitten en twee windingen DNA, vormen hiervoor de basis. Het weer ontwinden van DNA uit de nucleosomen is van levensbelang. De onderzoekers ontwikkelen nieuwe fysische technieken waarmee individuele moleculen kunnen worden waargenomen. Hiermee hopen ze het ontvouwmechanisme te ontrafelen.

  Kunstmatige antilichamen
Dr. C.F. (René) van Nostrum (m), 28-03-1966 (Vinkeveen), UU - Biofarmacie
Natuurlijke antilichamen kunnen specifieke eiwitmoleculen binden. De onderzoekers willen dit nabootsen door 'afdrukken' van eiwitten te maken in het oppervlak van minuscule polymeerbolletjes. De bolletjes herkennen selectief diezelfde eiwitten doordat deze als puzzelstukjes op de plaats van de afdrukken passen.

  De achilleshiel van menselijke virussen
Dr. R.C.L. (René) Olsthoorn (m), 14-12-1964 (Rijswijk, ZH), UL - Biochemie
Een gemeenschappelijk structuurelement speelt een sleutelrol bij de groei van virussen die onder andere leveraandoeningen en AIDS veroorzaken. De onderzoekers denken kleine eiwitjes te kunnen maken die perfect op dit element passen en die zodoende het virus voorgoed op slot zetten.

  Fundamentele natuurkrachten verraden
Dr. C.G.J. (Gerco) Onderwater (m), 22-10-1970 (Apeldoorn), Kernfysisch Versneller Instituut
Nieuwe fundamentele natuurkrachten kunnen zich verraden door elementaire deeltjes een permanente elektrische herkenbaarheid te geven. Deze zogenaamde dipoolmomenten zijn gewoonlijk onmeetbaar klein. De onderzoeker ontwikkelt een precisiemeetinstrument dat het wereldwijd eerste experiment op basis van deze methode kan doen.

  Kants systeem in kaart
Dr. E.O.J. (Ernst-Otto) Onnasch, VU - Wijsbegeerte
Immanuel Kant baseerde zijn hele filosofische werk op zijn Systeem van Rede, een wijsgerig systeem dat de relatie tussen de werkelijkheid en het kennen behandelt. Kant heeft echter geen volledige beschrijving van dit systeem achtergelaten. Dit onderzoek bekijkt voor het eerst het nagelaten werk van Immanuel Kant om zijn systeem in kaart te brengen.

  Liefde is... perceptie en actie
Dr. D. (Diane) Pecher (v), 08-11-1966 (Roosendaal), EUR - Psychologie
Hoe representeren mensen kennis over concepten als liefde of voetbal? Dit project richt zich op een nieuwe theorie die stelt dat perceptie en actie hierin een grote rol spelen. Tot op heden namen psychologen aan dat abstracte informatieverwerking het belangrijkste mechanisme was om kennis over concepten te verwerken.

  Samenklonteren van moleculen
Dr. M.A. (Mark) Peletier (m), 27-01-1969 (Engeland), Centrum voor Wiskunde en Informatica
Moleculen kunnen op een ongebruikelijke manier samenklonteren. In plaats van vormeloze klonten vormen sommige moleculen vlakke of draadachtige structuren. De speciale eigenschappen van deze structuren spelen bijvoorbeeld een rol bij het functioneren van levende cellen. De onderzoekers bestuderen dit type structuren met behulp van wiskundige modellen en technieken.

  Zit succes in de genen?
Dr. E.J.S. (Erik) Plug (m), 18-01-1967 (Nijmegen), UvA - Economie
Kinderen uit rijkere, hoger opgeleide families hebben een grotere kans om zelf ook hoger opgeleid en beter betaald te worden. De onderzoekers bestuderen onder andere geadopteerde kinderen, die geen genen gemeen hebben met hun opvoeders, om een antwoord te vinden op de aloude vraag: zit succes in de genen of in de omgeving?

  Alledaagse optica
Dr. S.C. (Sylvia) Pont (v), 30-8-1968 (Deventer), UU - Fysica van de Mens
Onze dagelijkse leefomgeving kunnen we moeiteloos zien. De beschrijving van wat we zien is echter moeilijk door bijvoorbeeld de ruwheid van materialen, schaduwen, optische interacties, kleur, licht, etcetera. De onderzoekers gaan die alledaagse optica meten en wiskundig beschrijven.

  Doorlichten van zwakke botten
Dr. B. (Bert) van Rietbergen (m), 14-03-1963 (Heemskerk), TUE - Biomedische Technologie
Verzwakking van botten door osteoporose of botontkalking is een groeiend probleem in onze vergrijzende samenleving. In dit onderzoek worden recent ontwikkelde beeldvormende en computersimulatietechnieken gecombineerd om veranderingen in botsterkte tijdens osteoporose en haar behandeling nauwkeurig te kunnen volgen en voorspellen.

  Voorspel onvoorspelbare ecosystemen
Dr. ir. M.G. (Max) Rietkerk (m), 12-05-1966 (Maassluis), UU - Milieukunde en Hydro-ecologie
Geleidelijke veranderingen van het milieu kunnen leiden tot plotselinge veranderingen van de leefgemeenschappen daarin. Het risico van dergelijke catastrofes, bijvoorbeeld woestijnvorming, lijkt het grootst als de begroeiing voorkomt in regelmatige ruimtelijke patronen. Dit onderzoek wil de catastrofes voorspellen.

  Metaalnanomengsel als katalysator voor koolstofverbindingen
Dr. G. (Gadi) Rothenberg (m), 09-09-1967 (Israël), UvA - Katalyse
Het versnellen van chemische reacties gebeurt meestal met losse metaalatomen in een oplossing of met relatief grote stukjes metaal die ontelbare atomen bevatten. De onderzoekers kijken naar een alternatief: het maken en gebruiken van metaalnanodeeltjes als katalysatoren voor de farmaceutische en agrarische industrie.

  Wortels van de Westerse psyche
Dr. J.A. (Han) van Ruler (m), 02-11-1963 (Eindhoven), EUR - Filosofie
Hoe zagen mensen zichzelf in de overgang van Renaissance naar Verlichting? Was hun inspiratie nog christelijk of voelden zij meer verwantschap met de Griekse en Romeinse cultuur? Dit project onderzoekt het zelfbeeld van de mens in de periode van Erasmus tot Spinoza.

  Supersone stroming in beeld
Dr. Eng. F. (Fulvio) Scarano (m), 15-12-1968 (Italië), TUD - Aerospace
De stroming rond vliegtuigen en raketten wordt meestal zichtbaar gemaakt met optische methoden in windtunnels. De onderzoekers ontwikkelen nu meer geavanceerde lasertechnieken om complexe en turbulente stromingen beter te analyseren. De resultaten zijn van belang voor het onderzoek in grootschalige supersone windtunnels.

  Elektriciteit en verkeer intelligent geregeld
Dr. ir. B. (Bart) De Schutter (m), 18-10-1968 (België), TUD - Regeltechniek
Efficiënte en betrouwbare werking van grootschalige infrastructuursystemen zoals elektriciteits- en verkeersnetwerken is in onze maatschappij van zeer groot belang. De onderzoekers ontwikkelen methoden om dergelijke systemen te regelen met intelligente lokale regelaars. Deze regelaars stemmen hun acties onderling af.

  Snotteren door stank
Dr. M.A.M. (Monique) Smeets (v), 12-04-1966 (Roermond), WUR - Instituut voor Agrotechnologisch Onderzoek
Geuren in de omgeving maken mensen soms ziek. De onderzoekers gaan na of dat komt door de werking van de chemische geurstoffen op het lichaam, door psychologische factoren, of door allebei.

  Waarom niet naar school?
Dr. J.P.J.M. (Jeroen) Smits (m), 11-12-1954 (Boxtel), KUN - Economie
In ontwikkelingslanden gaan veel kinderen niet naar school. Dit project onderzoekt hoe dit komt en wat eraan gedaan kan worden. Factoren in de gezinssituatie en in de lokale, nationale en internationale context worden voor het eerst simultaan onderzocht.

  Kalk als biomateriaal
Dr. N.A.J.M. (Nico) Sommerdijk (m), 14-06-1963 (Bergharen), TUE - Macromoleculaire en Organische Chemie
Kalk (calciumcarbonaat) wordt door veel organismen gebruikt voor de vorming van hun skeletten. In dit onderzoek proberen de onderzoekers de groei van kalk te sturen met behulp van organische moleculen. Zo kunnen ze kalk gebruiken als botvervanger.

  Nu is het mijn beurt
Dr. R.J.J.H. (Rob) van Son (m), 26-01-1960 (Nijmegen), UvA - Fonetiek
Tijdens een gesprek weet iedereen vrij goed wie wanneer aan de beurt is. Dit onderzoek gaat na hoe en wanneer de gespreksdeelnemers de kennis over hun volgende beurt uit de spraak en de blik van de spreker halen.

  Beschermende afweer tegen zelfvernietiging
Dr. R.E.M. (Rene) Toes (m) 06-10-1964 (Den Helder), LUMC- Reumatologie
Ons afweersysteem moet ziekteverwekkers doden, maar niet de eigen lichaamscellen. Speciale afweercellen bewaken dit subtiele evenwicht om zelfdestructie te voorkomen. Door deze speciale afweercellen van zieke en gezonde mensen te vergelijken, bestuderen de onderzoekers hoe bescherming tegen auto-immuunziekten wordt gewaarborgd.

  Actie vertalen in reactie
Dr. I. (Ivan) Toni (m), 18-04-1967 (Italië), KUN - Cognitieve Neuroimaging
We nemen de wereld om ons heen niet alleen waar, we reageren er ook op. Ons brein vertaalt informatie vanuit verschillende sensoren in een passend gedrag. De onderzoekers bestuderen verschillende gebieden in de hersenen. Ze willen achterhalen welke bijdrage elk afzonderlijk gebied levert aan de juiste vertaling.

  Op weg naar een quantumcomputer
Dr. L.M.K. (Lieven) Vandersypen (m), 19-09-1972 (België), TUD - Technische Natuurkunde
Dit onderzoek verkent de quantumwereld van individuele elektronen in een vaste stof. Het doel is om greep te krijgen op de quantumtoestand in halfgeleiderstructuurtjes met afmetingen van enkele nanometers. Dit onderzoek kan leiden tot fundamenteel nieuwe toepassingen, zoals quantumcomputers.

  Scherpere ogen met adaptieve lenzen
Dr. G. (Gleb) Vdovin (m), 16-04-1963 (Rusland), TUD - Elektronische Instrumentatie
De focus van de ooglens bepaalt hoe scherp een mens kan zien. Oudere mensen kunnen moeite hebben met lezen omdat hun lens niet kan focussen op een korte afstand. De onderzoekers plaatsen een elektronisch bestuurbare aanpasbare lens in het menselijk oog om het gezichtsvermogen te herstellen en de gezichtsscherpte te verbeteren.

  Waarom ontwikkelen kikkers zich anders dan gisten?
Dr. G.J.C. (Gert Jan) Veenstra (m), 07-03-1969 (Haarlem), KUN - Moleculaire Biologie
Elk organisme bezit DNA als bouwsteen van het leven. Maar niet elk organisme blijkt dit erfelijk materiaal op dezelfde manier tot eiwitten te vertalen. De onderzoekers gaan kikkerembryo's vergelijken met jonge gisten. Zo willen ze meer te weten komen over hoe ziektes ontstaan en over hoe een organisme zich normaal ontwikkelt.

  Bindend eiwit als sleutel tot medicijn Alzheimer
Dr. ir. M.M. (Marcel) Verbeek, 29-12-1964 (Brielle), UMC St. Radboud - Neurologie
De onderzoekers bestuderen het eiwit amuloïdebètaproteïne (AbP) dat in de hersenen van Alzheimerpatiënten samenklontert tot plaques. Kennis van de mogelijke bindingen van het eiwit moet leiden tot een nieuwe therapie die een combinatie is van twee recente therapieën tegen de ziekte.

  Onderhoudstroepen genoom belicht
Dr. W. (Wim) Vermeulen (m), 13-07-1960, EUR - Genetica
Schade aan DNA speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van veroudering en kanker. De onderzoekers gaan de eiwitten die een rol spelen bij DNA-reparatie systematisch analyseren in levende cellen.

  De besturing van het erfelijk materiaal
Dr. P.J. (Pernette) Verschure (v), 21-08-1965 (Leiden), UvA - Biochemie
De componenten van erfelijk materiaal zijn bekend maar we weten niet precies hoe ze werken. Waarom wordt de ene cel een huidcel en de andere een hersencel? De onderzoekers gaan in levende cellen de besturing van DNA ontrafelen.

  Genexpressie in levende cellen
Dr. ir. M.J.W.M. (Willem) Voncken (m), 05-05-1964 (Maastricht), UM - Research Institute Growth & Development
Niet alleen DNA maar ook verschillende processen op eiwitniveau bepalen de genexpressie in levende cellen. Dit project onderzoekt de invloed van een bepaalde groep proteïnen op de genexpressie en de verschillende factoren die deze proteïnefamilie beïnvloeden.

  Baat het, dan schaadt het?
Dr. M. (Mark) Voorneveld (m), 25-10-1973 (Utrecht), UvT - Econometrie en Operationele Research
De onderzoekers tonen aan dat rationeel gedrag paradoxaal kan zijn: soms verkiest een rationele beslisser een probleem met slechte alternatieven boven één met goede. Dit project bestudeert rationele en minder rationele beslissers en de gevolgen voor economische evenwichten.

  Ontsteking doorbreekt barrière
Dr. H.E. (Helga) de Vries (v) 11-01-1967, VUMC - Moleculaire Celbiologie en Immunologie
De hersenen worden beschermd tegen ontstekingen door de bloed-hersenbarrière. Soms zijn cellen van het immuunsysteem toch in de staat de barrière te doorbreken. De onderzoekers zullen bestuderen hoe ze dat doen en wat voor vaatveranderingen dit teweegbrengt.

  Nederlands als literatuurtaal
Dr. G. (Geert) Warnar (m), 14-02-1962, UL - Scaliger Instituut
Hoe is het Nederlands een volwaardige literatuurtaal geworden? Dit onderzoeksprogramma zoekt de oorsprong in de veertiende eeuw. Toen gingen auteurs uit het grensgebied van wetenschap en wereldbeschouwing namelijk voor het eerst het publieke debat aan in de taal van de Lage Landen.

  Vergeten is zo slecht nog niet
Dr. J.P. (Ineke) Wessel (v), 04-09-1964 (Amsterdam), UM - Experimentele Psychologie
Wie iets verschrikkelijks heeft meegemaakt, krijgt doorgaans het advies daar vooral over te praten. Trauma´s onderdrukken is immers ongezond. Maar klopt dat wel? Zijn het niet juist de mensen die slecht zijn in onderdrukken die psychische klachten ontwikkelen?

  Hapklare brokken spreektaal
Dr. A. (Ton) van der Wouden (m), 20-09-1958 (Gouda), UL - Leiden Centrum voor Linguïstiek
We zijn gewend te denken dat zinnen bestaan uit woorden, samengevoegd volgens de regels van de grammatica. Maar sprekers gebruiken ook vaak kant-en-kl are stukjes taal zoals in de zin 'Zeg, ik moet ophangen.' De onderzoekers richten zich op die grotere taalbouwstenen in de tien miljoen woorden van het Corpus Gesproken Nederlands.

  Multifunctionele microcommunicatie
Dr. Y. (Yan) Zhuang (m), 26-07-1967 (China), TUD - ECTM/DIMES
Mobiele communicatie wordt steeds belangrijker in het dagelijks leven. Mobiele apparatuur als een gsm moet steeds meer kunnen. Ook moeten de apparaatjes steeds kleiner en goedkoper worden. De onderzoekers willen door implementatie van nieuwe materialen in de huidige siliciumtechnologie aan al deze eisen tegemoet proberen te komen.

  Kijken naar de bal helpt
Dr. ir. F.T.J.M. (Frank) Zaal (m), 22-08-1963, RUG - Bewegingswetenschappen
Dagelijkse bewegingen zoals het oppakken van een pen en het vangen van een bal worden continu bijgestuurd op basis van visuele informatie. De onderzoekers proberen te ontrafelen hoe dit precies gebeurt.