Toekenningen Vici 2016

Hieronder vindt u de lijst met 34 gehonoreerde Vici-onderzoekers, een indicatieve titel en een korte samenvatting van het onderzoeksproject. Vici maakt samen met Veni en Vidi deel uit van de Vernieuwingsimpuls van NWO.

Feiten en cijfers

Totaal aantal vooraanmeldingen: 235, waarvan 161 man (69%) en 74 vrouw (31%)
Aantal uitgewerkte aanvragen: 138
Aantal toekenningen: 34, waarvan 12 vrouw (35%) en 22 man (65%)
Totale honoreringspercentage: 14,5%
Honoreringspercentage vrouwen: 16%
Honoreringspercentage mannen: 14%



Gesorteerd op alfabet

B

Stemperceptie en linguïstische inhoud in communicatie
Prof. dr. D. (Deniz) Başkent (v), UMCG – KNO
Praten is wat ons mens maakt, maar gehoorschade kan er voor zorgen dat iemand langdurig het vermogen om andere stemmen te horen verliest. Hoewel dit vaak wordt gezien als beperking, gebruiken we in dit project de effecten van gehoorschade om het belang van stemperceptie in spraakcommunicatie te onderzoeken.

Sarcoommodellering voor patientspecifieke behandeling
Prof. dr. J.V.M.G. (Judith) Bovée (v), LUMC – Pathologie
Sarcomen zijn zeldzame kankersoorten welke lastig te diagnosticeren en behandelen zijn, aangezien er >50 verschillende soorten zijn. Op moleculair niveau zijn er drie bepalende mechanismen. Daarvoor zullen drie modellen worden gemaakt uit voorlopercellen. De ontrafelde moleculaire mechanismen worden vervolgens gemanipuleerd in primair tumorweefsel, om mogelijkheden voor therapie te exploreren.

De regulatie van polariteit in epitheelcellen
Dr. M. (Mike) Boxem (m), UU – Biologie
Een belangrijke eigenschap van dierlijke cellen is dat zij gepolariseerd zijn. Epitheelcellen zijn de meest voorkomende gepolariseerde cellen in het lichaam. Verlies van polariteit in deze cellen draagt bij aan het ontstaan van ziekten, waaronder kanker. In dit onderzoek wordt bekeken hoe polariteit tot stand komt in deze cellen.

Magnetische monopolen voor groene elektronica
Prof. dr. ir. A. (Alexander) Brinkman (m), UT – Natuurkunde
De elektrische lading van een elektron vormt de basis van elektronische toepassingen. In een nieuwe klasse van topologische materialen wordt voorspeld dat ook magnetische lading bestaat. Onderzoekers zullen deze zogenaamde magnetische monopolen proberen te detecteren en zodanig te controleren dat deze de basis kunnen vormen voor energiezuinige elektronica.

Menselijke genen en intracellulaire phenotypen
Dr. T. (Thijn) Brummelkamp (m), Nederlands Kanker Instituut Genetica
Het toeschrijven van functies aan genen blijft een uitdaging in de genetica. Genen kunnen meerdere processen beïnvloeden en die beïnvloeding kan variëren in verschillende individuen. In deze studie wordt een veelvoud van moleculaire eigenschappen gekoppeld aan genen en wordt onderzocht hoe de ziekte-veroorzakende mutaties worden beïnvloed door andere genen.

De jeugd van heden vormt de werkers van morgen
Prof. dr. U. (Ute) Bültmann (v), RUG – Gezondheidswetenschappen
Jonge werkenden hebben te maken met veranderend werk en een veranderende arbeidsmarkt. Een gezond werkleven is belangrijk voor het individu en de maatschappij. De onderzoekers bestuderen de relatie tussen psychische gezondheid en werk vanuit een levensloopperspectief. De resultaten kunnen helpen jongeren te ondersteunen bij het krijgen en behouden van werk.

C

Over grenzen heen gebaren
Dr. O.A. (Onno) Crasborn (m), RU – Centre for Language Studies
Elk land heeft zijn eigen gebarentaal. Toch kunnen doven met opmerkelijk gemak communiceren met gebaarders uit andere landen. Hoe kan dat? We proberen te achterhalen hoe goed het daadwerkelijk gaat en wat doven en tolken precies doen bij het communiceren over taalgrenzen heen.

D

Van somber naar vrolijk
Prof. P.M.A. (Pieter) Desmet (m), TUD Faculteit Industrieel Ontwerpen
Waarom hebben sommige producten een positieve en andere een negatieve invloed op onze stemming? Dit project zal onderzoeken hoe objecten en ruimtes kunnen worden ontworpen die actief bijdragen aan een positieve stemming.

E

De kracht van verwachtingen
Prof. dr. A.W.M. (Andrea) Evers (v), UL – Gezondheids-, Medische en Neuropsychologie.
Lichamelijk onvoldoende verklaarde klachten komen veel voor en hebben grote invloed op de patiënt en maatschappij. Dit project onderzoekt de rol van negatieve verwachtingen voor het ontstaan, beloop en herstel van deze lichamelijke klachten met innovatieve psychologische en neurobiologische methoden en behandelingen.

F

Moleculaire structuur van mitochondria bestudeerd met behulp van cryo-elektrontomografie
Prof. F.G. (Friedrich) Förster (m), UU – Scheikunde
De meest directe manier om structuren van moleculen in onze cellen te bestuderen is door ze sterk vergroot te bekijken. In dit project zal zo met een elektronenmicroscoop gekeken worden naar mitochondriën, de energiefabrieken van onze cellen. De onderzoeksresultaten kunnen ons meer leren over de moleculaire oorzaken van veroudering.

G

Beschermt autisme tegen cognitieve achteruitgang?
Prof. dr. H.M. (Hilde) Geurts (v), UvA Psychologie
Met het ouder worden gaan mensen cognitief achteruit. De snelheid verschilt per persoon en hangt af van verschillende factoren. Autisme is een mogelijke risicofactor voor versnelde veroudering, maar zou ook mogelijk beschermend kunnen zijn. In dit onderzoek wordt nagegaan hoe dit zit en welke factoren hierbij een rol spelen.

Sterk gebonden opto-elektronica (SCOPE)
Prof. dr. J. (Jaime) Gómez Rivas (m), DIFFER
Onderzoekers zullen een hybride toestand van licht en materie creëren die het transport van excitonen (gebonden toestanden van elektronen en elektrongaten) in materialen zal verbeteren. Het verbeteren van het ladingstransport in materialen is van groot belang voor opto-elektronicatoepassingen, zoals in zonnecellen, LED's, lasers en fotodetectoren.

H

Waar komen kosmische neutrino's vandaan?
Dr. A.J. (Aart) Heijboer (m), Nikhef
Neutrino's zijn spookachtige elementaire deeltjes. Met een enorme neutrinodetector op de bodem van de Middellandse Zee kunnen we neutrino's uit de kosmos meten. Daarmee zullen de spectaculaire astrofysische objecten waar de neutrino's vandaan komen beter begrepen kunnen worden. Daarnaast kunnen de mysterieuze eigenschappen van de neutrino’s zelf ontrafeld worden.

Behandeling-op-maat voor maculadegeneratie
Prof. dr. A.I. (Anneke) den Hollander (v), RadboudUMC Oogheelkunde
De belangrijkste oorzaak van slechtziendheid bij ouderen is leeftijdsgebonden maculadegeneratie. De onderzoekers zullen voor verschillende subgroepen van patiënten een oog-op-een-chip ontwikkelen, waarmee de functies en opbouw van het oog nagebootst kunnen worden. Met dit model kunnen nieuwe behandelingen getest worden, waardoor patiënten in de toekomst een behandeling-op-maat kunnen krijgen.

Hoe groot is de mondiale milieuvoetafdruk van hernieuwbare energiebronnen?
Prof. dr. M.A.J. (Mark) Huijbregts (m), RU – Environmental Science
De milieuvoetafdruk van hernieuwbare energiebronnen is afhankelijk van een groot aantal factoren. Dit onderzoek gebruikt informatie over plaats, tijd en soort technologie om op een systematische manier de milieuvoetafdruk van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van fossiele energiebronnen te bepalen voor alle plekken op aarde.

Mercedes: optimale betrouwbaarheid van concurrente en gedistribueerde software
Prof. dr. M. (Marieke) Huisman (v), UT – Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica
Het maken van betrouwbare software blijft een grote uitdaging. In moderne programmeertalen worden verschillende executiestappen in parallel uitgevoerd, waardoor de kans op fouten toeneemt. Het Mercedes-project ontwikkelt nieuwe technieken waarmee software-ontwikkelaars de gewenste eigenschappen van een programma kunnen verifiëren, om zo de software betrouwbaarder te maken.

Donkere materie in de LHC
Dr. W.D. (Wouter) Hulsbergen (m), Nikhef
De beweging van sterren stelt wetenschappers voor een groot raadsel. Sterrenstelsels lijken omgeven door een wolk van 'donkere materie', die de sterren aantrekt, maar zich verder niet laat zien. In dit onderzoek gaan natuurkundigen op zoek naar deze onbekende materie in botsingen van de Large Hadron Collider op het CERN in Genève.

J

De impact van rampen op lokale en nationale identiteit in Nederland tussen 1421 en 1890
Dr. L.E. (Lotte) Jensen (v), RU – Taal- en literatuurwetenschappen
Rampen hebben een grote invloed op samenlevingen. Ze hebben niet alleen een destructieve werking, maar creëren ook saamhorigheidsgevoel. Dit project onderzoekt de wijze waarop rampen hebben bijgedragen aan lokale en nationale identiteitsvorming in Nederland tussen 1421 (de Sint-Elisabethsvloed) en 1890 (de Strenge Winter) vanuit een cultuurhistorisch perspectief.

K

Koud opto-magnetisch schakelen aan het begin van een nieuw tijdperk
Dr. A.V. (Alexey) Kimel (m), RU –  Institute for Molecules and Materials
Elke magneet bestaat uit elementaire magneetjes die zijn gekoppeld via een wisselwerking – een van de sterkste quantumeffecten en de allersterkste kracht in magnetisme. Wij willen methoden ontwikkelen om de sterkte van deze kracht met licht te controleren en daarmee de snelst mogelijke en efficiëntste magnetische data opslag te realiseren.

M

De rol van opvoeding bij de oorsprong van vooroordelen
Prof. dr. J. (Judi) Mesman (v), UL Instituut Pedagogische Wetenschappen
Kinderen hebben vaak dezelfde meningen en vooroordelen over groepen mensen als hun ouders. Er zijn aanwijzingen dat ouders die bewust en onbewust overdragen. We weten alleen niet hoe die overdracht precies werkt. In dit project onderzoeken we daarom hoe vooroordelen over etnische groepen worden aangeleerd in de opvoeding.

Microbiële elektriciteit: een verrassing uit de zeebodem
Dr. ir. F.J.R. (Filip) Meysman (m), UvA – Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica
In de zeebodem leven bacteriën die stroom geleiden over lange afstand en zo de ecologie en geochemie van de zeebodem sterk beïnvloeden. Dit project zoekt uit hoe deze nieuw ontdekte 'elektrische biosfeer' functioneert. Het onderzoek kan mogelijk een doorbraak opleveren voor nieuwe geleidende materialen en bio-elektrische toepassingen.

O

Visueel scannen vanuit de ooghoeken
Prof. C.N.L. (Christian) Olivers (m), VU – Experimentele en Toegepaste Psychologie
De mens is effectief in het visueel scannen van zijn omgeving. Visueel scannen wordt grotendeels bepaald door ons perifere zicht, d.w.z. hetgeen we vanuit onze ooghoeken kunnen zien. Dit programma onderzoekt de relatie tussen de perifere waarneming en visueel scannen in zowel gedrag als het brein.

Grenzeloos gastvrij: lokale overheden en de mensenrechten van vluchtelingen in Europa
Prof. dr. B.M. (Barbara) Oomen (v), UU – Recht, Economie, Bestuur en Organisatie
Internationale mensenrechten en lokale overheden. De vluchtelingencrisis vraagt veel van steden, die verbazingwekkend verschillend reageren. Daarom onderzoeken wij de betekenis van mensenrechten voor de wijze waarop Europese steden vluchtelingen verwelkomen en integreren. Juridisch, in de praktijk en in het lokale debat. Dit versterkt deze processen, en de waarde van mensenrechten.

P

Groenere medicijnen
Prof. Dr. G.J. (Gerrit) Poelarends (m), RUG – Chemische en Farmaceutische Biologie
Gamma-aminoboterzuurderivaten vertegenwoordigen veelvuldig voorgeschreven geneesmiddelen die breed worden toegepast als anticonvulsiva, antidepressiva en voor de behandeling van zenuwpijn. In dit Vici-project zullen de onderzoekers nieuwe enzymatische syntheseroutes ontwikkelen voor de groenere, meer duurzame en meer efficiënte productie van deze belangrijke farmaceutische producten.

R

Kleine RNA's met een grote impact op virusverspreiding
Dr. R.P. (Ronald) van Rij (m), RadboudUMC
Muggen verspreiden belangrijke ziekteverwekkers, zoals de Dengue-, Zika- en Chikungunyavirussen. Het immuunsysteem van de mug herkent viraal RNA als lichaamsvreemd en breekt het af in kleine RNA's. De onderzoekers bestuderen onverwachte functies van kleine RNA's in de regulatie van genexpressie en overerving van antivirale immuniteit.

De stopwatch in ons brein
Prof. dr. D.H. (Hedderik) van Rijn (m), RUG – Psychometrische & Statistische Technieken
Efficiënt menselijk gedrag is afhankelijk van het goed inschatten van korte tijdsintervallen, maar wetenschappers weten nog niet hoe de stopwatch in ons brein werkt. In dit project bouwen wetenschappers een computermodel van het brein en verklaren daarmee hoe we tijd kunnen inzetten voor efficiënt en optimaal gedrag.

Resulteren medicijnen in zwakke dieren en gevaarlijke parasieten?
Dr. J. C. (Jacobus) de Roode (m), UvA – Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica
Het gebruik van medicijnen is routine in de gezondheidszorg en de landbouw. Maar wat zijn hiervan de lange-termijngevolgen? De onderzoekers bestuderen monarchvlinders, die medicinale planten gebruiken om infectie met parasieten tegen te gaan, om te achterhalen of medicatie leidt tot een verzwakt immuunsysteem en ernstigere ziekten.

Burgerschapsdiscoursen in de vroege middeleeuwen (400-1100)
Dr. H.G.E. (Els) Rose (v), UU – Instituut voor Cultuurwetenschappelijk Onderzoek
Burgerschap wordt doorgaans geassocieerd met steden en nationale staten, minder met vroegmiddeleeuws West-Europa. Toch bleef een burgerschapsdiscours in gebruik in de periode na het Romeinse keizerrijk om uitdrukking te geven aan veranderende sociale en culturele identiteiten, terwijl de terminologie ontleend aan klassieke burgerschapsdiscoursen een radicale betekenisverandering onderging.

S

Bewonderenswaardige bergen bouwen
Dr. W.P. (Wouter) Schellart (m), VU – Aardwetenschappen
De grootste gebergtes op aarde zijn de Andes en Himalaya. Deze hebben zich over tientallen miljoenen jaren gevormd, maar de aandrijfkrachten voor hun formatie zijn onduidelijk. Dit onderzoeksvoorstel gaat onderzoeken wat de rol is van onderduikende (subducerende) tektonische platen en diepe mantelstromingen in het vormen van deze spectaculaire gebergtes.

Meer aandacht voor het lichaam in de gezondheidszorg
Dr. J. (Jenny) Slatman (v), UvT Geesteswetenschappen
Omdat het lichaam in de gezondheidszorg voornamelijk als een biologische entiteit wordt gezien, kunnen veel gezondheidsklachten niet in lichamelijke termen worden uitgelegd. Voor lichamelijke klachten worden dan vaak psychologische verklaringen gegeven, en mentale klachten worden steeds vaker als hersenziektes geduid. Dit project wil een bredere kijk op lichamelijkheid ontwikkelen.

T

Hoe we de hersenen van onze kinderen beïnvloeden: van tegenslag op jonge leeftijd tot adolescente depressie
Prof. H. (Henning) Tiemeier (m), EMC – Kinderpsychiatrie
Veel kinderen maken negatieve ervaringen mee zoals verwaarlozing, mishandeling of pesten. De onderzoekers volgen meer dan 4.000 kinderen om te bestuderen of dergelijke negatieve ervaringen de hersenontwikkeling veranderen en hoe dit tot depressie bij adolescenten kan leiden. Zij onderzoeken ook wat het effect van negatieve ervaringen kan tegengaan.

Zoek de (anti)materieverschillen
Dr. N. (Niels) Tuning (m), Nikhef
Hoe 'voelen' quarks elkaar? De elementaire deeltjes 'voelen' elkaar door uitwisseling van krachtdeeltjes, of via het onlangs ontdekte Higgsdeeltje. De quarks krijgen zo hun massa. Het Higgsdeeltje zorgt er ook voor dat deeltjes en anti-deeltjes zich anders gedragen. Is dat de sleutel om de materie in het heelal te begrijpen?

V

SUMO-worstelen met celdeling
Dr. A.C.O. (Alfred) Vertegaal (m), LUMC – Moleculaire celbiologie
Fine-tuning van communicatie in de cel vindt plaats door complexe modificatie van eiwit-bouwstenen door kleine chemische verbindingen en kleine eiwitten. Deze modificaties regelen celdeling in een intrigerende samenhang waar nog weinig over bekend is. Deze complexe samenhang wordt onderzocht in dit project. Dit is relevant voor nieuwe behandelmethoden van kanker.

W

Monitoring van bewijs: nieuwe Bayesiaanse methoden voor de geneeskunde en psychologie
Prof. dr. E.-J. (Eric-Jan) Wagenmakers (m), UvA – Psychologische methodenleer
Innovatief onderzoek verdient een coherente statistische analyse. Dit voorstel behelst de ontwikkeling en verbreiding van nieuwe coherente analyses, met belangrijke toepassingen in de medische wetenschap en de psychologie. Coherente analyses staan artsen en onderzoekers toe om statistisch bewijs te kwantificeren, en deze te volgen terwijl de gegevens binnenkomen.

Gesorteerd op NWO-onderdeel


Exacte en Natuurwetenschappen

De regulatie van polariteit in epitheelcellen
Dr. M. (Mike) Boxem (m), UU – Biologie
Een belangrijke eigenschap van dierlijke cellen is dat zij gepolariseerd zijn. Epitheelcellen zijn de meest voorkomende gepolariseerde cellen in het lichaam. Verlies van polariteit in deze cellen draagt bij aan het ontstaan van ziekten, waaronder kanker. In dit onderzoek wordt bekeken hoe polariteit tot stand komt in deze cellen.

Magnetische monopolen voor groene elektronica
Prof. dr. ir. A. (Alexander) Brinkman (m), UT – Natuurkunde
De elektrische lading van een elektron vormt de basis van elektronische toepassingen. In een nieuwe klasse van topologische materialen wordt voorspeld dat ook magnetische lading bestaat. Onderzoekers zullen deze zogenaamde magnetische monopolen proberen te detecteren en zodanig te controleren dat deze de basis kunnen vormen voor energiezuinige elektronica.

Menselijke genen en intracellulaire phenotypen
Dr. T. (Thijn) Brummelkamp (m), Nederlands Kanker Instituut Genetica
Het toeschrijven van functies aan genen blijft een uitdaging in de genetica. Genen kunnen meerdere processen beïnvloeden en die beïnvloeding kan variëren in verschillende individuen. In deze studie wordt een veelvoud van moleculaire eigenschappen gekoppeld aan genen en wordt onderzocht hoe de ziekte-veroorzakende mutaties worden beïnvloed door andere genen.

Moleculaire structuur van mitochondria bestudeerd met behulp van cryo-elektrontomografie
Prof. F.G. (Friedrich) Förster (m), UU – Scheikunde
De meeste directe manier om structuren van moleculen in onze cellen te bestuderen is door ze sterk vergroot te bekijken. In dit project zal zo met een elektronenmicroscoop gekeken worden naar mitochondriën, de energiefabrieken van onze cellen. De onderzoeksresultaten kunnen ons meer leren over de moleculaire oorzaken van veroudering.

Sterk gebonden opto-elektronica (SCOPE)
Prof. dr. J. (Jaime) Gómez Rivas (m), DIFFER
Onderzoekers zullen een hybride toestand van licht en materie creëren die het transport van excitonen (gebonden toestanden van elektronen en elektrongaten) in materialen zal verbeteren. Het verbeteren van het ladingstransport in materialen is van groot belang voor opto-elektronicatoepassingen, zoals in zonnecellen, LED's, lasers en fotodetectoren.

Waar komen kosmische neutrino's vandaan?
Dr. A.J. (Aart) Heijboer (m), Nikhef
Neutrino's zijn spookachtige elementaire deeltjes. Met een enorme neutrinodetector op de bodem van de Middellandse Zee, kunnen we neutrino's uit de kosmos meten. Daarmee zullen de spectaculaire astrofysische objecten waar de neutrino's vandaan komen beter begrepen kunnen worden. Daarnaast kunnen de mysterieuze eigenschappen van de neutrino's zelf ontrafeld worden.

Hoe groot is de mondiale milieuvoetafdruk van hernieuwbare energiebronnen?
Prof. dr. M.A.J. (Mark) Huijbregts (m), RU – Environmental Science
De milieuvoetafdruk van hernieuwbare energiebronnen is afhankelijk van een groot aantal factoren. Dit onderzoek gebruikt informatie over plaats, tijd en soort technologie om op een systematische manier de milieuvoetafdruk van hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van fossiele energiebronnen te bepalen voor alle plekken op aarde.

Mercedes: optimale betrouwbaarheid van concurrente en gedistribueerde software
Prof. dr. M. (Marieke) Huisman (v), UT – Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica
Het maken van betrouwbare software blijft een grote uitdaging. In moderne programmeertalen worden verschillende executiestappen in parallel uitgevoerd, waardoor de kans op fouten toeneemt. Het Mercedes-project ontwikkelt nieuwe technieken waarmee software-ontwikkelaars de gewenste eigenschappen van een programma kunnen verifiëren, om zo de software betrouwbaarder te maken.

Donkere materie in de LHC
Dr. W.D. (Wouter) Hulsbergen (m), Nikhef
De beweging van sterren stelt wetenschappers voor een groot raadsel. Sterrenstelsels lijken omgeven door een wolk van 'donkere materie', die de sterren aantrekt, maar zich verder niet laat zien. In dit onderzoek gaan natuurkundigen op zoek naar deze onbekende materie in botsingen van de Large Hadron Collider op het CERN in Genève.

Koud opto-magnetisch schakelen aan het begin van een nieuw tijdperk
Dr. A.V. (Alexey) Kimel (m), RU –  Institute for Molecules and Materials
Elke magneet bestaat uit elementaire magneetjes die zijn gekoppeld via een wisselwerking – een van de sterkste quantumeffecten en de allersterkste kracht in magnetisme. Wij willen methoden ontwikkelen om de sterkte van deze kracht met licht te controleren en daarmee de snelst mogelijke en efficiëntste magnetische data opslag te realiseren.

Microbiële elektriciteit: een verrassing uit de zeebodem
Dr. ir. F.J.R. (Filip) Meysman (m), UvA – Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica
In de zeebodem leven bacteriën die stroom geleiden over lange afstand en zo de ecologie en geochemie van de zeebodem sterk beïnvloeden. Dit project zoekt uit hoe deze nieuw ontdekte 'elektrische biosfeer' functioneert. Het onderzoek kan mogelijk een doorbraak opleveren voor nieuwe geleidende materialen en bio-elektrische toepassingen.

Groenere medicijnen
Prof. Dr. G.J. (Gerrit) Poelarends (m), RUG – Chemische en Farmaceutische Biologie
Gamma-aminoboterzuurderivaten vertegenwoordigen veelvuldig voorgeschreven geneesmiddelen die breed worden toegepast als anticonvulsiva, antidepressiva en voor de behandeling van zenuwpijn. In dit Vici-project zullen de onderzoekers nieuwe enzymatische syntheseroutes ontwikkelen voor de groenere, meer duurzame en meer efficiënte productie van deze belangrijke farmaceutische producten.

Kleine RNA's met een grote impact op virusverspreiding
Dr. R.P. (Ronald) van Rij (m), RadboudUMC
Muggen verspreiden belangrijke ziekteverwekkers, zoals de Dengue-, Zika- en Chikungunya-virussen. Het immuunsysteem van de mug herkent viraal RNA als lichaamsvreemd en breekt het af in kleine RNA's. De onderzoekers bestuderen onverwachte functies van kleine RNA's in de regulatie van genexpressie en overerving van antivirale immuniteit.

Resulteren medicijnen in zwakke dieren en gevaarlijke parasieten?
Dr. J. C. (Jacobus) de Roode (m), UvA – Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica
Het gebruik van medicijnen is routine in de gezondheidszorg en de landbouw. Maar wat zijn hiervan de lange-termijngevolgen? De onderzoekers bestuderen monarchvlinders, die medicinale planten gebruiken om infectie met parasieten tegen te gaan, om te achterhalen of medicatie leidt tot een verzwakt immuunsysteem en ernstigere ziekten.

Bewonderenswaardige bergen bouwen
Dr. W.P. (Wouter) Schellart (m), VU – Aardwetenschappen
De grootste gebergtes op aarde zijn de Andes en Himalaya. Deze hebben zich over tientallen miljoenen jaren gevormd, maar de aandrijfkrachten voor hun formatie zijn onduidelijk. Dit onderzoeksvoorstel gaat onderzoeken wat de rol is van onderduikende (subducerende) tektonische platen en diepe mantelstromingen in het vormen van deze spectaculaire gebergtes.

Zoek de (anti)materieverschillen
Dr. N. (Niels) Tuning (m), Nikhef
Hoe 'voelen' quarks elkaar? De elementaire deeltjes 'voelen' elkaar door uitwisseling van krachtdeeltjes, of via het onlangs ontdekte Higgsdeeltje. De quarks krijgen zo hun massa. Het Higgsdeeltje zorgt er ook voor dat deeltjes en anti-deeltjes zich anders gedragen. Is dat de sleutel om de materie in het heelal te begrijpen?

SUMO-worstelen met celdeling
Dr. A.C.O. (Alfred) Vertegaal (m), LUMC – Moleculaire celbiologie
Fine-tuning van communicatie in de cel vindt plaats door complexe modificatie van eiwit-bouwstenen door kleine chemische verbindingen en kleine eiwitten. Deze modificaties regelen celdeling in een intrigerende samenhang waar nog weinig over bekend is. Deze complexe samenhang wordt onderzocht in dit project. Dit is relevant voor nieuwe behandelmethoden van kanker.

Sociale en Geesteswetenschappen

De jeugd van heden vormt de werkers van morgen
Prof. dr. U. (Ute) Bültmann (v), RUG – Gezondheidswetenschappen
Jonge werkenden hebben te maken met veranderend werk en een veranderende arbeidsmarkt. Een gezond werkleven is belangrijk voor het individu en de maatschappij. De onderzoekers bestuderen de relatie tussen psychische gezondheid en werk vanuit een levensloopperspectief. De resultaten kunnen helpen jongeren te ondersteunen bij het krijgen en behouden van werk.

Over grenzen heen gebaren
Dr. O.A. (Onno) Crasborn (m), RU – Centre for Language Studies
Elk land heeft zijn eigen gebarentaal. Toch kunnen doven met opmerkelijk gemak communiceren met gebaarders uit andere landen. Hoe kan dat? We proberen te achterhalen hoe goed het daadwerkelijk gaat en wat doven en tolken precies doen bij het communiceren over taalgrenzen heen.

Van somber naar vrolijk
Prof. P.M.A. (Pieter) Desmet (m), TUD Faculteit Industrieel Ontwerpen
Waarom hebben sommige producten een positieve en andere een negatieve invloed op onze stemming? Dit project zal onderzoeken hoe objecten en ruimtes kunnen worden ontworpen die actief bijdragen aan een positieve stemming.

De kracht van verwachtingen
Prof. dr. A.W.M. (Andrea) Evers (v), UL – Gezondheids-, Medische en Neuropsychologie
Lichamelijk onvoldoende verklaarde klachten komen veel voor en hebben grote invloed op de patiënt en maatschappij. Dit project onderzoekt de rol van negatieve verwachtingen voor het ontstaan, beloop en herstel van deze lichamelijke klachten met innovatieve psychologische en neurobiologische methoden en behandelingen.

Beschermt autisme tegen cognitieve achteruitgang?
Prof. dr. H.M. (Hilde) Geurts (v), UvA Psychologie
Met het ouder worden, gaan mensen cognitief achteruit. De snelheid verschilt per persoon en hangt af van verschillende factoren. Autisme is een mogelijke risicofactor voor versnelde veroudering, maar zou ook mogelijk beschermend kunnen zijn. In dit onderzoek wordt nagegaan hoe dit zit en welke factoren hierbij een rol spelen.

De impact van rampen op lokale en nationale identiteit in Nederland tussen 1421 en 1890
Dr. L.E. (Lotte) Jensen (v), RU – Taal- en literatuurwetenschappen
Rampen hebben een grote invloed op samenlevingen. Ze hebben niet alleen een destructieve werking, maar creëren ook saamhorigheidsgevoel. Dit project onderzoekt de wijze waarop rampen hebben bijgedragen aan lokale en nationale identiteitsvorming in Nederland tussen 1421 (de Sint-Elisabethsvloed) en 1890 (de Strenge Winter) vanuit een cultuurhistorisch perspectief.

De rol van opvoeding bij de oorsprong van vooroordelen
Prof. dr. J. (Judi) Mesman (v), UL Instituut Pedagogische Wetenschappen
Kinderen hebben vaak dezelfde meningen en vooroordelen over groepen mensen als hun ouders. Er zijn aanwijzingen dat ouders die bewust en onbewust overdragen. We weten alleen niet hoe die overdracht precies werkt. In dit project onderzoeken we daarom hoe vooroordelen over etnische groepen worden aangeleerd in de opvoeding.

Visueel scannen vanuit de ooghoeken
Prof. C.N.L. (Christian) Olivers (m), VU – Experimentele en Toegepaste Psychologie
De mens is effectief in het visueel scannen van zijn omgeving. Visueel scannen wordt grotendeels bepaald door ons perifere zicht, d.w.z. hetgeen we vanuit onze ooghoeken kunnen zien. Dit programma onderzoekt de relatie tussen de perifere waarneming en visueel scannen in zowel gedrag als het brein.

Grenzeloos gastvrij: lokale overheden en de mensenrechten van vluchtelingen in Europa
Prof. dr. B.M. (Barbara) Oomen (v), UU – Recht, Economie, Bestuur en Organisatie
Internationale mensenrechten en lokale overheden. De vluchtelingencrisis vraagt veel van steden, die verbazingwekkend verschillend reageren. Daarom onderzoeken wij de betekenis van mensenrechten voor de wijze waarop Europese steden vluchtelingen verwelkomen en integreren. Juridisch, in de praktijk en in het lokale debat. Dit versterkt deze processen, en de waarde van mensenrechten.

De stopwatch in ons brein
Prof. dr. D.H. (Hedderik) van Rijn (m), RUG – Psychometrische & Statistische Technieken
Efficiënt menselijk gedrag is afhankelijk van het goed inschatten van korte tijdsintervallen, maar wetenschappers weten nog niet hoe de stopwatch in ons brein werkt. In dit project bouwen wetenschappers een computermodel van het brein en verklaren daarmee hoe we tijd kunnen inzetten voor efficiënt en optimaal gedrag.

Burgerschapsdiscoursen in de vroege middeleeuwen (400-1100)
Dr. H.G.E. (Els) Rose (v), UU – Instituut voor Cultuurwetenschappelijk Onderzoek
Burgerschap wordt doorgaans geassocieerd met steden en nationale staten, minder met vroegmiddeleeuws West-Europa. Toch bleef een burgerschapsdiscours in gebruik in de periode na het Romeinse keizerrijk om uitdrukking te geven aan veranderende sociale en culturele identiteiten, terwijl de terminologie ontleend aan klassieke burgerschapsdiscoursen een radicale betekenisverandering onderging.

Meer aandacht voor het lichaam in de gezondheidszorg
Dr. J. (Jenny) Slatman (v), UvT Geesteswetenschappen
Omdat het lichaam in de gezondheidszorg voornamelijk als een biologische entiteit wordt gezien, kunnen veel gezondheidsklachten niet in lichamelijke termen worden uitgelegd. Voor lichamelijke klachten worden dan vaak psychologische verklaringen gegeven, en mentale klachten worden steeds vaker als hersenziektes geduid. Dit project wil een bredere kijk op lichamelijkheid ontwikkelen.

Monitoring van bewijs: nieuwe Bayesiaanse methoden voor de geneeskunde en psychologie
Prof. dr. E.-J. (Eric-Jan) Wagenmakers (m), UvA – Psychologische methodenleer
Innovatief onderzoek verdient een coherente statistische analyse. Dit voorstel behelst de ontwikkeling en verbreiding van nieuwe coherente analyses, met belangrijke toepassingen in de medische wetenschap en de psychologie. Coherente analyses staan artsen en onderzoekers toe om statistisch bewijs te kwantificeren, en deze te volgen terwijl de gegevens binnenkomen.

Zorgonderzoek en medische wetenschappen

Stemperceptie en linguïstische inhoud in communicatie
Prof. dr. D. (Deniz) Başkent (v), UMCG – KNO
Praten is wat ons mens maakt, maar gehoorschade kan er voor zorgen dat iemand langdurig het vermogen om andere stemmen te horen verliest. Hoewel dit vaak wordt gezien als beperking, gebruiken we in dit project de effecten van gehoorschade om het belang van stemperceptie in spraakcommunicatie te onderzoeken.

Sarcoommodellering voor patientspecifieke behandeling
Prof. Dr. J.V.M.G. (Judith) Bovée (v), LUMC – Pathologie
Sarcomen zijn zeldzame kankersoorten welke lastig te diagnosticeren en behandelen zijn, aangezien er >50 verschillende soorten zijn. Op moleculair niveau zijn er drie bepalende mechanismen. Daarvoor zullen drie modellen worden gemaakt uit voorlopercellen. De ontrafelde moleculaire mechanismen worden vervolgens gemanipuleerd in primair tumorweefsel, om mogelijkheden voor therapie te exploreren.

Behandeling-op-maat voor maculadegeneratie
Prof. dr. A.I. (Anneke) den Hollander (v), RadboudUMC Oogheelkunde
De belangrijkste oorzaak van slechtziendheid bij ouderen is leeftijdsgebonden maculadegeneratie. De onderzoekers zullen voor verschillende subgroepen van patiënten een oog-op-een-chip ontwikkelen, waarmee de functies en opbouw van het oog nagebootst kunnen worden. Met dit model kunnen nieuwe behandelingen getest worden, waardoor patiënten in de toekomst een behandeling-op-maat kunnen krijgen.

Hoe we de hersenen van onze kinderen beïnvloeden: van tegenslag op jonge leeftijd tot adolescente depressie
Prof. H. (Henning) Tiemeier (m), EMC – Kinderpsychiatrie
Veel kinderen maken negatieve ervaringen mee zoals verwaarlozing, mishandeling of pesten. De onderzoekers volgen meer dan 4000 kinderen om te bestuderen of dergelijke negatieve ervaringen de hersenontwikkeling veranderen en hoe dit tot depressie bij adolescenten kan leiden. Zij onderzoeken ook wat het effect van negatieve ervaringen kan tegengaan.