Toekenningen Vici 2007

Transport binnen onze cellen
Dr. A. (Anna) Akhmanova (v) 11-05-1967 Moskou (Rusland), Erasmus MC – Celbiologie
Net als mensen de spoorwegen en treinen gebruiken om goederen te transporteren, gebruiken ook onze cellen speciale rails en motoreiwitten om hun componenten te verplaatsen. Dit onderzoek zal inzicht geven in het functioneren van transportsystemen in menselijke cellen.

Dynamica in celmembranen
Prof. dr. M. (Mischa) Bonn (m) 25-01-1971 Nijmegen, AMOLF – Fysische Chemie
Het celmembraan, het doosje rond de cel, doet veel meer dan alleen de celonderdelen bijeen houden. De moleculen in het membraan reguleren bijvoorbeeld transport, en geven signalen door. Dit onderzoek gaat na hoe, en vooral hoe snel, die moleculen hun werk doen.

Marktwerking in de gezondheidszorg
Prof. dr. J. (Jan) Boone (m) 13-04-1969 Goes, UvT – Economie
De gezondheidszorg wordt duurder terwijl mensen er minder tevreden over zijn. Meer marktwerking kan helpen om patiënten meer tevreden te krijgen, maar de kosten ervan kunnen zo hoog zijn dat gezondheidszorg onbetaalbaar wordt. Marktwerking moet zo ingericht worden dat we meer gezondheid voor ons geld krijgen.

A tale of two geometries
Prof. dr. G.L.M. (Gunther) Cornelissen (m) 04-07-1971, UU – Wiskunde
Er wordt een verband gelegd tussen twee soorten meetkunde: aan de ene kant de meetkunde achter de getaltheorie, aan de andere kant de meetkunde achter de quantummechanica. Door quantummechanisch te 'luisteren' naar getaltheoretische objecten wordt een fijnere structuur onthuld dan vroeger mogelijk was.

Mens agitat molem
Prof. dr. A.A. (Anton) Darhuber (m) 15-02-1971, TU/e - Applied Physics
Large volumes of liquid can easily be manipulated with conventional pumps and plumbing. Such a macro-scale approach, however, fails, when it comes to tiny fluid quantities. This research project aims at developing effective ways of moving liquids at micro- and nanometer scales for improved exploitation of oil reservoirs and the manufacture of energy-efficient organic light emitting diodes.

Zet eiwitten op hun plaats
Prof. dr. M. (Marileen) Dogterom (v) 20-11-1967 Utrecht, AMOLF – Cel Biofysica
Het skelet van levende cellen wordt voor een belangrijk deel gevormd door holle eiwitbuisjes genaamd microtubuli. Dit onderzoek gaat over de rol van de dynamiek en krachtgeneratie van microtubuli bij het naar de juiste plaats transporteren van eiwitten in levende cellen.

Elektronen razendsnel en zeer precies volgen
Dr. K.S.E. (Kjeld) Eikema (m) 16-01-1967, VU – Lasercentrum
Laserpulsen korter dan een miljoenste van een miljardste seconde zullen worden gebruikt om de voorspelde uiterst snelle beweging van elektronen in complexe biomoleculaire ionen te kunnen volgen en sturen. Met dezelfde laserpulsen zal het ook mogelijk worden de energiestructuur van atomaire ionen ongekend precies te vergelijken met theoretische modellen.

Verstandelijke handicap; begrijpen is genezen?
Dr. Y. (Ype) Elgersma (m) 15-11-1965 Workum, Erasmus MC – Neurowetenschappen
In Nederland zijn meer dan tienduizend mensen met een erfelijke aandoening die een verstandelijke handicap veroorzaakt. De onderzoekers willen bestuderen wat de precieze oorzaak van deze verstandelijke handicap is. Deze kennis zal vervolgens gebruikt worden om specifieke medicijnen te ontwikkelen.

Color in Computer Vision
Dr. Th. (Theo) Gevers (m) 09-11-1964, UvA – Informatica
Het komt vaak voor dat men op zoek is naar een video, maar het niet kan vinden. Of het nu die ene romantische scène is of dat prachtige doelpunt, videobeelden herkennen en terugvinden is niet gemakkelijk. Door de toenemende hoeveelheid video bestanden, is er een sterke behoefte aan een nieuwe generatie zoekmachines die het zoeken naar videofragmenten mogelijk maakt. Dit onderzoek zal zoekmethodes opleveren die videobeelden wèl kunnen herkennen. Zodat een videozoeksysteem kan worden ontwikkeld dat die ene speciale scène tussen al die filmpjes vandaan kan plukken.

Praten over water
Prof. dr. C.L. (Corinne) Hofman (v), 10-07-1959, UL – Archeologie (van Indiaans Amerika)
Zoals nu was ook vroeger de Caribische Zee het toneel van communicerende gemeenschappen. Met een combinatie van archeologie, antropologie en natuurwetenschap ontrafelt dit onderzoek de mobiliteitspatronen van de prekoloniale indianen en de uitwisselingsnetwerken van hun goederen en ideeën.

Onderhandelen ondersteund: synergie tussen mens en machine
Prof. dr. C.M. (Catholijn) Jonker (v) 14-08-1967, TUD – Mens-Machine Interactie groep Onderhandelen is belangrijk voor alles wat mensen niet alleen kunnen of willen afhandelen. Onderhandelen is moeilijk: optimale oplossingen worden niet altijd gevonden en emoties vieren hoogtij. Dit onderzoek levert beslissingsondersteunende technologie waarmee onderhandelaars optimale oplossingen vinden in een goede sfeer.

Ik zie wat je bedoelt!
Prof. Dr. C (Chantal) Kemner (v) 04-02-1964, Rotterdam, UM - Neurocognitie
Sommige mensen, bijvoorbeeld mensen met autisme, kunnen niet goed de gezichtsuitdrukking van anderen begrijpen. De onderzoekers gaan uitzoeken of dit te maken heeft met de mate waarin iemand details in een gezicht ziet, en welke genen daar bij betrokken zijn.

Angst, een (on)uitwisbare indruk
Prof. dr. M. (Merel) Kindt (v) 26-06-1967, UvA – Klinische Psychologie
Therapie voor angststoornissen helpt, maar de klachten komen vaak weer terug. Het geheugen voor angst is sterk en lijkt onuitwisbaar. Dit onderzoek is erop gericht om de neurobiologische mechanismen te ontrafelen waarmee angst definitief kan worden teruggedrongen.

Microbiële ecologie in de bodem van cel tot planeet
Prof. dr. G.A. (George) Kowalchuk (m) 10-06-1966 New Brunswick (Verenigde Staten), NIOO – Terrestrische Microbiële Ecologie
Hoewel individueel klein, zijn microorganismen essentieel voor het leven op aarde. Dit onderzoek beoogt voor de eerste keer verbanden te leggen tussen microbiële diversiteit en functie op microschaal van ruimte en tijd met dat op wereld schaal en geologische tijdspanne.

Hoe praten mensen eigenlijk (en kunnen computers dat leren)?
Prof. dr. E.J. (Emiel) Krahmer (m) 26-09-1968, UvT – Communicatie- en Informatiewetenschap
In dit project wordt aangetoond dat deze vraag pas beantwoord kan worden wanneer inzichten uit de psycholinguïstiek en de computerlinguïstiek gecombineerd worden. Vanuit dit vertrekpunt wordt een innovatief computermodel ontwikkeld dat de menselijke spraakproductie kan simuleren, zowel verbaal als non-verbaal.

Moleculen meten één voor één
Dr. S.G. (Serge) Lemay (m) 20-05-1970 Rimouski (Canada), TUD – Moleculaire Biofysica
Nanofabricage stelt onderzoekers in staat geminiaturiseerde laboratoriums te bouwen voor de elektrochemische detectie van individuele moleculen. Deze unieke aanpak maakt het mogelijk om reacties te bestuderen op het niveau van één molecule, en leidt tot betere analysesystemen voor medische diagnostiek en waterverontreiniging.

Atomen in actie zien
Dr. ir. O.J. (Jom) Luiten (m) 13-02-1961, TU/e – Coherentie & Quantum Technologie
Elektronenmicroscopen kunnen afzonderlijke atomen zichtbaar maken, maar alleen in rust. De onderzoekers gaan een methode ontwikkelen om met elektronen razend snel plaatjes te kunnen schieten. Atomen kunnen dan in hun beweging gefilmd worden, bijvoorbeeld tijdens scheikundige reacties.

Stamcellen in kanker?
Prof. dr. J.P. (Jan Paul) Medema (m) 08-03-1968 Zoetermeer, UvA/AMC – Laboratorium voor Experimentele Oncologie en Radiobiologie
Kanker lijkt steeds meer op een ziekte waar maar een klein deel van de kankercellen de echte aanstichters van het kwaad zijn. De onderzoekers gaan uitzoeken of dit idee klopt en gaan bekijken of deze cellen specifiek aan te vallen zijn.

De tuberculosebacterie betrapt
Prof. dr. ir. A.J. Minnaard (m) 03-02-1968 Kruiningen, RUG – Stratingh Instituut voor Chemie
Tuberculosebacteriën hebben een dikke celwand die hen beschermt tegen de afweerreactie van de mens. Moleculen uit de celwand 'verraden' echter ook de aanwezigheid van de bacterie. Dit onderzoek gaat deze moleculen chemisch maken en gebruiken voor de ontwikkeling van een TB-vaccin en betere diagnosemethoden.

Sociologie van elektronen in lage dimensies
Prof. dr. C. (Cristiane) de Morais Smith (v) 12-02-1964, UU – Theoretische Natuurkunde
Laag-dimensionale materialen zijn perfecte systemen om quantumeffecten waar te nemen. Dit project gaat onderzoeken hoe elektronen zich in de aanwezigheid van talloze andere elektronen gedragen in een wanordelijke tweedimensionale omgeving en ook in een stapeling van verscheidene tweedimensionale lagen.

De helende werking van optimisme
Prof. dr. M.L. (Madelon) Peters (v) 25-06-1962 Amsterdam, UM – Clinical Psychological Science
Dit onderzoek gaat na of een optimistische levensinstelling bijdraagt aan een snel herstel van acute pijnklachten en zo het ontstaan van chronische pijn kan voorkomen. Tevens zal een 'optimisme-therapie' worden ontwikkeld voor mensen met chronische pijn klachten.

Het oorlogsverleden van de Gouden Eeuw
Prof. dr J.S. (Judith) Pollmann (v) 29-10-1964, UL – Geschiedenis
Net als nu, herinnerden Nederlanders elkaar in de zeventiende eeuw graag en veelvuldig aan 'de oorlog'. Dit onderzoek analyseert wat deze publieke en persoonlijke herinneringen aan de Nederlandse Opstand, of Tachtigjarige Oorlog, bijdroegen aan de (her)uitvinding van de Nederlandse identiteit.

Van oorzaak naar genezing van type 1 diabetes
Dr. B.O. (Bart) Roep (m) 06-12-1963 Alkmaar, LUMC – Immunohaematologie & Bloedtransfusie Type 1 diabetes (suikerziekte) ontstaat door een vergissing van het afweersysteem, waardoor de insuline-producerende eilandjescellen worden vernietigd. De onderzoekers gaan een celtherapie ontwikkelen en testen om de afweervergissing weer te herstellen, om zo type 1 diabetes trachten te genezen.

Nanometergrootte diodes
Dr. A.P.H.J. Schenning (m) 31-10-1966 Bladel, TU/e – Organische Chemie
Nanometergrootte diodes gaan computers nog meer data opslag geven en goedkoop maken. De onderzoekers gaan organische halfgeleider bouwstenen samenbrengen om kleine en goedkope diodes te maken. Om deze diodes robuust te maken zullen anorganische nanodeeltjes worden toegevoegd terwijl virussen worden ingezet om ze uniform te krijgen.

Wakker liggen van insomnie
Dr. E.J.W. (Eus) van Someren (m) 16-07-1960 Beverwijk, NIN / VUmc – Slaap & Cognitie
Tien procent van de mensen slaapt chronisch slecht. De een kan niet in slaap komen, een ander wordt vroeg wakker. Hoe veel soorten slechte slapers zijn er? Hoe verschilt hun hersenactiviteit van die van goede slapers? Is hierbij sprake van erfelijke aanleg?

Plotse dood door medicijnen
Dr. H.L (Hanno) Tan (m) 30-01-1965 Makassar (Indonesië), AMC – Cardiologie
Plotse dood wordt door sommige hartritmestoornissen veroorzaakt. Dit kan berusten op blokkade van eiwitten die de electrische prikkel in het hart vormen. Wij onderzoeken of vaak gebruikte medicijnen (bijvoorbeeld antidepressiva) deze eiwitten blokkeren en het risico op plotse hartdood vergroten.

Rekenen met verstrengelde elektronspins
Dr. ir. L.M.K. (Lieven) Vandersypen (m) 19-09-1972, TUD / FOM – Quantum Transport
Einstein geloofde het niet, maar quantumdeeltjes kunnen op een innige manier met elkaar verstrengeld zijn. Intussen bleek dat deze verstrengeling kan worden gebruikt om supersnel te rekenen en niet te kraken versleuteling van gegevens te realiseren, althans in theorie. Dit onderzoek gaat individuele elektronen vangen op een chip, de verstrengeling van de spins van de elektronen in de greep krijgen en vervolgens gebruiken.

Euroskepticisme: De schuld van de media?
Prof. dr. C.H. (Claes) de Vreese (m) 25-09-1974 Kopenhagen (Denemarken), UvA – ASCoR
Hoe berichten de media over Europese eenwoording? Leidt de berichtgeving tot euroskepticisme? Bepaalt de berichtgeving publieke opinie met betrekking tot Turks lidmaatschap van de EU? Op deze vragen geeft dit onderzoeksprogramma antwoord door Nederland en andere landen te vergelijken.

En ze leefden nog lang en gelukkig!
Dr. A.M.B. (Anja) de Waegenaere (v) 29-12-1966 Antwerpen (België), UvT – Actuariaat/Accountancy
De levensverwachting van zowel mannen als vrouwen is de afgelopen decennia fors gestegen. De onderzoekers gaan bestuderen welke aanpassingen aan de huidige pensioen- en ziektekostenverzekeringen noodzakelijk zijn om ook toekomstige generaties ouderen een degelijke levensstandaard te kunnen garanderen.

Het multiplexen van biochemische signalen
Dr. P.R. (Pieter Rein) ten Wolde (m) 23-3-1970, AMOLF - Fysica van Leven
Biochemische netwerken van interagerende biomoleculen zijn de analoge computers van het leven. Net zoals door één telefoonlijn meerdere telefoongesprekken gestuurd kunnen worden, kunnen cellen meerdere biochemische signalen door één biochemisch netwerk sturen. Dit onderzoek gaat dit zogenaamde multiplexen ophelderen.