NWO-Spinozapremie 2018

Hoogleraar cellulaire dynamica prof. dr. Anna Akhmanova (Universiteit Utrecht), hoogleraar bionanoscience prof. dr. Marileen Dogterom (TU Delft), hoogleraar sociale en organisatiepsychologie Carsten de Dreu (Universiteit Leiden) en hoogleraar microbiologie John van der Oost (Wageningen University&Research) ontvangen de NWO-Spinozapremie 2018, de hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap. De laureaten ontvangen elk 2,5 miljoen euro, te besteden aan wetenschappelijk onderzoek.

Prof. dr. A.S. (Anna) Akhmanova (beeld: Rafaël Philippen)

Anna Akhmanova

Prof. dr. A.S. (Anna) Akhmanova (1967) is hoogleraar cellulaire dynamica aan de Universiteit Utrecht. Zij is wereldwijd een van de meest vooraanstaande experts op het gebied van de celbiologie van het cytoskelet. Het cytoskelet is een soort ‘geraamte’ van microscopisch kleine draadjes en buisjes in elke levende cel. Het geeft cellen hun vorm en stevigheid, maar speelt ook een belangrijke rol bij processen zoals celdeling en het transport van eiwitten in de cel. Akhmanova heeft een aantal baanbrekende ontdekkingen gedaan die lieten zien waar het cytoskelet precies voor dient en welke mechanismen er aan die functies ten grondslag liggen. Kennis van hoe gezonde cellen functioneren, helpt ook te begrijpen wat er op celniveau misgaat bij ziekten zoals kanker, de ziekte van Alzheimer en ALS.


Prof. dr. C.K.W. (Carsten) de Dreu  (beeld: Rafaël Philippen)

Carsten de Dreu

Prof. dr. C.K.W. (Carsten) de Dreu (1966) is hoogleraar sociale en organisatiepsychologie aan de Universiteit Leiden. Hij doet grensverleggend onderzoek naar conflicten, onderhandelingsprocessen, besluitvorming en creativiteit binnen kleine groepen. In de eerste fase van zijn carrière publiceerde hij een aantal artikelen over de manier waarop conflicten binnen organisaties van invloed zijn op de motivatie en gezondheid van werknemers en het functioneren van teams. Deze artikelen vielen sterk op en werden veelvuldig geciteerd omdat zij voor het eerst aangaven wanneer en waarom conflicten ofwel destructief uitpakken, ofwel functioneel kunnen zijn voor individuen en hun teams. Daarnaast werd een aantal strategieën geïdentificeerd die mensen helpen de onderlinge spanning te reduceren en constructief oplossingen uit te onderhandelen.


Prof. dr. A.M. (Marileen) Dogterom (beeld: Rafaël Philippen)

Marileen Dogterom

Prof. dr. A.M. (Marileen) Dogterom (1967) is hoogleraar bionanoscience aan de TU Delft. Ze verwierf wereldfaam met haar experimentele onderzoek naar het krachtenspel in het cytoskelet. Het cytoskelet is een soort moleculair ‘geraamte’ dat de cellen van gist, planten, dieren en mensen hun vorm en stevigheid geeft. Ook speelt het een onmisbare rol bij celdeling. Als eerste wist Dogterom de krachten te meten die de microscopisch kleine buisjes van dat cytoskelet uitoefenen tijdens celdeling. Die kennis helpt te begrijpen hoe gezonde cellen functioneren – en daarmee ook wat er op moleculair niveau misgaat bij aandoeningen zoals kanker. Dat biedt aanknopingspunten voor behandelingen, maar ook voor synthetische biologie: het bouwen van functionele kunstmatige cellen uit moleculaire bouwstenen.


Prof. dr.J. (John) van der Oost (beeld: Rafaël Philippen)

John van der Oost

Prof. dr.J. (John) van der Oost (1958) is hoogleraar microbiologie aan Wageningen University & Research. Hij geldt internationaal als een van de grondleggers van de baanbrekende CRISPR-Cas-techniek. Met deze genetische techniek kunnen wetenschappers het DNA van bacteriën, planten en dieren – en dus ook mensen – wijzigen op een manier die simpeler, sneller en nauwkeuriger is dan andere manieren van zogeheten genoom-editing. Met CRISPR-Cas kun je genen heel specifiek veranderen, toevoegen of verwijderen. Dat biedt zicht op een heel scala aan revolutionaire toepassingen, van het ontrafelen van ziektemechanismen tot het produceren van nieuwe medicijnen, en van het verbeteren van plantenrassen tot het genezen van genetische ziekten bij mensen.



Spinozalaureaten

De informatie over de Spinozalaureaten dateert uit het jaar van toekenning.

Contact

Poppy Savenije (voor mediavragen) Poppy Savenije (voor mediavragen) t: +31 (0)6 83893713 p.savenije@nwo.nl