Prof. dr. M.H. (Rien) van IJzendoorn

Pedagogiek, Universiteit Leiden, Spinozalaureaat 2004

Prof. dr. M.H. (Rien) van IJzendoorn

Rien van IJzendoorn (1952) is hoogleraar gezinspedagogiek aan de Universiteit Leiden.

Professor Van IJzendoorn ontving de NWO-Spinozapremie onder andere voor zijn onderbouwing van theorieën over opvoeding.

Rien van IJzendoorn (Tiel, 14 mei 1952) is vanaf 1981 hoogleraar in de pedagogiek aan de Universiteit Leiden. Hij studeerde in 1976 cum laude af in de pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam. Twee jaar later, in 1978, promoveerde Van IJzendoorn magna cum laude aan de Vrije Universiteit van Berlijn. Van 1978 tot 1981 was hij onderzoeker aan de Universiteit Leiden. Toen hij 29 jaar oud was, in 1981, benoemde de Universiteit Leiden hem tot hoogleraar. Van IJzendoorn was diverse malen gastonderzoeker in de Verenigde Staten en in Israël. Hij ontving in 1990 een Pionier-subsidie van NWO waarmee hij een nieuwe onderzoeksgroep opzette. Vijf van zijn promovendi zijn inmiddels zelf hoogleraar.

Het vakgebied van Van IJzendoorn is de pedagogiek. Hij is gespecialiseerd in de gehechtheidstheorie. Deze theorie zegt grofweg dat alle kinderen evolutionair 'geprogrammeerd' zijn om zich op enigerlei wijze te hechten aan een opvoeder. Alleen kinderen die 'veilig' gehecht zijn aan hun opvoeders, dat wil zeggen kinderen die steun en troost weten te vinden bij hun ouders als dat nodig is, hebben de beste ontwikkelingskansen. Van IJzendoorn was de eerste die met zogeheten meta-analyses de resultaten van vele studies statistisch verantwoord met elkaar combineerde. Hij zorgde voor een grondige onderbouwing van de theorie en streefde als eerste naar praktijkadviezen die op bewijzen gebaseerd zijn.

Van IJzendoorn en zijn groep bewezen dat ouders hun eigen ervaringen met gehechtheidsrelaties doorgaans overdragen op hun kinderen. Maar Van IJzendoorn ontdekte samen met Israëlische en Duitse onderzoekers ook dat overlevenden van de Holocaust er juist vaak in slaagden hun kinderen en kleinkinderen af te schermen van hun eigen gruwelijke ervaringen. Het meetinstrument voor deze studies werd door zijn groep gevalideerd en is inmiddels is een wereldwijde standaard.

Daarnaast toonde Van IJzendoorn samen met Israëlische onderzoekers aan dat kinderen die opgroeiden in een traditionele kibboets minder vaak veilig gehecht waren aan hun ouders dan kinderen die in een gezin werden opgevoed. Verder ontdekte Van IJzendoorn met zijn groep dat crèchekinderen zich emotioneel hechten aan zowel de crècheleidsters als aan hun ouders.

Referenten noemen Van IJzendoorn een voortreffelijke wetenschapper van wereldklasse. Hij gaat uitermate grondig en nauwgezet te werk. Van IJzendoorn en zijn groep hebben de pedagogiek in Nederland internationale allure gegeven. Hij is vol met plannen en bruist van energie. De verwachting is dan ook dat het geld van de Spinozapremie aan Van IJzendoorn welbesteed is.

Spinozalaureaten

De informatie over de Spinozalaureaten dateert uit het jaar van toekenning.