Onderzoeksprojecten

De call ‘fast-track data’ is in het leven geroepen vanuit de NWO-domeinen Exacte en Natuurwetenschappen, Sociale en Geesteswetenschappen en Technische en Toegepaste Wetenschappen voor het vergaren van data die alleen tijdens de COVID-19 crisis kunnen worden verzameld en voor vraagstukken die zich tijdens de coronacrisis in de samenleving voordoen.

Hieronder vindt u een opsomming van de onderzoeken die vanuit deze call financiering ontvangen.

Child, Conflict & Crisis: a comparative study across the globe on the impact of COVID-19 containment measures on family life

Prof. dr. H.J.A. van Bakel (UvT)

De COVID-19-pandemie heeft het gezinsleven drastisch veranderd door het werken op afstand, sluiting van scholen/kinderopvang en sociale isolatiemaatregelen. Er is niets bekend over effecten van beperkende overheidsmaatregelen op het gezin. Dit unieke project onderzoekt en vergelijkt de effecten van COVID-19-beperkingen op gedrag van ouders en de rol van individuele, gezins- en contextuele factoren in 40 westerse en niet-westerse landen. Het biedt inzicht in factoren die negatieve gevolgen voor het gezin verminderen of versterken (veerkracht, conflict en geweld).

Self-nudging to foster employee physical activity while working from home

Prof. dr. A.B. Bakker (EUR)

In dit project wordt onderzocht hoe werknemers hun eigen gezondheidsgedrag (fysieke activiteit, zitgedrag), welzijn en prestatie kunnen vergroten terwijl ze vanuit huis werken tijdens de corona-crisis. Uitgangspunt is dat mensen hun eigen “nudges” (duwtjes in de rug) kunnen ontwikkelen die de dagelijkse keuze om fysiek actief te zijn faciliteren. We evalueren het effect van een 4-weekse zelf-nudging interventie (waarin deelnemers leren om hun eigen nudges te maken) op beweging, welzijn, en werkprestatie.

Managing Corona. An ethnographic study of crisis decision-making

Prof. dr. R.A. Bal (EUR)

Het coronavirus legt grote druk op zorgsystemen en gaat gepaard met een grote mate van inhoudelijke, institutionele en strategische onzekerheid. We weten nog weinig over hoe besluitvorming onder dat soort omstandigheden verloopt en met welke consequenties voor zorgorganisaties, professionals en burgers/patiënten. In dit project verzamelen wij etnografische data door het observeren van bijeenkomsten in een universitair ziekenhuis en een grote gemeente en interviewen we centrale actoren, om op die manier bij te dragen aan huidige en toekomstige besluitvorming over pandemieën.

Intelligent Unlock: Business Resilience during and after the COVID-19 pandemic

Dr. N.R. Barros de Oliveira (UvT)

De COVID-19-pandemie ging over het stoppen van het virus, maar we moeten nu de pols van de economie en de maatschappij voelen om beleidsmakers te helpen bij het identificeren van "intelligente ontgrendelingsstrategieën" in het bedrijfsleven. Dit onderzoeksvoorstel heeft tot doel de verspreiding van innovatie (werkpraktijken) en aandachtsgebieden (stress) te volgen. Met behulp van een app zal dit project innovaties die tijdens de lockdown zijn gemaakt, oogsten om een veerkrachtige economie en maatschappij in Nederland snel te kunnen volgen.

Before the beginning: exposure to COVID-19 related stress in the preconception period and its importance for future pregnancy health

Dr. R. Beijers (RU)

Prenatale stress heeft een negatieve invloed op de zwangerschap en baby ontwikkeling. Blootstelling aan stress vindt vaak al plaats voor de conceptie, en de gezondheid van ouders voor de zwangerschap is voorspellend voor diens verloop. Er is echter een gebrek aan studies die stress onderzoeken tijdens de preconceptionele periode. Het doel van deze studie is onderzoeken of, hoe en onder welke omstandigheden blootstelling aan COVID-19-gerelateerde stress de gezondheid van de zwangerschap voorspelt bij mannen en vrouwen met een kinderwens.

Environmental risk factors for COVID-19 susceptibility and severity in COPD patients

Prof. dr. H.M. Boezen (UMCG)

Mensen met chronisch obstructief longlijden (COPD) hebben een verhoogd risico op een ernstig beloop van de ziekte veroorzaakt door COVID-19. Ze kregen het advies om thuis te blijven en afstand te houden tot andere mensen, eerder dan de overige Nederlanders. Het is tot dusver onduidelijk of mensen met COPD ook een verhoogde gevoeligheid hebben voor het ontwikkelen van de ziekte en of de ernst van COPD en omgevingsfactoren hierbij een rol spelen. We gaan dit onderzoeken in de Lifelines populatie.

Why do people (not) adhere to COVID-19 preventive measures? Studying the temporal influence of risk perceptions and media use in a representative sample of the Dutch population

Dr. N. Bol (UvT)

De COVID-19-pandemie vereist drastische maatregelen om een onbeheersbare verspreiding van het virus te voorkomen. We weten echter niet goed hoe mensen op dergelijke maatregelen reageren. Dit project bestudeert de impact van factoren die verband houden met risicoperceptie en mediagebruik op de naleving van preventieve maatregelen. We identificeren clusters van de Nederlandse bevolking die bijzonder risico lopen op niet-naleving, hetgeen essentieel is voor het bedenken van adequate, op maat gesneden communicatiestrategieën voor deze en toekomstige pandemische gezondheidscrises.

Where’s the way out? An Open Science approach to Coronavirus exit strategies

Prof. dr. D. Borsboom (UvA)

De “intelligente lockdown” die Nederland heeft geïmplementeerd brengt ernstige schade toe aan de maatschappij. Daarom is het van het grootste belang om zo snel mogelijk een werkbare exit-strategie te vinden. Dit project crowdsourcet het ontwikkelen en evalueren van mogelijke exit-strategieën door een grootschalige Open Science samenwerking op te zetten. Epidemiologen, netwerkonderzoekers, programmeurs, data-scientists, psychologen, en economen werken daarin samen om zo snel mogelijk een uitweg te vinden uit de huidige situatie.

Collecting systematic survey data on scientists’ information-seeking and information-spreading behaviour in a time of crisis

Dr. G. Colavizza (UvA)

Informatie is van cruciaal belang tijdens de COVID-19-pandemie. De WHO heeft opgeroepen tot actie tegen de 'infodemie': een overvloed aan vaak onbetrouwbare informatie die onzekerheid en angst veroorzaakt. Reacties van overheden en het publiek zijn gebaseerd op toegang tot betrouwbare informatie van experts. Dit project stelt voor om systematisch het aanpassende informatiezoekende en informatieverspreidende gedrag te onderzoeken van wetenschappers die werken aan COVID-19 terwijl de pandemie zich ontvouwt, om inzichten te verschaffen en gegevens beschikbaar te stellen voor onderzoek.

How can employees remain healthy and motivated during Corona crisis?

Prof. dr. E. Demerouti (TUE)

Het coronavirus heeft ertoe geleid dat er collectief op een nieuwe manier wordt gewerkt (via internet/computers, autonoom qua tijd en locatie). Dit is uitdagend/stressvol voor werkenden. In dit project wordt verondersteld dat werknemers hun eigen welzijn en functioneren zowel thuis als op het werk kunnen verbeteren via zelfregulatie, job crafting, herstelactiviteiten en door het creëren van werk-privé balans. Het doel van het project is het ontwikkelen en testen van een volledig geautomatiseerde online interventie die deze strategieën oproept bij werknemers.

Immune monitoring in COVID-19 patients

Prof. dr. C.H.J. van Eijck (ErasmusMC)

Momenteel is het nog niet duidelijk welke patiënten die worden opgenomen in het ziekenhuis met een SARS‐CoV‐2 infectie baat hebben bij behandeling of overlijden. De balans in het immuunsysteem is ernstig gestoord bij patiënten met een infectie wat bijdraagt aan de progressie van ziekte. Wij geloven dat monitoren van de immunologische veranderingen, veroorzaakt door het virus, uiteindelijk zal leiden tot prognostische en voorspellende markers en zal helpen bij de juiste medische beslissingen en ook bijdraagt aan nieuwe therapeutisch oplossingen.

Genetic risk factors that determine COVID-19 susceptibility and severity

Prof. dr. L.H. Franke (UMCG)

Het is grotendeels onduidelijk waarom sommige mensen ernstig ziek worden door COVID-19. Wij hypothetiseren dat er genetische risicofactoren bestaan die het risico op het krijgen van COVID-19 vergroten en ook de ernst van symptomen deels bepalen. We onderzoeken dit in de Lifelines biobank door het uitsturen van vragenlijsten die uitvraag doen over COVID-19 gerelateerde symptomen. Op basis van eerder gegenereerde genotype data van 50,000 deelnemers zullen daar een genoom-brede associatie studie uitvoeren naar genetische risicofactoren voor het verloop van COVID-19.

Extended twin-family study of COVID-19 and its impact

Prof. dr. J.C.N. de Geus (VU)

Met een vragenlijst aan meer dan 60.000 deelnemers in het Nederlands Tweelingen Register (NTR) krijgen we inzicht in de rol van erfelijke en omgevingsfactoren bij de gevoeligheid voor de ziekte en de ernst van de ziekte na besmetting met COVID-19. Daarnaast kijken wat de gevolgen zijn van de pandemie op het psychosociaal functioneren en gezondheid-gerelateerd gedrag van mensen. We benutten de krachtige tweelingmethode in combinatie met de beschikbare longitudinale informatie over (gedrags)risicofactoren in NTR deelnemers.

A complex systems approach to the psychology of adherence to corona protective guidelines

Prof. dr. F. van Harreveld (UvA)

Om de snelheid waarmee het coronavirus zich verspreidt te verminderen is het opvolgen van de preventieve maatregelen (social distancing, hygiëne) cruciaal. Veel mensen doen dit echter niet voldoende en de oorzaken hiervan worden hier vanuit een systeembenadering onderzocht. Specifieke aandacht gaat uit naar risicopercepties, kwetsbaarheid, vertrouwen in (communicatie door) de overheid en gezondheidszorg, emoties als gevolg van de pandemie en attitudes over de preventieve maatregelen. Bovendien worden effectieve interventies om het volgen van de maatregelen te stimuleren geïdentificeerd en getoetst.

Parenting in the time of COVID-19

Dr. M.M.E. Hendricx-Riem (UvT)

De COVID-19 uitbraak heeft het gezinsleven flink ontregeld. Schoolsluitingen, thuiswerken, social distancing: dit is vooral voor ouders een zware taak. Waarom zijn sommige ouders in staat hun gezin goed te laten functioneren en andere niet? Deze studie zoekt antwoord op deze vraag door ouderschap tijdens COVID-19 te bestuderen in drie landen: China, Italie en Nederland. De studie resulteert in kennis over factoren die de kans op problematisch ouderschap verhogen. Deze kennis is nodig om probleemgezinnen tijdens COVID-19 te helpen.

How do adolescents cope with the Corona-crisis: a smartphone study

Prof. dr. M.H.J. Hillegers (Erasmuc MC)

Tijdens de Corona-crisis zijn jongeren (12-25 jaar) gevoelig voor psychologische problemen, zoals angst, depressie en eenzaamheid, zeker als stress opbouwt.

Dit interdisciplinaire project heeft als doel:

1) Onmiddellijk inzicht krijgen en verspreiden in emotioneel welbevinden van jongeren en hun (omgang met) stress

2) Jongeren te steunen in omgang met stress om psychologische problemen te voorkomen.

Hiervoor spelen jongeren de “serious game”: GROW IT! Ze rapporteren regelmatig hoe ze zich voelen, en worden in teams uitgedaagd om Corona-stress aan te pakken.

Psychosocial aspects of the Corona virus 2019-2020 epidemic (PSYCOR)

Prof. dr. W.J. Kop (UvT)

De COVID-19-pandemie is niet alleen een bedreiging voor de fysieke gezondheid, maar heeft ook enorme sociaaleconomische gevolgen. Deze gevolgen leiden tot hoge angst-niveaus en andere vormen van psychische stress. Dit project onderzoekt wie er risico loopt op COVID-19-gerelateerde problemen tijdens en in de nasleep van de epidemie. Voortbouwend op gegevens die vlak voor de COVID-19-uitbraak zijn verzameld, zal dit project psychosociale risicofactoren identificeren voor: 1) latere COVID-gerelateerde symptomen; en 2) psychologische problemen (gezondheids- en COVID-specifieke angst) en gezondheidsgedrag.

Life after Lockdown: Returning to a Changed World in Wuhan, China

Dr. S.L. Lan (UvA)

Dit project onderzoekt het leven na “lockdown” in Wuhan om inzicht te verkrijgen in uitdagingen die in het verschiet liggen voor andere delen van de wereld. In deze stad, waar de globale COVID-19 pandemie begon, pakken mensen nu hun leven weer op na twee maanden in quarantaine. Dit project beschrijft hoe 1) het gedrag van mensen verandert, 2) werk wordt opgepakt, 3) mensen omgaan met nieuwe regelgeving en technologie, en 4) mensen zich inzetten om “een tweede golf” te voorkomen.

Managing a just transition out of the COVID-19 crisis

Prof. dr. D.A. McCauley (EUR)

De overgang van de lockdown naar het normale leven zal een ongelijke impact hebben op verschillende delen van de samenleving. Het is noodzakelijk om te begrijpen hoe belangrijke publieke en private stakeholders deze ongelijkheden framen. Deze framing-processen zijn cruciaal om deze crisis op te lossen. We moeten begrijpen hoe deze frames zich in real-time ontwikkelen. We zullen in totaal 60 interviews afnemen op twee tijdstippen (juni en augustus 2020) in Nederland en het VK.

Tracking levels of fear for the coronavirus

Dr. G. Mertens (UvT)

Veel mensen ervaren angst voor het coronavirus (COVID-19). Angst is een gepaste emotie zolang de pandemie duurt. Echter, zodra deze pandemie onder controle is, is het van belang dat angst en gerelateerd veiligheidsgedrag afnemen. Zo niet, dan kan deze voortdurende angst ongewenste gevolgen hebben, zoals mentale problemen (op het individuele niveau) en economische recessie (op het niveau van landen). In dit project willen we de mate van angst voor het coronavirus meten in de tijd.

Health Disparities & Lifestyle in COVID-19 escalation

Prof. dr. J.O. Mierau (RUG)

Gegevens van intensive care-afdelingen suggereren dat het aandeel patiënten met overgewicht op de IC groter is dan het aandeel personen met overgewicht in het algemeen. Levensstijl en gezondheid hebben een sociale gradiënt, waarbij zwaarlijvigheid en andere schadelijke leefstijlfactoren (bijv. Roken) vooral voorkomen bij personen met een lagere sociaaleconomische status. In deze studie gebruiken we gegevens die momenteel worden verzameld in een (twee-) wekelijks enquête om inzicht te krijgen in levensstijl en sociaaleconomische determinanten van de prevalentie en escalatie van COVID-19.

The impact of COVID-19 on mental health in persons with and without psychiatric disorders: extension of ongoing large-scale cohort studies

Prof. dr. B.W.J.H. Penninx (VUMC)

Deze studie onderzoekt of de COVID-19 pandemie leidt tot meer depressie en angst symptomen, vooral in psychiatrische patiënten. Het maakt uniek gebruik van de beschikbaarheid van >3000 respondenten van bestaande psychiatrische cohort studies die in de afgelopen 10 jaar meermaals uitgebreid zijn gemeten. Psychiatrische symptomen worden opnieuw gemeten tijdens opeenvolgende online metingen (April-Juli 2020), waardoor symptoom vergelijking met periodes voor de COVID-19 pandemie mogelijk is. Ook determinanten (psychiatrische status, psychosociale en coping kenmerken) van (verandering in) symptomen worden onderzocht.

Employee self-regulation as a way to deal with the corona crisis at work

Dr. P. Petrou (EUR)

Om hun functioneren en welzijn te waarborgen tijdens de coronacrisis, moeten medewerkers hun eigen oplossingen vinden, vooral als ze buiten hun normale werkomgeving moeten werken. Via twee vragenlijststudies (eind april en begin september 2020), zal ik onderzoeken of zelf-geïnitieerde strategieën, zoals proactiviteit (bv. vragen om hulp of het zoeken naar leermogelijkheden), creativiteit, zelfreflectie en mindfulness, medewerkers helpen om met de coronacrisis om te gaan.

The impact of the COVID-19 pandemic on perinatal mental health: the C-19—Pandemic Perinatal Project (C19-PP-p), an extension of the Brabant Study

Prof. V.J.M. Pop MD PhD (UvT)

De lockdown als maatregel tegen de COVID-19-pandemie heeft grote impact op het psycho-sociaal functioneren van de inwoners in het land, vooral bij zwangeren vanwege de zorgen voor het ongeboren kind. Wij willen focusgroep gesprekken opzetten met zwangeren + partners om uiteindelijk een C19-perinatale vragenlijst te ontwikkelen. De huidige aanvraag is een uitbreiding van de grote Brabant Studie waarin mentale gezondheid herhaaldelijk wordt gemeten in 4000 zwangeren, vanaf 12 weken zwangerschap tot 10 weken postpartum.

Values in Times of Corona. A Follow-Up of the European Values Study Amidst COVID-19

Dr. T. Reeskens (UvT)

COVID-19 en maatregelen om ze in te dijken confronteert de Nederlandse bevolking met onzekerheden die tot een verschuiving in relevante waarden en attitudes kunnen leiden. Bijvoorbeeld, onzekerheid zou doen verlangen naar meer autoriteit, en zou leiden tot meer solidariteit met de in-groep maar minder met buitenstaanders. Ons onderzoek breidt de European Values Study 2017 Netherlands uit met surveys gepland in mei en oktober om na te gaan (1) of waarden veranderen, en (2) hoe stabiel deze verschuiving is.

Identification of pan-anti-betacoronaviral compounds using a simple and rapid high-throughput screening approach

Prof. dr. F. Reggiori (UMCG)

Recentelijk hebben we een essentiele interactie aangetoond tussen 2 coronavirus-eiwitten. Het doel van dit project is om moleculen te vinden die deze interactie verbreken. We stellen voor om een assay te ontwikkelen waarin de interactie gemeten wordt en vervolgens willen we een compound library testen van 100.000 verschillende moleculen die mogelijk de interactie verbreken. Positieve hits zullen gevalideerd worden met infectiemodellen van het coronavirus. Met deze benadering verwachten we een therapeutisch beginpunt te vinden voor de huidige en toekomstige COVID-epidemieën.

Incidence of COVID-19 and Movement among Migrants in the Central Mediterranean region

Prof. dr. M.E.H. van Reisen (UvT)

Onderdetectie van COVID-19 infectie en migratie-verplaatsingen van kwetsbare gezondheidszwakke migranten, vormen een risico voor mangement van COV ID-19 in de Centrale Mediterrane regio. Vanwege oorlog en moeilijke omstandigheden, inclusief lock-down, is weinig informatie beschikbaar over infecties en verplaatsingen van migranten. Dit ondermijnt de controle van COVID-19. Het vormt een risico voor gezondheid van migranten en verspreiding naar Europa als bestemmingsregio. Open real-time data van (vermoedelijke) incidentie van COVID-19 infectie onder migranten, en hun bewegingen is belangrijk voor onderzoekers en beleidsmakers.

Compliance with COVID-19 Mitigation Measures

Prof. dr. B. van Rooij (UvA)

Tot we een medicijn of vaccine hebben, zijn social distancing en thuisblijfadviezen de belangrijkste maatregelen tegen het coronavirus. Hierbij is het essentieel om ervoor te zorgen dat mensen zich ook aan de maatregelen houden zolang nodig. Dit onderzoek bekijkt in real time of, in hoeverre, en waarom mensen zich aan de maatregelen houden. Deze data ondersteunen beleidsmakers om de maatregelen zo efficiënt mogelijk te maken.

Saving time and sanity – real-time data collection for systematic reviews on COVID-19

Dr. A.G.J. van de Schoot (UU)

Het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten krijgt vanuit de landelijke COVID-19 Webinars geprioriteerde vragen van medisch specialisten. Om deze vragen evidence-based te beantwoorden, wordt er systematisch gezocht naar relevante papers in grote datasets. Het screenen van honderden of zelfs duizenden COVID-19-gerelateerde documenten kost veel tijd, tijd die we nu niet hebben. Daarom ontwikkelen we Open Source-software die automatisch en real-time data verzamelt (COVID-19-gerelateerde papers) en gebruiken we kunstmatige intelligentie om relevante papers zo snel mogelijk te selecteren.

The early effects of the coronavirus crisis on health, attitudes, and behaviour, and their long-term consequences for Dutch households

Dr. B. Siflinger (UvT)

Tot nu toe zijn de huishoudens in het LISS-panel tweemaal ondervraagd over de impact van de Corona-crisis op het dagelijks leven in Nederland. Hierbij is onder meer in kaart gebracht hoe Nederlanders omgaan met arbeidsomstandigheden, kinderopvang en onzekere verwachtingen. We stellen voor dit onderzoek in het vervolg van de crisis voort te zetten in mei 2020 een derde keer te ondervragen. Dit zal het effect van de crisis op het arbeidsaanbod en de geestelijke gezondheid van de Nederlandse bevolking verduidelijken.

The effect of the Corona-crisis response measures on institutional trust

Dr. J. van der Waal (EUR)

Essentiële informatie die nodig is voor een effectieve crisisrespons zal worden geleverd door: 1) het onderzoeken van de dagelijkse trend in institutioneel vertrouwen tijdens de corona-crisis (2 maart - 30 maart), 2) het schatten van de causale impact van de corona-crisisresponsmaatregelen op institutioneel vertrouwen onder Nederlandse burgers, 3) te analyseren of de trends in institutioneel vertrouwen en het effect van de overheidsmaatregelen op institutioneel vertrouwen verschillen tussen verschillende maatschappelijke groepen.

Young babies during the COVID-19 pandemic: Are they getting the care they need?

Prof. dr. C. de Weerth (RadboudUMC)

Baby's hebben uitstekende zorg nodig om te groeien en het risico op latere mentale en fysieke aandoeningen te verkleinen. Ouders wordt aangeraden om de baby te vaccineren, exclusief borstvoeding te geven, en te laten slapen op de ouderlijke kamer tijdens de eerste zes maanden. Een groot aantal baby's krijgt deze aanbevolen zorg echter niet. Onderzoekers zullen ontdekken of de COVID-19-crisis deze situatie verergert of, onverwacht, ouders de kans biedt om de aanbevolen zorg aan hun baby’s juist te bieden.

Acquiring, Comprehending, and Using Information Related to COVID-19

Prof. dr. R.A. Zwaan (EUR)

Dit project zal onderzoeken hoe mensen informatie over COVID-19 verzamelen, interpreteren en gebruiken. Welke informatiebronnen gebruiken zij? Hoe vaak raadplegen ze deze bronnen? Wat is hun feitelijke kennis over COVID-19? Hoeveel vertrouwen hebben zij in deze kennis? Ondersteunen zij complottheorieën over COVID-19? Hoe sterk volgen zij de richtlijnen die zijn opgesteld door hun overheid? Zijn er systematische individuele en culturele verschillen in hoe mensen informatie over COVID-19 verzamelen, interpreteren en gebruiken?