Rubicon Toekenningen 2014-2

Hieronder een lijst met de gehonoreerden, een indicatieve titel en een korte samenvatting van het onderzoeksproject, de huidige of laatste werkplek, en het gastinstituut waaraan het Rubicon-onderzoek uitgevoerd zal worden. De laureaten zijn tevens gesorteerd op clusters alfa/gamma, bèta en life sciences.



Gesorteerd op alfabet

A

Van signalen tot gedrag – The origins of Bayesian Behavior in the brain
Dr. D.(Devika) Aerts‐Narain (v) VU -> Verenigde Staten, Massachusetts Institute of Technology (MIT), Brain & Cognitive Sciences
Onze zintuigen ontvangen signalen uit onze omgeving en sturen deze informatie door naar ons zenuwstelsel. Het zenuwstelsel gebruikt deze signalen om passend gedrag te genereren. Dit onderzoek heeft tot doel de mechanismes die neurosignalen in gedrag vertalen te ontrafelen.

B

Machtig Magnesium: Hoop voor diabetes patiënten?
J.H.F. (Jeroen) de Baaij MSc. (m), Radboud Universiteit -> University of Oxford, Department of Physiology, Anatomy and Genetics (UK)
Patiënten met Diabetes Mellitus type 2 hebben vaak een tekort aan magnesium in hun bloed. Dit onderzoek bestudeert de effecten van magnesium op insulinesecretie en resistentie om te begrijpen hoe magnesium betrokken is bij het ontstaan van diabetes.

D

Opsporen van resistente cellen in eierstokkanker
Dr. D. (David) van Dijk (m), Universiteit van Amsterdam -> Verenigde Staten, Columbia University, Department of Biological Sciences
Ondanks initiële remissie na chemotherapie, treedt in 70-90% van patiënten met eierstokkanker fatale terugval op. Kleine resistente populaties kunnen de tumor weer volledig laten teruggroeien. De onderzoeker zal deze individuele resistente cellen in kaart brengen en hun potentiële kwetsbaarheden blootleggen.

E

Eiwitten in slapende bacteriën
Dr. M.B. (Mark) van Eldijk (m), Radboud University Nijmegen -> Verenigde Staten, California Institute of Technology, Chemistry and Chemical Engineering
Bacteriën die chronische infecties veroorzaken zijn vaak moeilijk te behandelen, omdat een aantal van hen in slaapstand is. Antibiotica hebben namelijk geen vat op deze volhardende bacteriën. Dit onderzoek is gericht op het ontrafelen van het antibiotica-tolerantie mechanisme door het ontdekken van eiwitten die erbij betrokken zijn.

F

Hoe gaan cellen om met druk van binnen?
Dr. Q. (Qian) Feng (v), Universiteit Utrecht -> Zwitserland, ETH Zürich
Cellen ervaren fysieke druk in ons lichaam, waarop intracellulaire componenten reageren. Mitochondria zijn de energiefabrieken van cellen en zijn ook betrokken bij antivirale reacties en geprogrammeerde celdood. De onderzoekster wil ophelderen hoe mitochondria omgaan met fysieke druk.

J

Hersentumoren in hun context
Dr. J.E. (Janneke) Jaspers (v), Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten, Memorial Sloan
Kettering Cancer Center, Cancer Biology and Genetics
Het remmen van macrofagen, onderdeel van het immuunsysteem, is om onbekende redenen effectief tegen hersentumoren in muizen. Om dit te doorgronden, bepaalt de onderzoeker in nieuwe modelsystemen hoe de interactie tussen macrofagen en andere immuuncellen tumorgroei in de hersenen beïnvloedt.

L

Het aanpassingsvermogen van trekvogels: waar ligt de grens?
Dr. T. (Tamar) Lok (v), Rijksuniversiteit Groningen -> France, National Centre for Scientific Research, Biostatistics and Population Biology group
Trekvogels hebben moeite zich aan te passen aan hun snel veranderende omgeving. Dit onderzoek moet de theoretische bouwstenen leveren om het ogenschijnlijk beperkte aanpassingsvermogen van trekvogels in kaart te brengen: komt dit door beperkte flexibiliteit of door te trage evolutie?

M

Vier dimensies van het mestcel membraan
Dr. ir. M.B.M. (Marjolein) Meddens (v), Radboudumc Nijmegen -> Verenigde Staten, University of New Mexico, Physics and Astronomy
Tijdens een allergische reactie veroorzaken mestcellen irritatie door het uitscheiden van histamine. Hierbij verandert hun celmembraan van vlak naar geplooid. De onderzoeker zal een microscoop ontwikkelen waarmee de 3D-structuur van het celmembraan van mestcellen in kaart kan worden gebracht.

S

Evolutie van het menselijk brein
Dr. E.R.E. (Ewoud) Schmidt (m), Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten, Columbia University, Department of Neuroscience
Een kenmerkende eigenschap van het menselijk brein is een grote hoeveelheid contactpunten, genaamd synapsen, tussen zenuwcellen. De onderzoeker bestudeert hoe evolutionaire veranderingen hebben geleid tot deze toename in synapsen, door te bepalen hoe mens-specifieke eiwitten de opbouw van synapsen reguleren.

De geheimen van een cellulaire metamorfose ontrafelen
R. (Ralph) Stadhouders MSc. (m), Erasmus MC -> Spanje, CRG, laboratory of hematopoietic stem cells, transdifferentiation and reprogramming
Cellen kunnen spectaculaire gedaanteveranderingen ondergaan: van een volwassen huidcel kunnen wetenschappers inmiddels zelfs weer een embryonale stamcel maken. De onderzoeker zal de moleculaire geheimen van dergelijke cellulaire metamorfoses blootleggen om deze technieken hopelijk een stapje dichterbij de kliniek te krijgen.

Ons brein in sociale interactie
A. (Arjen) Stolk MSc. (m), Radboud Universiteit Nijmegen, Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour -> Verenigde Staten, University of California, Helen Wills Neuroscience Institute
Hoe kunnen we elkaar begrijpen tijdens sociale interactie? Dit onderzoeksproject is gericht op de breinmechanismen die wederzijds begrip met een ander mogelijk maken. De onderzoekers bestuderen hoe kennis in het brein gedurende sociale interactie geüpdatet en geïntegreerd wordt.

T

Slaan tweetaligen twee vliegen in één klap?
Dr. K. (Kalinka) Timmer (v) – Leiden University -> Spanje, Universitat Pompeu Fabra, Department of Information and Communication Technologies, Speech Production and Bilingualism Group
Het opgroeien met en regelmatig gebruiken van twee talen zorgt voor verbeterd functioneren op niet-taaltaken, zoals geheugen, aandacht en multitasking. Dit is onderzocht binnen een hoogopgeleide populatie. De onderzoeker bekijkt hier of dit naar de algemene bevolking vertaald kan worden.

V

DNA reparatie-enzymen meten in kankercellen
Dr. W.A. (Willem) Velema (m), Rijksuniversiteit Groningen -> Verenigde Staten, Stanford University
Bepaalde enzymen spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van kanker. De chemicus gaat een nieuwe sensor maken om een enzym in kankercellen te visualiseren onder de microscoop. Hiermee kan van tevoren voorspeld worden of een kankerpatient baat heeft bij chemotherapie.

W

Hydrodynamische verkenning van een doolhof - Natuurkunde
Dr. J.H. (Joost) Weijs (m), Universiteit Twente -> Frankrijk, Ecole Normale Supérieure de Lyon, Laboratoire de Physique
Wanneer deeltjes worden meegevoerd met een stroming door een nauw doolhofachtig netwerk —bijvoorbeeld rode bloedcellen door aders— beïnvloeden alle deeltjes in het systeem elkaar. De onderzoeker gaat de complexe dynamica die hierdoor ontstaat onderzoeken door middel van simulaties en theorie.

Het lokaliseren van auto-immuun ziekte allelen binnen specifieke regulatoire genomische gebieden in CD4+ cellen
H. (Harm-Jan) Westra, MSc. (m), Rijksuniversiteit Groningen -> Verenigde Staten, Harvard Medical School
Het is veelal onduidelijk hoe ziekte wordt veroorzaakt door genetische variatie. Met dit onderzoeksvoorstel willen we bepalen in welke cellen en cellulaire omgevingen de genetische varianten functioneren die betrokken zijn bij type 1 diabetes, reumatoïde artritis en coeliakie.

Gesorteerd op NWO-onderdeel

Aard- en Levenswetenschappen

Hersentumoren in hun context
Dr. J.E. (Janneke) Jaspers (v), Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten, Memorial Sloan
Kettering Cancer Center, Cancer Biology and Genetics
Het remmen van macrofagen, onderdeel van het immuunsysteem, is om onbekende redenen effectief tegen hersentumoren in muizen. Om dit te doorgronden, bepaalt de onderzoeker in nieuwe modelsystemen hoe de interactie tussen macrofagen en andere immuuncellen tumorgroei in de hersenen beïnvloedt.

Opsporen van resistente cellen in eierstokkanker
Dr. D. (David) van Dijk (m), Universiteit van Amsterdam ->Verenigde Staten, Columbia University, Department of Biological Sciences
Ondanks initiële remissie na chemotherapie, treedt in 70-90% van patiënten met eierstokkanker fatale terugval op. Kleine resistente populaties kunnen de tumor weer volledig laten teruggroeien. De onderzoeker zal deze individuele resistente cellen in kaart brengen en hun potentiële kwetsbaarheden blootleggen.

Evolutie van het menselijk brein
Dr. E.R.E. (Ewoud) Schmidt (m), Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten, Columbia University, Department of Neuroscience
Een kenmerkende eigenschap van het menselijk brein is een grote hoeveelheid contactpunten, genaamd synapsen, tussen zenuwcellen. De onderzoeker bestudeert hoe evolutionaire veranderingen hebben geleid tot deze toename in synapsen, door te bepalen hoe mens-specifieke eiwitten de opbouw van synapsen reguleren.

De geheimen van een cellulaire metamorfose ontrafelen
R. (Ralph) Stadhouders MSc. (m), Erasmus MC -> Spanje, CRG, laboratory of hematopoietic stem cells, transdifferentiation and reprogramming
Cellen kunnen spectaculaire gedaanteveranderingen ondergaan: van een volwassen huidcel kunnen wetenschappers inmiddels zelfs weer een embryonale stamcel maken. De onderzoeker zal de moleculaire geheimen van dergelijke cellulaire metamorfoses blootleggen om deze technieken hopelijk een stapje dichterbij de kliniek te krijgen.

Het lokaliseren van auto-immuun ziekte allelen binnen specifieke regulatoire genomische gebieden in CD4+ cellen
H. (Harm-Jan) Westra, MSc. (m), Rijksuniversiteit Groningen -> Verenigde Staten, Harvard Medical School
Het is veelal onduidelijk hoe ziekte wordt veroorzaakt door genetische variatie. Met dit onderzoeksvoorstel willen we bepalen in welke cellen en cellulaire omgevingen de genetische varianten functioneren die betrokken zijn bij type 1 diabetes, reumatoïde artritis en coeliakie.

Vier dimensies van het mestcel membraan
Dr. ir. M.B.M. (Marjolein) Meddens (v), Radboudumc Nijmegen -> Verenigde Staten, University of New Mexico, Physics and Astronomy
Tijdens een allergische reactie veroorzaken mestcellen irritatie door het uitscheiden van histamine. Hierbij verandert hun celmembraan van vlak naar geplooid. De onderzoeker zal een microscoop ontwikkelen waarmee de 3D-structuur van het celmembraan van mestcellen in kaart kan worden gebracht.

Het aanpassingsvermogen van trekvogels: waar ligt de grens?
Dr. T. (Tamar) Lok (v), Rijksuniversiteit Groningen -> France, National Centre for Scientific Research, Biostatistics and Population Biology group
Trekvogels hebben moeite zich aan te passen aan hun snel veranderende omgeving. Dit onderzoek moet de theoretische bouwstenen leveren om het ogenschijnlijk beperkte aanpassingsvermogen van trekvogels in kaart te brengen: komt dit door beperkte flexibiliteit of door te trage evolutie?

Hoe gaan cellen om met druk van binnen?
Dr. Q. (Qian) Feng (v), Universiteit Utrecht -> Zwitserland, ETH Zürich
Cellen ervaren fysieke druk in ons lichaam, waarop intracellulaire componenten reageren. Mitochondria zijn de energiefabrieken van cellen en zijn ook betrokken bij antivirale reacties en geprogrammeerde celdood. De onderzoekster wil ophelderen hoe mitochondria omgaan met fysieke druk.

Chemische wetenschappen

Eiwitten in slapende bacteriën
Dr. M.B. (Mark) van Eldijk (m), Radboud University Nijmegen -> Verenigde Staten, California Institute of Technology, Chemistry and Chemical Engineering
Bacteriën die chronische infecties veroorzaken zijn vaak moeilijk te behandelen, omdat een aantal van hen in slaapstand is. Antibiotica hebben namelijk geen vat op deze volhardende bacteriën. Dit onderzoek is gericht op het ontrafelen van het antibiotica-tolerantie mechanisme door het ontdekken van eiwitten die erbij betrokken zijn.

DNA reparatie-enzymen meten in kankercellen
Dr. W.A. (Willem) Velema (m), Rijksuniversiteit Groningen -> Verenigde Staten, Stanford University
Bepaalde enzymen spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van kanker. De chemicus gaat een nieuwe sensor maken om een enzym in kankercellen te visualiseren onder de microscoop. Hiermee kan van tevoren voorspeld worden of een kankerpatient baat heeft bij chemotherapie.

Geesteswetenschappen

Slaan tweetaligen twee vliegen in één klap?
Dr. K. (Kalinka) Timmer (v) – Leiden University -> Spanje, Universitat Pompeu Fabra, Department of Information and Communication Technologies, Speech Production and Bilingualism Group
Het opgroeien met en regelmatig gebruiken van twee talen zorgt voor verbeterd functioneren op niet-taaltaken, zoals geheugen, aandacht en multitasking. Dit is onderzocht binnen een hoogopgeleide populatie. De onderzoeker bekijkt hier of dit naar de algemene bevolking vertaald kan worden. 

Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Ons brein in sociale interactie
A. (Arjen) Stolk MSc. (m), Radboud Universiteit Nijmegen, Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour -> Verenigde Staten, University of California, Helen Wills Neuroscience Institute
Hoe kunnen we elkaar begrijpen tijdens sociale interactie? Dit onderzoeksproject is gericht op de breinmechanismen die wederzijds begrip met een ander mogelijk maken. De onderzoekers bestuderen hoe kennis in het brein gedurende sociale interactie geüpdatet en geïntegreerd wordt.

Van signalen tot gedrag – The origins of Bayesian Behavior in the brain
Dr. D.(Devika) Aerts‐Narain (v) VU -> Verenigde Staten, Massachusetts Institute of Technology (MIT), Brain & Cognitive Sciences
Onze zintuigen ontvangen signalen uit onze omgeving en sturen deze informatie door naar ons zenuwstelsel. Het zenuwstelsel gebruikt deze signalen om passend gedrag te genereren. Dit onderzoek heeft tot doel de mechanismes die neurosignalen in gedrag vertalen te ontrafelen.

Natuurkunde

Hydrodynamische verkenning van een doolhof - Natuurkunde
Dr. J.H. (Joost) Weijs (m), Universiteit Twente -> Frankrijk, Ecole Normale Supérieure de Lyon, Laboratoire de Physique
Wanneer deeltjes worden meegevoerd met een stroming door een nauw doolhofachtig netwerk —bijvoorbeeld rode bloedcellen door aders— beïnvloeden alle deeltjes in het systeem elkaar. De onderzoeker gaat de complexe dynamica die hierdoor ontstaat onderzoeken door middel van simulaties en theorie.  

Medische Wetenschappen (ZonMw)

Machtig Magnesium: Hoop voor diabetes patiënten?
J.H.F. (Jeroen) de Baaij MSc. (m), Radboud Universiteit -> University of Oxford, Department of Physiology, Anatomy and Genetics (UK)
Patiënten met Diabetes Mellitus type 2 hebben vaak een tekort aan magnesium in hun bloed. Dit onderzoek bestudeert de effecten van magnesium op insulinesecretie en resistentie om te begrijpen hoe magnesium betrokken is bij het ontstaan van diabetes.

Gesorteerd op cluster

Alfa/gamma

Ons brein in sociale interactie
MSc. A. (Arjen) Stolk (m) Radboud Universiteit Nijmegen, Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour ->Verenigde Staten, University of California, Berkeley, Helen Wills Neuroscience Institute
Hoe kunnen we elkaar begrijpen tijdens sociale interactie? Dit onderzoeksproject is gericht op de breinmechanismen die wederzijds begrip met een ander mogelijk maken. De onderzoekers bestuderen hoe kennis in het brein gedurende sociale interactie geüpdatet en geïntegreerd wordt.

Slaan tweetaligen twee vliegen in één klap?
Dr. K. (Kalinka) Timmer (v) – Leiden University -> Spanje, Universitat Pompeu Fabra, Department of Information and Communication Technologies, Speech Production and Bilingualism Group
Het opgroeien met en regelmatig gebruiken van twee talen zorgt voor verbeterd functioneren op niet-taaltaken, zoals geheugen, aandacht en multitasking. Dit is onderzocht binnen een hoogopgeleide populatie. De onderzoeker bekijkt hier of dit naar de algemene bevolking vertaald kan worden.

Van signalen tot gedrag – The origins of Bayesian Behavior in the brain
Dr. D.(Devika) Aerts‐Narain (v) VU -> Verenigde Staten, Massachusetts Institute of Technology (MIT), Brain & Cognitive Sciences
Onze zintuigen ontvangen signalen uit onze omgeving en sturen deze informatie door naar ons zenuwstelsel. Het zenuwstelsel gebruikt deze signalen om passend gedrag te genereren. Dit onderzoek heeft tot doel de mechanismes die neurosignalen in gedrag vertalen te ontrafelen.

Bèta

Eiwitten in slapende bacteriën
Dr. M.B. (Mark) van Eldijk (m), Radboud University Nijmegen -> Verenigde Staten, California Institute of Technology, Chemistry and Chemical Engineering
Bacteriën die chronische infecties veroorzaken zijn vaak moeilijk te behandelen, omdat een aantal van hen in slaapstand is. Antibiotica hebben namelijk geen vat op deze volhardende bacteriën. Dit onderzoek is gericht op het ontrafelen van het antibiotica-tolerantie mechanisme door het ontdekken van eiwitten die erbij betrokken zijn.

DNA reparatie-enzymen meten in kankercellen
Dr. W.A. (Willem) Velema (m), Rijksuniversiteit Groningen -> Verenigde Staten, Stanford University
Bepaalde enzymen spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van kanker. De chemicus gaat een nieuwe sensor maken om een enzym in kankercellen te visualiseren onder de microscoop. Hiermee kan van tevoren voorspeld worden of een kankerpatient baat heeft bij chemotherapie.

Hydrodynamische verkenning van een doolhof - Natuurkunde
Dr. J.H. (Joost) Weijs (m), Universiteit Twente -> Frankrijk, Ecole Normale Supérieure de Lyon, Laboratoire de Physique
Wanneer deeltjes worden meegevoerd met een stroming door een nauw doolhofachtig netwerk —bijvoorbeeld rode bloedcellen door aders— beïnvloeden alle deeltjes in het systeem elkaar. De onderzoeker gaat de complexe dynamica die hierdoor ontstaat onderzoeken door middel van simulaties en theorie.

Life Sciences

Machtig Magnesium: Hoop voor diabetes patiënten?
J.H.F. (Jeroen) de Baaij MSc. (m), Radboud Universiteit -> University of Oxford, Department of Physiology, Anatomy and Genetics (UK)
Patiënten met Diabetes Mellitus type 2 hebben vaak een tekort aan magnesium in hun bloed. Dit onderzoek bestudeert de effecten van magnesium op insulinesecretie en resistentie om te begrijpen hoe magnesium betrokken is bij het ontstaan van diabetes. 

Opsporen van resistente cellen in eierstokkanker
Dr. D. (David) van Dijk (m), Universiteit van Amsterdam -> Verenigde Staten, Columbia University, Department of Biological Sciences
Ondanks initiële remissie na chemotherapie, treedt in 70-90% van patiënten met eierstokkanker fatale terugval op. Kleine resistente populaties kunnen de tumor weer volledig laten teruggroeien. De onderzoeker zal deze individuele resistente cellen in kaart brengen en hun potentiële kwetsbaarheden blootleggen.

Hoe gaan cellen om met druk van binnen?
Dr. Q. (Qian) Feng (v), Universiteit Utrecht -> Zwitserland, ETH Zürich
Cellen ervaren fysieke druk in ons lichaam, waarop intracellulaire componenten reageren. Mitochondria zijn de energiefabrieken van cellen en zijn ook betrokken bij antivirale reacties en geprogrammeerde celdood. De onderzoekster wil ophelderen hoe mitochondria omgaan met fysieke druk.

Hersentumoren in hun context
Dr. J.E. (Janneke) Jaspers (v), Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten, Memorial Sloan
Kettering Cancer Center, Cancer Biology and Genetics
Het remmen van macrofagen, onderdeel van het immuunsysteem, is om onbekende redenen effectief tegen hersentumoren in muizen. Om dit te doorgronden, bepaalt de onderzoeker in nieuwe modelsystemen hoe de interactie tussen macrofagen en andere immuuncellen tumorgroei in de hersenen beïnvloedt.

Het aanpassingsvermogen van trekvogels: waar ligt de grens?
Dr. T. (Tamar) Lok (v), Rijksuniversiteit Groningen -> France, National Centre for Scientific Research, Biostatistics and Population Biology group
Trekvogels hebben moeite zich aan te passen aan hun snel veranderende omgeving. Dit onderzoek moet de theoretische bouwstenen leveren om het ogenschijnlijk beperkte aanpassingsvermogen van trekvogels in kaart te brengen: komt dit door beperkte flexibiliteit of door te trage evolutie? 

Vier dimensies van het mestcel membraan
Dr. ir. M.B.M. (Marjolein) Meddens (v), Radboudumc Nijmegen -> Verenigde Staten, University of New Mexico, Physics and Astronomy
Tijdens een allergische reactie veroorzaken mestcellen irritatie door het uitscheiden van histamine. Hierbij verandert hun celmembraan van vlak naar geplooid. De onderzoeker zal een microscoop ontwikkelen waarmee de 3D-structuur van het celmembraan van mestcellen in kaart kan worden gebracht. 

Evolutie van het menselijk brein
Dr. E.R.E. (Ewoud) Schmidt (m), Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten, Columbia University, Department of Neuroscience
Een kenmerkende eigenschap van het menselijk brein is een grote hoeveelheid contactpunten, genaamd synapsen, tussen zenuwcellen. De onderzoeker bestudeert hoe evolutionaire veranderingen hebben geleid tot deze toename in synapsen, door te bepalen hoe mens-specifieke eiwitten de opbouw van synapsen reguleren.

De geheimen van een cellulaire metamorfose ontrafelen
R. (Ralph) Stadhouders MSc. (m), Erasmus MC -> Spanje, CRG, laboratory of hematopoietic stem cells, transdifferentiation and reprogramming
Cellen kunnen spectaculaire gedaanteveranderingen ondergaan: van een volwassen huidcel kunnen wetenschappers inmiddels zelfs weer een embryonale stamcel maken. De onderzoeker zal de moleculaire geheimen van dergelijke cellulaire metamorfoses blootleggen om deze technieken hopelijk een stapje dichterbij de kliniek te krijgen. 

Het lokaliseren van auto-immuun ziekte allelen binnen specifieke regulatoire genomische gebieden in CD4+ cellen
H. (Harm-Jan) Westra, MSc. (m), Rijksuniversiteit Groningen -> Verenigde Staten, Harvard Medical School
Het is veelal onduidelijk hoe ziekte wordt veroorzaakt door genetische variatie. Met dit onderzoeksvoorstel willen we bepalen in welke cellen en cellulaire omgevingen de genetische varianten functioneren die betrokken zijn bij type 1 diabetes, reumatoïde artritis en coeliakie.