Projecten 2018

De volgorde is alfabetisch op naam van de aanvragers, de projecttitel is indicatief.


What's in a pot? Transformations during the Third Millennium BC from the Perspective of Ceramic Technology
Aanvrager: Prof. dr. D.R. Fontijn, Universiteit Leiden
Kandidaat: E.J. Kroon

5000 jaar geleden voltrok zich een dramatische verandering in Europa. Oude culturen verdwenen en één cultuur ontstond: de Corded Ware Culture. Recent DNA-onderzoek toont aan dat deze ontwikkeling samenhangt met grootschalige migraties vanuit de Euraziatische steppe, maar tegelijkertijd is er bewijs voor continuïteit van inheemse gemeenschappen. Welke interacties tussen migranten en inheemse groepen resulteerden in zo’n drastische verandering? Dit onderzoek bestudeert het bovengenoemde vraagstuk door te kijken naar aardewerktechnologie. Verschillende vormen van sociale verandering, zoals migraties, verstoren namelijk de kanalen waarlangs aardewerktechnologie wordt doorgegeven op een specifieke manier. Geavanceerde analyses kunnen die verstoringen detecteren en de achterliggende sociale processen reconstrueren.

De macht van de gevangene. Emoties, gender en agency in negentiende-eeuwse gevangenissen in Nederland
Aanvrager: Prof. dr. G. Blok, Open Universiteit
Kandidaat: I.F. van der Zande

Mijn onderzoeksproject richt zich op de agency van gevangenen in negentiende-eeuwse gevangenissen en problematiseert hun veronderstelde 'machteloosheid'. Door concepten uit de new history from below, gendergeschiedenis en emotiegeschiedenis te combineren, werp ik een nieuwe benadering op binnen de geschiedenis van het gevangeniswezen om de invloed van gevangenen op veranderingen in de gevangenishervormingen van de negentiende eeuw te onderzoeken. Dit onderzoek heeft tot doel om de kennis over de rol van een onderbelichte groep in de geschiedenis te vergroten: hoe en in welke mate hebben gevangenen hun invloed uitgeoefend en zodoende het Nederlandse gevangenissysteem beïnvloed?

Religion as Ecological Resource in the Anthropocene: The Imago Dei in a Time of Mass Extinction
Aanvrager: Prof. dr. G. van den Brink, Vrije Universiteit
Kandidaat: E. van Urk

Een van de schadelijkste menselijke invloeden in het antropoceen, het huidige geologische tijdperk, is de massa-extinctie van soorten. Het is in dit verband cruciaal hoe we ons de positie en de rol van de mens ten opzichte van al het andere aardse leven voorstellen. Dit project onderzoekt hoe de joods-christelijke religieuze traditie (2,4 miljard aanhangers) een bijdrage kan leveren aan dit debat. Wat is de potentie van de invloedrijke religieuze notie dat de mens – in tegenstelling tot andere dieren – 'naar het beeld van God' geschapen is (imago Dei) om extinctie te adresseren en ecologisch verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen?

The Emblematic Worldview and the Production of Global Visual Knowledge: The Low Countries and Mughal India, 1550-1700
Aanvrager: Prof. dr. J.J.L. Gommans, Universiteit Leiden
Kandidaat: N. Sinha

Deze studie onderzoekt de circulatie van visuele representaties tussen de Lage Landen en Mogol India gedurende de lange zeventiende eeuw. Het analyseert de verspreiding van beelden door specifiek te letten op afzonderlijke thema’s (religie, natuur, geschiedenis en mythologie, en het menselijk lichaam) in verschillende literaire genres (kronieken, albums, etnografische overzichtswerken, encyclopedieën, embleemboeken en reisverslagen). De hypothese dat deze transculturele circulatie van beelden werd gefaciliteerd door een gemeenschappelijk 'emblematisch wereldbeeld' zal worden getoetst aan de hand van de wisselende culturele, historische en literaire contexten waarin deze beelden werden ge(re)produceerd.

Op naar een meer inclusieve geschiedenis: Rose Rand en de Weense Kring
Aanvrager: Prof. dr. M.M.S.K. Sie, Universiteit van Tilburg
Kandidaat: K.M. Mihaljević

Rose Rand was een Pools-Joods filosofe en actief lid van de Weense Kring, een van de meest invloedrijke filosofische scholen van de mid-twintigste eeuw. Ondanks haar bijdragen aan de ontwikkeling van de logica en taalfilosofie is Rand er nooit in geslaagd een academische positie te vinden. Waar vrijwel alle leden van de Kring prominente posities vonden na WOII, moest Rand haar filosofische werk combineren met een bijbaan in een machinefabriek. In dit project reconstrueer ik Rands leven en werk alsmede haar invloed op de Kring door het ontsluiten van haar persoonlijke en academische archieven, verzameld aan de Universiteit van Pittsburgh.

Mens-dier relaties op de vooravond van de aankomst van Columbus: een studie naar inheemse manieren voor het houden en managen van dieren op het eiland van Hispaniola
Aanvrager: Prof. dr. C.L. Hofman, Universiteit Leiden
Kandidaat: T. Shev

Deze studie probeert inheemse manieren diermanagement te achterhalen, door het bestuderen van dierlijke resten van drie laat pre-koloniale vindplaatsen in de Dominicaanse Republiek, met behulp van archeologisch onderzoek en isotoopanalyses. Het bestuderen van deze mens-dier relaties voorafgaand aan de komst van Columbus in 1492, leert ons meer over de complexe relaties die inheemse groepen hadden met hun dieren en helpt bij het ontkrachten van de mythe van de ‘Nobele Wilde’ die in harmonie leefde met zijn natuurlijk omgeving.

Eeuwige bloemen tussen de pagina's: botanische aquarellen in de zeventiende-eeuwse Lage Landen
Aanvrager: Prof. dr. S.G.M. Dupré, Universiteit Utrecht
Kandidaat: J.W.H. Chen

In de zeventiende eeuw was het bloemenboek (een bundeling van botanische aquarellen) een populair kunstgenre, dat met name werd vervaardigd in opdracht van amateur-verzamelaars van bloemen. Naast geleerden hebben deze amateurs een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van botanische kennis en daarom vormen de bloemenboeken een cruciale bron aan informatie over de door amateur-verzamelaars vergaarde kennis. Dit onderzoek gaat in op de epistemische waarde van botanische aquarellen in bloemenboeken in de vroegmoderne Lage Landen. Het zal uiteenzetten hoe (botanische) kunst en afbeeldingen, binnen het kader van de vroegmoderne botanische verzamelcultuur, invloed hadden op wetenschappelijke innovatie.

Waarom de War on Poverty als mislukking wordt gezien, 1964-1985
Aanvrager: Prof. dr. C.A. Davids, Vrije Universiteit
Kandidaat: H. Blommers

De War on Poverty was een grootschalig armoedebestrijdingsprogramma dat in 1964 in de Verenigde Staten werd gelanceerd. Het programma werd vanaf het begin bekritiseerd. Rond 1985 was het idee dat het programma was mislukt wijdverspreid. Deze opvatting werkt tot op heden in de welvaartspolitiek in de VS door. Maar hoe en waarom kon dit idee dominant worden? Dit onderzoek beoogt deze vraag te beantwoorden door (1) op federaal en lokaal niveau (in Baltimore, Eastern Kentucky en Georgia) te onderzoeken waarom het programma werd bekritiseerd en (2) te analyseren hoe deze kritieken zich konden ontwikkelden tot het dominante idee van 'mislukking'.

Two languages in one mind – investigating language interference and its underlying processes
Aanvrager: Prof. dr. A.M. Backus, Universiteit van Tilburg
Kandidaat: M. Barking

Tweetalige sprekers gebruiken vaak woorden of constructies uit een van hun talen in hun andere taal, maar op dit moment is er nog weinig bekend over de onderliggende cognitieve processen van deze vorm van taalinterferentie. Dit project onderzoekt daarom deze processen van interferentie: (1) hoe beïnvloedt het ingesleten zijn van talige structuren interferentie, en (2) hoe stellen tweetalige sprekers vast dat talige structuren in beide talen equivalent zijn? Antwoorden op deze vragen zullen leiden tot nieuwe inzichten waarom en hoe interferentie optreedt bij tweetalige sprekers.

Crafting Nature, Cultivating Gender: Gender en stedelijk groen in Amsterdam en Berlin tijdens de lange 18e eeuw
Aanvrager: Dr. D.W.A.G. van den Heuvel, Universiteit van Amsterdam
Kandidaat: A.R.F. Weiss

De ongelijkheden tussen mannen en vrouwen in steden kennen een lange geschiedenis. Echter is tot nu toe vooral gekeken naar de relatie tussen de seksen in de bebouwde omgeving. Aan hand van twee contrasterende steden analyseert dit promotieonderzoek hoe ten tijden van modernisering de onbebouwde stad – tuinen, parken en stadsranden – de stedelijke bewegingsvrijheid van vrouwen beïnvloedde.

'First ladies' in de Republiek: de machtspraktijken van de stadhoudersvrouwen in de zeventiende eeuw
Aanvrager: Dr. W.P. van Meurs, Radboud Universiteit Nijmegen
Kandidaat: L.H.B. Nissen

Macht was in de zeventiende-eeuwse Republiek der Verenigde Nederlanden niet alleen in de handen van mannen; ook de echtgenotes van de stadhouders lieten hun invloed gelden. Voortbouwend op internationaal onderzoek naar vorstelijke gemalinnen onderzoekt dit project de strategieën waarvan vier zeventiende-eeuwse stadhoudersvrouwen gebruikmaakten om een machtige positie te verwerven in een republikeinse context. Het vergelijkt vrouwelijke machtspraktijken in de domeinen van de hofhouding, culturele en religieuze patronage en 'public relations'. Het project zal een belangrijke nieuwe dimensie toevoegen aan de geschiedenis van vrouwelijke macht en aan de geschiedenis van de Nederlandse Gouden Eeuw.

Profetie en politiek in het Hellenistische Nabije Oosten
Aanvrager: Prof. dr. R.B. ter Haar Romeny, Vrije Universiteit
Kandidaat: C. Meijer

Dit onderzoek draait om de politieke dimensie van voorspellende literatuur uit het Hellenistische Nabije Oosten. Drie teksten uit Mesopotamië, Egypte en Judea waarin de toekomst voorspeld wordt, staan centraal. Uit deze teksten blijkt een grote interesse in politieke gebeurtenissen en in koningschap – ze beschrijven bijvoorbeeld internationale conflicten en opeenvolgende regeringsperiodes. Maar speelde politiek ook een rol bij het ontstaan van voorspellende literatuur? Hadden zulke teksten een politieke functie? De bronteksten zullen in hun oorspronkelijke talen worden bestudeerd, geanalyseerd en vergeleken, met als doel de relatie tussen politiek en toekomstvoorspelling in teksten uit het Hellenistische Nabije Oosten te achterhalen.

De basis van menselijk mechanistisch redeneren: de structuur van de vraag naar het 'hoe'
Aanvrager: Prof. dr. S. Smets, Universiteit van Amsterdam
Kandidaat: D. McHugh

Dit project beoogt een beter begrip te vormen van hoe we over mechanismen redeneren, hoe we redeneren als we naar het 'hoe' van dingen vragen. Het doel van dit project is het ontwikkelen van een model van mechanismen dat ook menselijk redeneren op een realistische manier representeert. Dit project zal daarmee ook relevant zijn voor historici die eeuwenoude begrippen van mechanismen proberen te traceren, voor filosofen die een duidelijker beeld proberen te krijgen van causaal redeneren en voor beleidsmakers die dergelijke begrippen zonder twijfel moeten kunnen toepassen.

Site Sound: visualizing the acoustic underpinnings of Mount Lykaion's ancient sanctuary to Zeus
Aanvrager: Prof. dr. V.V. Stissi, Universiteit van Amsterdam
Kandidaat: P. Lulof

Site Sound onderzoekt of en hoe Griekse architecten in de oudheid het 'lage' heiligdom bij de Lykaionberg ontwierpen met aandacht voor akoestische effecten die een rol speelden in rituelen en communicatie. Kennis van architectonisch ontwerpen en rituelen wordt gecombineerd met veldregistratie van akoestische signalen om nog bestaande geluidsprofielen kwantitatief en psychoakoestisch te documenteren en te vergelijken. Met behulp van een gedetailleerd digitaal landschapsmodel worden geluidsrelaties driedimensionaal gevisualiseerd. Deze nieuwe benadering van site-documentatie, uitgaand van de menselijke geluidservaring, zal bovendien aantonen dat het traditionele idee dat kennis van akoestisch ontwerpen in de oudheid alleen werd toegepast in theaters, onhoudbaar is.

Nieuwe media en 'citizen microscopists' in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten (19e E)
Aanvrager: Prof. C. Mody, Universiteit Maastricht
Kandidaat: L. Beiermann

Tegen de negentiende-eeuwse tendens van professionalisering van wetenschap, techniek en geneeskunde in, kende de microscopie een blijvende wisselwerking tussen amateur en professional. Microscopische tijdschriften nodigden immers amateurs en professionals van verschillende disciplines tot onderzoek uit en maakten zo een zeer diverse microscopiegemeenschap mogelijk. Door een retorische analyse van circulerende microscopiepublicaties bestudeer ik hoe nieuwe negentiende-eeuwse media microscopisten toelieten om samen te werken. Dit project bouwt daarenboven voort op het negentiende-eeuwse samenwerkingsmodel en nodigt hedendaagse ‘citizen scientists’ uit om de circulatie van microscopie-illustraties te helpen traceren.

Grafmonumenten van kunstenaars in vijftiende- en zestiende-eeuws Rome
Aanvrager: Prof. dr. B.A.M. Ramakers, Rijksuniversiteit Groningen
Kandidaat: C.J. van ter Toolen

Dit project bestudeert hoe kunstenaars werden herdacht door middel van hun grafmonumenten in vijftiende- en zestiende-eeuws Rome. Doel is te laten zien hoe grafmonumenten de sociale status van kunstenaars niet zomaar weerspiegelden, maar er vorm aan gaven. Tegelijkertijd wordt nagegaan op welke manier opdrachtgevers invloed uitoefenden op het beeld dat grafmonumenten van de overledenen presenteerden. Door te onderzoeken hoe kunstenaars werden voorgesteld, door wie, met welke bedoeling en met welk effect, zal de rol van grafmonumenten in het scheppen van de artistieke identiteit van kunstenaars in een nieuw licht worden gesteld.

Visualisatie van het brein: Een filosofische analyse van het gebruik van imaging technieken voor het begrijpen van de hersenen
Aanvrager: Prof. dr. H.W. de Regt, Vrije Universiteit
Kandidaat: H.A. Holland

In de wetenschappelijke en medische praktijk wordt veel gebruikt gemaakt van imaging technieken om de hersenen te visualiseren. Zulke visualisaties zijn geen 'foto’s' van het brein, maar worden deels bepaald door de theorie en de technologie achter de imaging methodes. Ons onderzoeksproject stelt de vraag of, en hoe, het brein te begrijpen is met imaging technieken. Middels wetenschapsfilosofische analyse worden de voordelen en beperkingen van imaging technieken onderzocht. De resultaten van dit onderzoek zijn van belang voor het wetenschapsfilosofisch debat, maar ook voor de partijen die in de praktijk betrokken zijn bij (de interpretatie van verkregen resultaten met) imaging technieken.

Reizende herinneringen: nationale en wereldwijde dynamieken rond Japans oorlogserfgoed sinds 1945
Aanvrager: Prof. dr. W.J.H. Furnée, Radboud Universiteit Nijmegen
Kandidaat: A. Mochida

Door het wegvallen van ooggetuigen, de komst van nieuwe generaties en een groeiend internationaal toerisme veranderen herinneringen aan en betekenissen van oorlogserfgoed, niet alleen in Europa maar ook in Azië. Het onderzoek richt zich op de impact van deze dynamieken rond drie Japanse oorlogssites – het gebombardeerde Nagasaki, legeronderzoeksinstituut Noborito en marinebasis Kure – en hun impact op nationale en internationale herinneringsculturen.

Socio-politieke fluctuaties en varkens in the Late Bronstijd – Vroege Ijzertijd in Griekenland en Anatolia
Aanvrager: Prof. dr. D.C.M. Raemaekers, Rijksuniversiteit Groningen
Kandidaat: F.G. Slim

Varkens zijn gevoelig, en met een reden: er bestaan veel negatieve connotaties en aannames over varkens. Maar varkens zijn daarnaast gevoelig voor socio-politieke, economische en culturele fluctuaties in samenlevingen in het verleden. De Late Bronstijd-Vroege IJzertijd (1200-700 BC) in Griekenland en Anatolia presenteert een situatie waarin dusdanige tumultueuze veranderingen plaatsvinden. Daarmee vormt deze periode een uitstekende achtergrond om, met behulp van Big Data en een sociologische benadering, assumpties te testen die in archeozoölogische theorie voor waar worden aangenomen. Deze data wordt omgezet in een innovatief interpretatief kader dat de sociale natuur van de relatie tussen mens en varken beter zal benadrukken.