Bijeenkomsten

SPUI25-debat Bedreigt de wispelturige kiezer onze democratie?

Maandag 14 mei 2012, 17.00 - 19.00 uur

Sinds het dramatische 'Fortuyn-jaar' 2002 zijn de Nederlandse verkiezingsuitslagen de grilligste van West-Europa. Critici zien hierin een groeiende 'wispelturigheid' van Nederlandse kiezers, die een bedreiging zou vormen voor de democratie. Maar is dat wel zo? Wat zegt het veranderlijk stemgedrag van Nederlandse kiezers over het functioneren van onze democratie? Een groep UvA-onderzoekers deed hier onderzoek naar, met verrassende conclusies. Hun project werd gefinancierd in het programma Omstreden Democratie van NWO. Politicoloog Tom van der Meer presenteert de resultaten. Zijn bevindingen worden van commentaar voorzien door oud-CDA-minister en lid van de Raad van State Wim Deetman en door Pieter van Os, parlementair journalist bij NRC Handelsblad. Gespreksleider is Sandra Rottenberg. Meer informatie en inschrijven via de site van SPUI25.

Stabiliteit van de omstreden democratie. De betekenis van onderzoek voor maatschappij en beleid

27 januari 2011

Op 27 januari 2011 vond binnen het programma Omstreden Democratie een goed bezochte en genimeerde bijeenkomst plaats met lezingen en workshops rond het thema 'Stabiliteit van de omstreden democratie. De betekenis van onderzoek voor maatschappij en beleid'. Sprekers waren onder anderen Sadik Harchaoui en Jacques Wallage.


Democratie, technologie en risico

Op 16 februari 2010 organiseerde het NWO-programma Omstreden Democratie in samenwerking met Spui25, het politiek-culturele centrum van de UvA, een debat over democratie, technologie en risico.

Het onderwerp was: Telefoonmasten, nanotechnologie, CO2-opslag, kernenergie… Allemaal technologische innovaties met een maatschappelijk of economisch belang, waarvan nog niet onomstotelijk vaststaat hoe groot de risico's zijn. Die onzekerheid maakt dat actiegroepen en lokale politiek vaak in het geweer komen als deze technologieën worden toegepast, ook al oordeelt de overheid dat ze veilig genoeg zijn.

De overheid staat voor een dilemma: natuurlijk verdienen burgers het om serieus genomen te worden in hun angsten, maar zonder innovatie is er geen vooruitgang. Hoe gaat een gezonde democratie om met weerstanden van burgers tegen technologieën met onzekere risico's?

Prof. dr. Jan Willem Duyvendak en dr. Christian Broër (beiden socioloog aan de UvA) presenteerden hun analyse van de manier waarop de overheid omging met protesten van burgers tegen de plaatsing van telefoonmasten. Op grond hiervan deden zij aanbevelingen voor wat overheden die een nieuwe technologie willen toepassen moeten doen en laten. Dr. Frans Brom en prof. dr. Ad Lagendijk reageerden hierop. Moderator was Maarten Huygen, chef opinie van NRC Handelsblad.

International Expert Meeting: The Future of the European Constitution: a View from the Past

International Expert Meeting, March 26-28, 2009: The Future of the European Constitution: a View from the Past (Royal Netherlands Institute in Rome)


SPUI25-debat over deliberatieve democratie

5 februari 2009

In het kader van het onderzoeksprogramma Omstreden Democratie werd in de NWO-G lezingenserie bij SPUI25 op 5 februari een debat georganiseerd over de ervaringen met tal van deliberatieve experimenten.

Het vertrouwen in de politiek is ver te zoeken, volgens opiniepeilingen. Regelmatig wordt opgeroepen tot deliberatieve democratie: tot meer dialoog tussen politici en burgers. Dat klinkt de theoretici van het democratische burgerberaad als muziek in de oren: meer inspraak, meer gelijkheid!

De werkelijkheid is echter weerbarstiger. Burgerparticipatie, bijvoorbeeld bij het lokale veiligheidsbeleid, kent veel valkuilen. Het bestuur zingt (retorisch) de lof van participatie, maar als puntje bij paaltje komt liggen ambtelijke diensten dwars of verdwijnt een burgeradvies in de onderste la. De burger wil zichtbare resultaten, en legt de lat steeds hoger. De professional meent dat burger geen verstand van zaken heeft.

Of heeft burgerberaad wel toekomst als je het anders aanpakt? Als je bij overleg tussen politici en burgers een selectieve groep burgers betrekt, pragmatisch beslist, zonder te veel dialoog en als de overheid de eindverantwoordelijke blijft? En bij meningsvorming zouden hijgerige opiniepeilingen, die geen moeite doen de nuances van een vraagstuk op het spoor te komen, geproblematiseerd moeten worden. Deliberative polls en burgerjury's kunnen tegengas bieden.

Tijdens deze debatavond werden vooral de experimenten binnen het lokale bestuur en het lokale veiligheidsbeleid (zoals bijvoorbeeld de veiligheidsschouw in Amsterdam en de Deventer wijkaanpak) besproken.

Sprekers: Bas van Stokkom (RU Nijmegen), Monique Leyenaar (RU Nijmegen) en Jan Schrijver (ministerie van BZK). Moderator: Maarten Huygen (NRC)

Conferentie over Democratie en Vertrouwen

16 en 17 januari 2009

Als men opiniepeilingen mag geloven is het slecht gesteld met het vertrouwen van de gemiddelde burger in de democratie. Maar kan onze democratische rechtsstaat zich op den duur wel handhaven als een groot deel van de bevolking van mening is dat 'de politiek' niet deugt? Of is naast vertrouwen gezond wantrouwen net zo hard nodig in een vitale democratie? Wanneer schenken burgers vertrouwen aan bestuurders en politici en wanneer wordt dat vertrouwen beschaamd? Over deze en andere belangrijke vragen organiseerden de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) in het kader van het onderzoeksprogramma Omstreden Democratie op 16 en 17 januari 2009 een internationale conferentie. De conferentie werd gehouden in Den Haag (Sociëteit De Witte) en werd mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de gemeente Den Haag.

Zo'n 200 wetenschappers, beleidsmakers en politici uit binnen- en buitenland deden tijdens deze conferentie nieuwe inzichten en inspiratie op. Tijdens de rondetafelgesprekken op 16 januari konden onderzoekers die binnen het programma Omstreden Democratie actief zijn van gedachten wisselen. Over de volgende thema’s werd in lagerhuisvorm gediscussieerd: de gevolgen van veranderingen in partijdemocratieën voor politiek vertrouwen; historische alternatieven voor de parlementaire democratie en hun democratische gehalte; transnationale invloeden op nationale noties van democratie; 'interactieve metaalmoeheid' van burgers in een democratie.

Gastsprekers waren onder andere Keynote speaker Onora O'Neill (British Academy), Jos van Kemenade (Rob), Siep Stuurman (NWO), Pippa Norris (Harvard University), oud-minister Ben Bot, Martha Nussbaum (University of Chicago) en Kader Abdollah (schrijver).