Achtergrond

De programmatitel Omstreden democratie geeft al aan dat democratie geen vaststaand gegeven is. Het programma onderzoekt hoe mensen democratie voortdurend herdefiniëren, herwaarderen, opnieuw legitimeren en aanpassen.

Democratie leek in het Westen een vanzelfsprekendheid. Maar sinds de val van de Sovjet Unie is duidelijk dat een goed functionerende democratie niet zomaar ontstaat. Na de invoering van het algemeen kiesrecht hebben landen uit het voormalige Sovjetimperium autocratische regimes gekozen.

Kwetsbare democratie

In West-Europa en de Verenigde Staten vinden burgers de traditionele vormen van politieke vertegenwoordiging en medezeggenschap onvoldoende. Ze zoeken nieuwe vormen van politieke participatie. Daarnaast beseffen mensen dat democratie kwetsbaar is. Dit besef wordt gevoed door grote electorale verschuivingen, de macht van massamedia, nieuwe vormen van charismatisch leiderschap en het verlies van regie van lokale, nationale en Europese overheden.

Vernieuwend onderzoek

Eerder onderzoek ging altijd uit van democratie als een vastomlijnd concept. Het bekeek onder welke voorwaarden democratie kon functioneren. Omstreden democratie heeft als uitgangspunt dat democratie geen vaststaand gegeven is. Er vindt voortdurend herdefiniëring, herpositionering, herwaardering, herlegitimering en aanpassing plaats.

Multidisciplinair onderzoek

In de onderzoeksprojecten werken historici, politieke wetenschappers, filosofen en bestuurswetenschappers samen, iets wat nog weinig gebeurt bij onderzoek naar democratie.

Breed en internationaal onderzoek

De onderzoeksprojecten hebben de afgelopen jaren meer samenhang in het Nederlandse onderzoek naar democratie gebracht en goede resultaten opgeleverd. Het programma Omstreden democratie sluit in aanpak en focus aan op internationale ontwikkelingen. Omstreden Democratie stimuleert samenwerking met internationale instellingen en onderzoekers.

Onderzoek met maatschappelijk belang

Het onderzoek uit Omstreden democratie geeft politici en beleidsmakers inzicht in mogelijke onbenutte alternatieven van democratie. Het helpt maatschappelijke organisaties en internationale instellingen om hun richting te bepalen. Het onderzoek kan antwoord geven op vragen als: wat zegt het dalende vertrouwen in de overheid over de waardering van de democratie? Zijn de huidige politieke partijen onmisbaar in een democratie? Welke eisen aan 'good governance' kunnen we stellen bij internationale hulpverlening?

Looptijd tot en met 2013

Omstreden democratie loopt van 2007 tot en met 2013.

Geen nieuwe subsidieronde

Voor het programma is 6,2 mln euro beschikbaar gesteld. Er zijn vier subsidierondes geweest. In totaal is aan 36 onderzoeksprojecten subsidie toegekend. Er komt geen nieuwe subsidieronde meer.