Verslag informatiemiddag pilotprogramma Vluchtelingen in de wetenschap

Het pilotprogramma gericht op financiering van gevluchte wetenschappers dat geïnitieerd werd door NWO in samenspraak met de Jonge Akademie en UAF werd begin mei gepubliceerd en kan rekenen op veel welwillendheid. Ook van minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, die de informatiebijeenkomst op 2 juni jl. persoonlijk bijwoonde. Hier volgt een volledig verslag van de middag.

'Op de vlucht neem je je opleiding en capaciteiten mee'

Niek Lopes Cardozo, waarnemend voorzitter NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen

Nederlandse wetenschap is competitief

'NWO is in Nederland de organisatie die een groot deel van het geld voor wetenschappelijk onderzoek verdeelt. Een Nederlandse onderzoeker vraagt financiering aan bij NWO, soms alleen, soms samen met anderen. NWO zorgt dat de beste onderzoeksvoorstellen geld krijgen, zodat ze kunnen worden uitgevoerd. Het Nederlandse onderzoek staat internationaal hoog aangeschreven, maar is ook zeer competitief. Je komt er niet zo makkelijk binnen. Daarom heeft NWO deze pilot opgezet. Door kortdurende financiering beschikbaar te stellen speciaal voor gevluchte wetenschappers, hopen we u een kans te bieden de draad van uw carrière weer op te pakken.'

Gezichten uit de hele wereld

'Zelf ben ik in Nederland geboren en getogen, maar de wortels van mijn familie liggen verspreid over de hele wereld. Dus ik besef heel goed dat het niet altijd mogelijk is om daar te wonen en te werken waar je wilt. Op de vlucht kun je soms niet veel meenemen, maar wel je opleiding en capaciteiten. Wetenschap discrimineert niet naar cultuur, religie of huidskleur. In mijn eigen onderzoeksgroep zitten studenten en onderzoekers uit Mexico, Iran, Brazilië, India, Ethiopië, Indonesië, Servië etc. Als ik bij een promotie de zaal in kijk, zie ik in de gezichten de hele wereld gereflecteerd.'

Ook Spinoza was gevlucht

'Nederland heeft traditie hoog te houden in het opnemen van vluchtelingen, wat ook werd herkend als verrijking van de maatschappij. Zo verwelkomde ons land in de zestiende eeuw joden die uit Spanje en Portugal werden verdreven. Een van internationaal meest bekende historische Nederlanders , de filosoof Benedictus de Spinoza, is in zo'n gezin geboren. NWO heeft nu een van haar belangrijkste onderscheidingen naar hem genoemd. En NWO zet zich in voor een academisch systeem dat inclusief, toegankelijk en divers is. Daarom is deze pilot zowel in uw belang, als in dat van de Nederlandse wetenschap.'

'Expertise moet een plek weten te vinden'

Behnam Taebi, lid van de Jonge Akademie en initiatiefnemer van Vluchtelingen in de wetenschap

Buddyprogramma

'De laatste paar jaar hebben een exodus laten zien uit landen als Syrië, Yemen, Afghanistan en Iran. Populaties hebben zich over de hele wereld verspreid. Onder die vluchtelingen zitten veel hoogopgeleiden. Dat zij vertrekken is in de eerste plaats een groot verlies voor hun landen van herkomst. De landen van aankomst kunnen profiteren; zij krijgen waardevolle expertise aangeboden. Maar die moet wel  een plek weten te vinden, anders wordt zij irrelevant. Daarom heeft de Jonge Akademie een buddyprogramma opgezet, dat vers in Nederland gearriveerde wetenschappers koppelde aan ervaren mensen uit de Nederlandse academische gemeenschap, om hen op weg te helpen.'

Extra stimulans nodig

'De ervaringen met het buddyprogramma leverden twee conclusies op. Ten eerste dat gevluchte wetenschappers graag willen bijdragen aan de Nederlandse samenleving. Ten tweede dat het voor hen heel moeilijk is om door te dringen tot de academische wereld. Daar is een extra stimulans voor nodig. De pilot die vandaag gelanceerd wordt, ís die stimulans. NWO, de Jonge Akademie, de KNAW en het UAF hebben het samen opgezet.'

Tijd om te wennen

'Nieuwkomers moeten beseffen dat de Nederlandse academia zeer competitief is en dat onderzoek centraal staat. Als je je wilt onderscheiden, moet je heel goed onderzoek doen. Dit programma duurt maar één  jaar, maar het geeft je de tijd om te wennen aan die nieuwe omgeving en je netwerk op te bouwen. Daar moet je de tijd voor nemen. Misschien raak je dan zelfs direct "embedded" in dezelfde groep en zo niet heb je een zeer waardevolle ervaring en netwerk opgebouwd die kunnen helpen bij de verdere academische carrière. De schoonheid van de wetenschappelijke wereld is dat zij grenzeloos is.'

A Beginner's guide to Dutch Academia

Christian Lange, hoogleraar Arabic and Islamic Studies, Universiteit Utrecht

Christian Lange biedt het eerste exemplaar van deze gids aan, aan minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap.

De gids is geproduceerd door de Jonge Akademie en gaat over de Nederlandse werkhouding, arbeidscontracten, welke universiteiten en instituten er zijn, academische rangen, didactische stijlen bij het onderwijs geven, wat al die afkortingen betekenen en veel meer.

De gids is kosteloos in te zien of te bestellen:


'Ik wil graag leren van deze pilot'

Rondetafelgesprek met Ingrid van Engelshoven, Araa Al Jamrani en Behnam Taebi

Ingrid van Engelshoven is de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in Nederland

Araa Al Jamrani is een van oorsprong Syrische sociaal wetenschapper, literatuurwetenschapper en publicist, nu als postdoc verbonden aan de Vrije Universiteit van Brussel

Behnam Taebi is associate professor (UHD) in de ethiek van de technologie aan de Technische Universiteit Delft, woont sinds zijn 19-e in Nederland en is mede-initiatiefnemer van de pilot Vluchtelingen in de wetenschap

Taebi: 'Minister, wat vindt u van deze pilot?'

Van Engelshoven: 'Nederland is altijd een open society geweest, waar vluchtelingen welkom waren. In die traditie past deze pilot. Het geeft vluchtelingen de kans om hun talenten te gebruiken en deel te worden van een netwerk. Voor de Nederlandse wetenschap biedt het óók een kans, namelijk om te leren van hoe andere landen onderzoek doen. Ik ben benieuwd wat de pilot zal brengen. Wat hebben gevluchte wetenschappers nodig om deel te worden van ons wetenschappelijk systeem? Ik wil graag leren en sta open voor ideeën over wat ik kan bijdragen.'

Taebi: 'Wat onderscheidt de Nederlandse wetenschap?'

Van Engelshoven: 'Die is competitief en van hoog niveau. En Nederlanders zijn goed in samenwerken en bruggen bouwen. Dat is ook wat NWO doet: bruggen bouwen tussen verschillende wetenschapsgebieden. Daarbij hebben we visies van over de hele wereld nodig. Kom ons helpen bruggen te bouwen.'

Taebi: 'Welke boodschap heeft u voor de gevluchte wetenschappers?'

Van Engelshoven: 'Wetenschap is in Nederland heel nadrukkelijk onderdeel van de samenleving. Probeer dus Nederlands te leren en bij die samenleving te horen. Dat is nodig om de steun van de samenleving voor de wetenschap te behouden.'

'Araa, welke verschillen tussen de Nederlandse en de Syrische wetenschap zijn jou het meest opgevallen?'

Al Jamrani: 'Er is vooral één groot verschil. Dat is dat je als onderzoeker zowel in Nederland als in België, waar ik werk, volledig vrij bent in je onderzoek. In Syrië kun je alleen doen en zeggen wat het regime aanstaat. Maar vrijheid is nodig om goed onderzoek te doen.'

Van Engelshoven: 'Hoe zit het met de positie van vrouwen in de Syrische wetenschap?'

Al Jamrani: 'In Syrië is het patriarchale systeem een obstakel voor vrouwen. De meeste onderzoekers zijn man. NWO moedigt vrouwen juist aan, de Syrische regering doet dat niet.'

Van Engelshoven: 'Wat kunnen wij hier leren van de Arabische wereld?'

Al Jamrani: 'Mensen uit de Arabische wereld schrijven niet alleen de andere kant op [van rechts naar links in plaats van van links naar rechts], we denken ook anders. Wij kunnen dus elk onderzoek verrijken door samen te werken.'

Feiten en cijfers over het programma Vluchtelingen in de wetenschap

Esther van der Wel en Carolien Maas-van der Geest, coördinatoren van de pilot voor NWO

Doelen

  • Vluchtelingen toegang verschaffen tot de Nederlandse wetenschap, en zo hun kansen verbeteren
  • De Nederlandse wetenschap verrijken door de instroom van nieuw talent

Budget

Voor deze ronde in 2018: € 750.000

Hiervan kunnen acht tot vijftien onderzoekers een jaar lang worden aangesteld. Het uiteindelijke aantal hangt af van hoe snel het budget uitgeput is met de aangevraagde budgetten.

Procedure

  • Aanvragen moeten uiterlijk 13 september 2018 worden ingediend via Isaac. Isaac is het digitale aanvraagsysteem van NWO. De Nederlandse projectleider moet de aanvraag indienen
  • NWO doet eerst een technisch-administratieve check op basis van de call-brochure
  • De ontvankelijke aanvragen worden beoordeeld door een wetenschapsbrede commissie
  • Als er meer dan 20 aanvragen binnenkomen, kan er een voorselectie gemaakt worden voor de interviewfase. Komen er minder dan 20 aanvragen binnen, dan worden alle koppels van aanvragers en kandidaten uitgenodigd voor interview
  • De uitnodigingen voor de interviews worden eind oktober/begin november uitgenodigd, het moment is afhankelijk van het wel of niet plaatsvinden van een voorselectie
  • In de loop van december wordt bekend gemaakt welke projecten gefinancierd kunnen worden
  • Projecten zouden op zijn vroegst in januari 2019 van start kunnen gaan

Na bespreking van de details van de callbrochure werden plenair vragen uit de zaal beantwoord. Antwoorden op de meest voorkomende vragen vindt u terug in de FAQ op de programmapagina. Meer informatie over het programma vindt u op www.nwo.nl/vidw.