Projecten Nationale roadmap grootschalige onderzoeksfaciliteiten 2014

Het NWO-programma Nationale roadmap grootschalige onderzoeksfaciliteiten maakt de bouw of vernieuwing mogelijk van grootschalige onderzoeksfaciliteiten.

Zes teams van wetenschappers ontvingen op 1 juli 2014 in totaal 81 miljoen euro voor het opzetten of verbeteren van onderzoeksfaciliteiten. Bij de onderzoeksprojecten zijn naast de hieronder vermelde aanvragers ook vele andere universiteiten en onderzoeksinstituten betrokken.

NL-Biobank Research Facility (YouTube)

BBMRI-NL2.0: NL-Biobank Research Facility

BBMRI-NL, het samenwerkingsverband tussen biobanken in Nederland, ontvangt 9,8 miljoen euro financiering voor het project BBMRI-NL2.0. Deze faciliteit geeft het bestaande biomedisch onderzoek een impuls door gegevens van de verschillende soorten onderzoeksmaterialen aan elkaar te verbinden en streeft ernaar om alle relevante informatie op een uniforme manier op te slaan waardoor het combineren van data mogelijk wordt. Door die koppeling kan veelzijdig onderzoek worden gedaan naar het ontstaan van ziekten. Met de faciliteit kunnen belangrijke stappen worden gezet in het voorspellen, voorkomen en behandelen van ziekten.
Betrokken organisaties (aanvragers): BBMRI-NL, EPI2, CTMM-TraIT
Projectleider: prof. dr. C.T.N. (Cisca) Wijmenga

CLARIAH (YouTube)

CLARIAH: Common Lab Research Infrastructure for the Arts and Humanities

CLARIAH (Common Lab Research Infrastructure for the Arts and Humanities) ontvangt 12 miljoen euro voor de ontwikkeling van een digitale infrastructuur die grote verzamelingen data en software uit verschillende geesteswetenschappelijke gebieden bij elkaar brengt. Zo kunnen geesteswetenschappers – van historici, letterkundigen en archeologen tot taalkundigen, spraaktechnologen en mediawetenschappers – discipline-overschrijdende vragen onderzoeken over bijvoorbeeld cultuur en maatschappelijke verandering. De financiering wordt gebruikt voor de ontwikkeling van onderzoeksinstrumenten en het opleiden van wetenschappers. Dit project is van groot belang voor de ontwikkeling van de geesteswetenschappen in Nederland; er is sprake van een digitale revolutie die de wijze van onderzoek drastisch zal veranderen. Betrokken organisaties (aanvragers): Huygens ING, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Meertens Instituut, Beeld en Geluid, DANS, RU, UU, UvA en VU.
Projectleider: prof. dr. A.F. (Lex) Heerma van Voss

High Field Magnet Laboratory (YouTube)

High Field Magnet Laboratory HFML
Het High Field Magnet Laboratory (HFML) is gespecialiseerd in het onderzoek met en het maken van de sterkste continue magneetvelden. Hiermee doen onderzoekers verbonden aan het HFML en vele nationale en internationale externe gebruikers experimenten op het gebied van de natuurkunde, chemie en life sciences. Het HFML is in de afgelopen tien jaar uitgegroeid van een relatief kleine faciliteit tot een wereldspeler. HFML heeft de sterkste continue weerstandsmagneet van de wereld. Magneetvelden worden gebruikt om eigenschappen van materie te meten of ze te veranderen. Ook is het mogelijk om met magnetische krachten de zwaartekracht tegen te werken en zo experimenten te doen alsof ze in de ruimte plaatsvinden. Het lab ontvangt 14,9 miljoen euro voor nieuwe zeer krachtige magneten, uitbreiding van het koelsysteem en een verhoging van het aantal beschikbare uren voor experimenten. In Europa is het HFML de coördinator geworden van de European Magnetic Fields Laboratory, waar de complementaire magneetlaboratoria in Duitsland en Frankrijk onderdeel van uitmaken.
Betrokken organisaties (aanvragers): FOM, Radboud Universiteit
Projectleider: prof. dr. N.E. (Nigel) Hussey

NanoLabNL (YouTube)

NanoLabNL: Quantum Electrical Engineering QuEEn
NanoLabNL biedt een breed spectrum aan hoogwaardige nanotechnologische onderzoeksinfrastructuur. Het is een unieke faciliteit, met locaties in Twente, Delft, Groningen en Eindhoven. NanoLabNL maakt o.a. complexe sensoren en detectoren, die bijvoorbeeld minieme krachten kunnen meten. Het onderzoek richt zich in het bijzonder op het ontdekken van nieuwe materialen of materiaalstructuren met bijzondere quantumeigenschappen (voor bijvoorbeeld quantumcomputers). NanoLabNL ontvangt 17 miljoen euro financiering voor de ontwikkeling van nieuwe materialen, sensoren en devices met unieke nanostructuren. Op het gebied van nanotechnologie en quantum electrical engineering is de positie in het internationale onderzoeksveld zeer sterk, waardoor Nederlandse onderzoekers en bedrijven mondiaal een voorhoedepositie kunnen innemen.Betrokken organisaties (aanvragers): RUG, TU/e, TNO, TU Delft, UT
Projectleider: ir. M. (Miriam) Luizink

Upgrades LHC CERN (YouTube)

Nederlandse bijdrage aan detector upgrades LHC CERN
Nederland levert een belangrijke bijdrage aan het onderzoek rond de LHC-deeltjesversneller in CERN, Genève. Nikhef is namens Nederland lid van drie experimenten bij de LHC en ontvangt voor een upgrade hiervan 15,2 miljoen euro. Het gaat om de ATLAS-, ALICE- en LHCb-detectoren, en de computing-infrastructuur voor dataopslag en -analyse. Een groot aantal wetenschappers probeert bij CERN antwoorden te vinden op de vele vragen rondom materie, antimaterie, higgsdeeltjes, donkere materie en quarks. De wetenschappelijke kwaliteit van de Nederlandse bijdragen is excellent en heeft een grote aantrekkingskracht op jonge onderzoekers.
Betrokken organisaties (aanvragers): FOM-Nikhef, Radboud Universiteit, UU, UvA, VU
Projectleider: prof. dr. F.L. (Frank) Linde

Square Kilometre Array (YouTube)

Square Kilometre Array SKA
De Square Kilometre Array, kortweg SKA, wordt 's werelds grootste en meest krachtige radiotelescoop. De bouw ervan in zowel Zuid-Afrika als Australië start in 2018 en SKA zal vanaf 2020 beelden produceren uit de tijd waarin de vroegste sterren en sterrenstelsels ontstonden. ASTRON leidt de internationale consortia belast met de ontwikkeling van de Low Frequency Aperture Array (LFAA) en de Mid Frequency Aperture Array (MFAA) en ontvangt hiervoor 12 miljoen euro. De financiering wordt ook gebruikt voor de ontwikkeling van hardware en software om de data te verwerken die de telescoop in de toekomst gaat produceren. De faciliteit onderzoekt vragen over het universum die alleen met radiogolven bestudeerd kunnen worden. Nederland speelt al bijna zeventig jaar een leidende rol in de wereld van de radioastronomie, onder andere dankzij de Westerbork radiotelescoop en de bouw van de LOFAR-radiotelescoop.
Betrokken organisaties (aanvragers): ASTRON, UvA, RUG, UL, Radboud Universiteit
Projectleider: dr. M.P. (Michiel) van Haarlem