Achtergrond

Onderzoek binnen het NWO-MVI-programma brengt ethische en maatschappelijke aspecten van technologische innovaties (producten en diensten) in een vroeg stadium in kaart, zodat hiermee in het ontwerpproces rekening kan worden gehouden. Dat zorgt voor groter maatschappelijk draagvlak en voorkomt dat innovaties onnodig stranden.

Beeld: ShutterstockBeeld: Shutterstock

Deze aanpak leidt tot identificatie van de ethische en maatschappelijke aspecten van de beoogde producten en diensten, inzicht in vragen en bezwaren die ze mogelijk oproepen én tot concrete adviezen voor het ontwerpproces. Dit laatste is een speerpunt van de MVI-aanpak. Zo worden verantwoorde innovaties gecreëerd die op een breed draagvlak kunnen rekenen.

Overtuigende resultaten

Inmiddels is de MVI-aanpak een beproefde formule. De resultaten zijn overtuigend:

  • Een onderzoeksproject over cyberpesten heeft manieren opgeleverd om slachtoffers online te ondersteunen, onder meer in de vorm van een virtuele buddy.
  • In een onderzoeksproject waaraan DAF intensief meewerkt, wordt onderzocht hoe je ervoor kunt zorgen dat technologieën om chauffeurs zuiniger en veiliger te laten rijden, ook werken in de praktijk. De resultaten worden onder meer gebruikt in trainingen voor chauffeurs en in het ontwerp van ondersteunende rijsystemen.
  • Onderzoekers binnen een project over autonome wapensystemen hebben de VN-rapporteur voor buitengerechtelijke executies geadviseerd over drones en autonome dodelijke wapens.

Kansen voor topsectoren en bedrijfsleven

De MVI-aanpak biedt veel kansen voor de topsectoren en het bedrijfsleven. Innovaties die maatschappelijk verantwoord zijn aangepakt, belemmeren de groei en kansen in de markt niet, maar kunnen die juist bespoedigen. Omdat al in het ontwerpproces rekening gehouden kan worden met ethische en maatschappelijke aspecten, worden complexe en kostenverhogende aanpassingen achteraf voorkomen. Zo ontstaan kansen voor betere producten en diensten door sociaal geïnspireerde innovaties.

In 2013 werd een succesvolle pilot uitgevoerd binnen het toen nieuwe topsectorenbeleid. Vanuit het NWO-MVI-programma zijn tien kortlopende onderzoeksprojecten binnen vier verschillende topsectoren gestart. Daarna kreeg het programma een vervolg binnen de topsectoren Agri & Food, Tuinbouw & Uitgangsmaterialen, Chemie, Energie (in samenwerking met het STEM-programma van deze topsector), High Tech Systemen en Materialen (HTSM), Life Sciences & Health (LSH) en Water. In het voorjaar van 2015 zijn 18 nieuwe projecten van start gegaan.

In het werkprogramma 2016-2017 heeft NWO-MVI een prominente plaats binnen alle topsectoren. Dat geeft onderzoekers en private partijen nieuwe mogelijkheden voor onderzoek naar onderwerpen die de topsectoren en wetenschappers samen op de agenda hebben gezet.

Een Platform voor maatschappelijk verantwoord innoveren

De ontwikkelde kennis en opgebouwde community worden gebundeld en verder uitgebouwd in een NWO-MVI Platform. Op het webportal van het platform staan onder andere alle projecten, betrokken onderzoekers en partners van het programma.