Wat is een ERA-NET?

ERA-NET (European Research Area Network) is een instrument van de Europese Commissie binnen het 7e Kaderprogramma FP7 en het kaderprogramma Horizon2020 (met ingang van 2014) voor onderzoek en innovatie. Doel van een ERA-NET is afstemming van onderzoeksprogramma's in de nationale lidstaten en stimuleren van de samenwerking tussen nationale research councils en onderzoeksfinanciers. De belangrijkste activiteit die ERA-NETten doorgaans ontplooien, is de organisatie van gezamenlijke calls voor onderzoeksvoorstellen. De beoordeling van onderzoeksvoorstellen verloopt veelal via peer-review op basis waarvan een commissie van inhoudelijke experts een prioritering aanbrengt voor financiering. 

Financiering

Deelnemende landen en regio’s zorgen samen voor de financiering van de projecten. De door de Europese Commissie geselecteerde ERA-NETten ontvangen van de commissie een vergoeding voor het opzetten en implementeren van gezamenlijke calls voor onderzoeksvoorstellen. Gedurende een periode van maximaal vijf jaar kan worden gewerkt aan het netwerken en coördineren van nationale programma's. Nationale onderzoeksfinanciers uit de deelnemende lidstaten (in het geval van Nederland is dat veelal NWO, in een enkel geval AgNL) reserveren voor iedere call een budget waaruit de ‘eigen onderzoekers’ in gehonoreerde samenwerkingsprojecten worden gefinancierd. Volgens dit ‘juste retour’ principe financiert elke partner (i.e. onderzoeksfinancier) alleen de deelprojecten van onderzoekers binnen eigen land of regio.

Thema’s

EU-lidstaten nemen gezamenlijk het initiatief om een ERA-NET op te zetten en in te dienen voor honorering bij de Europese Commissie. Om door de selectie van de Europese Commissie te komen moet het ERA-NET nauw aansluiten bij het actuele kaderprogramma van de EU, moet het ERA-NET voortbouwen op nationale onderzoeksprogramma’s en moet het ERA-NET op voldoende draagvlak van de deelnemende lidstaten kunnen rekenen (draagvlak betekent in deze ook budget inzetten voor gezamenlijke calls). Ieder ERA-NET heeft zijn eigen focus (bijv. biotechnologie, katalyse, ICT). Een ERA-NET kan bijvoorbeeld ook specifiek zijn gericht op de samenwerking tussen EU-lidstaten en één land in het bijzonder, zoals bijv. ERA-NET RUS (voor samenwerking met Rusland). 

ERA-NET PLUS

Onder FP7 heeft de Europese Commissie een extra element toegevoegd aan het ERA-NET-instrumentarium, het ERA-NET+. Dit houdt in dat landen gezamenlijk een voorstel kunnen indienen voor de implementatie van één gezamenlijke call. De aanvraag dient te voldoen aan de ERA-NET voorwaarden en een aantal aanvullende voorwaarden (waaronder deelname van minimaal vijf landen en een minimaal gezamenlijk call budget van M€ 5). Het aantrekkelijke van een ERA-NET+ is dat de Europese Commissie vervolgens eenmalig het call budget verhoogd met een top up financiering van maximaal 33%.

ERA-NET onder Horizon2020

Onder Horizon2020 zijn ERA-NET en ERA-NET+ samengevoegd tot één ERA-NET instrument dat in essentie overeenkomt met een ERA-NET+ onder FP7 (het kaderprogramma dat in 2013 afloopt). Dit nieuwe ERA-NET-model is niet bedoeld voor het uitbrengen van meerdere calls binnen een meerjarig ERA-NET, maar is gericht op het uitbrengen en implementeren van één substantiële call met top-up funding (op het call budget dat de deelnemende lidstaten bij elkaar brengen) van de Europese Commissie. The focus van ERA-NETten wordt onder Horizon2020 dus verlegd van het financieren van netwerken naar de top-up financiering van één enkele gezamenlijke call voor transnationaal onderzoek en innovatie op een onder Horizon2020 relevant onderwerp.