Begrijpelijke taal
Programma

Begrijpelijke taal

Status: afgerond

Brochures over gezondheid, bijsluiters, hypotheekvoorwaarden, overheidsformulieren: ze zijn vaak moeilijk te begrijpen voor de burger. Binnen het programma Begrijpelijke taal vond onderzoek plaats naar factoren die de begrijpelijkheid van communicatie beïnvloeden. Bovendien werd onderzocht hoe deze inzichten in effectief advies kunnen worden omgezet.

Doel en doelstelling

In het programma Begrijpelijke taal werd onderzocht welke factoren de begrijpelijkheid van taal beïnvloeden. De onderzoeksprojecten waren vraaggestuurd ingericht, in samenwerking met maatschappelijke instellingen en bedrijven. De resultaten konden direct in de praktijk worden toegepast. Er zijn inmiddels 9 projecten gefinancierd.

Met de komst van digitale communicatiekanalen en de opmars van beeldtaal is de manier van communiceren veranderd. Burgers en klanten worden uitgedaagd om te participeren en zijn mondiger dan ooit. Onderzoek in het programma moest wetenschappelijk inzicht verschaffen in de begrijpelijkheid van communicatie.

Fundamenteel en toegepast onderzoek

Bij begrijpelijkheid gaat het om het snel en gemakkelijk vinden, interpreteren en gebruiken van informatie. Het programma Begrijpelijke taal richt zich op twee soorten onderzoek:

  • fundamenteel onderzoek dat nodig is om beter te begrijpen welke factoren invloed hebben op begrijpelijke communicatie, en
  • toegepast onderzoek om nieuwe inzichten te vertalen naar gefundeerd taal- en communicatieadvies.

Voor wetenschappers en deskundigen

Het programma stimuleerde actieve samenwerking tussen onderzoekers en maatschappelijke instellingen. Onder andere taalkundigen, onderwijskundigen, bestuurskundigen, psychologen, communicatiewetenschappers en gezondheidswetenschappers konden eraan deelnemen.

Twee verkenningen

Het programma is in de zomer van 2010 gestart met twee verkenningen. Deze hebben geleid tot:

Budget en doorlooptijd

In maart 2012 hebben negen projectvoorstellen financiering gekregen. Er was voor dit programma 2 mln euro beschikbaar voor onderzoeksprojecten in de publieke sector en de gezondheids-, financiële, juridische en educatieve sector.

Het programma liep van 2010 tot 2017.

Partners

Het initiatief voor dit programma is genomen door:

  • Dhr. prof. dr. T.J.M. Sanders (UU)
  • Dhr. prof. dr. W. Spooren (RU)
  • Dhr. prof. dr. C.J.M. Jansen (RUG)
  • Dhr. prof. dr. L.R. Lentz (UU)
  • Dhr. prof. dr. C.H. de Vreese (UvA)

Voor het programma van start ging, hebben de initiatiefnemers oriënterende gesprekken gevoerd met vele maatschappelijke instellingen, bedrijven, personen en onderzoeksinstituten. De volledige lijst van deze agenderingsgroep vindt u in de folder Begrijpelijke taal.

Commissies

Stuurgroep programma Begrijpelijke taal

De stuurgroep was verantwoordelijk voor de algehele coördinatie en ontwikkeling van het programma. Ook kende zij financiering toe aan onderzoeken op basis van een advies van de beoordelingscommissie.

  • Dhr. em. prof. dr. L.G.M.Noordman, TiU
  • Dhr. em. prof. dr. M. F. Steehouder, UT
  • Mw. prof. dr. A. van Kemenade, RU
  • Mw. prof. dr. P.M. Valkenburg, UvA
  • Dhr. prof. dr. P.P.M. Leseman, UU
  • Dhr. prof. dr. D.R.M. Timmermans, VUMC

Programmacommissie

  • Dhr. prof. dr. T.J.M. Sanders, UU (voorzitter)
  • Mw. dr. M. Bouman, Centrum Media & Gezondheid
  • Mw. dr. T.M. van der Geest, UT
  • Dhr. prof. dr. C.J.M. Jansen, RUG
  • Mw. drs. M. Hooyman, Schouten & Nelissen
  • Mw. L. van Oeveren, ABN-AMRO
  • Dhr. drs. M. Roorda, Cito
  • Dhr. prof. dr. W.P.M.S. Spooren, RU
  • Dhr. prof. dr. C.H. de Vreese, UvA
  • Dhr. prof. dr. N.K. de Vries, UM

Internationale beoordelingscommissie

De internationale beoordelingscommissie bestond uit onafhankelijke experts. Zij beoordeelden alle aanvragen op kwaliteit en relevantie en bepaalden hun rangorde.

  • Mw. prof. dr. A.R. Aro, University of Southern Denmark
  • Dhr. prof. dr. J. Bateman, Universität Bremen
  • Mw. prof. dr. L. Degand, Université catholique de Louvain
  • Mw. prof. dr. E. M. Jakobs, RWTH Aachen
  • Mw. dr. E. Lindgren, Umeå University
  • Dhr. prof. dr. R. E. Lorch, University of Kentucky
  • Dhr. prof. dr. D.G. Morrow, University of Illinois at Urbana-Champaign
  • Dhr. prof. dr. W. Schnotz, University of Koblenz-Landau
  • Mw. dr. S. Suggs, University of Lugano

Maatschappelijke Raad

De Maatschappelijke Raad bestond uit opinion leaders of communicatiedeskundigen van bedrijven en organisaties die effectieve communicatie hoog op de agenda hebben staan. De Maatschappelijke Raad beoordeelde de maatschappelijke relevantie van de aanvragen en stelde een advies op.

  • Dhr. prof. dr. J. Renkema, Hoogleraar Tekstkwaliteit aan de UvT, communicatieadviseur bij overheidsinstellingen (voorzitter)
  • Dhr. ds. H. van Biemen, coördinator Communicatieonderzoek, Dienst Publiek en Communicatie, AZ
  • Dhr. J. Crasborn MD, directeur strategie AGIS Verzekeringen
  • Dhr. ir. J.I.M.de Goeij, oud-DG van de Volksgezondheid, Bestuursadviseur Oude Gracht Groep Amsterdam
  • Mw. drs. M.A.T. Kavelaars, directeur De Waag - Centrum voor ambulante forensische psychiatrie
  • Mw. drs. A.S. Roeters, Inspecteur Generaal van het Onderwijs
  • Mw. drs. S.A. Roos, lid Raad voor de Rechtspraak

Meer over Begrijpelijke-taalonderzoek


Onderzoek naar begrijpelijke taal en effectieve communicatie

Klik om deze video te bekijken


Kennisbank Begrijpelijke taal

Ga naar de Kennisbank Begrijpelijke taal


Nationale schrijfwedstrijd

Het doel van de schrijfwedstrijd is blijvende aandacht te genereren voor de noodzaak van heldere taal. De Nationale Schrijfwedstrijd past binnen de doelstellingen van het Netwerk Begrijpelijke Overheid. Het netwerk is ingesteld op initiatief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en de Nederlandse Taalunie. De organisatie is in handen van een samenwerkingsverband van de Rijksuniversiteit Groningen, Schouten & Nelissen, NWO/ZonMw, en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. 

Lees verder


Publicaties