Projecten

Ronde 2016

Exploring the unexplored: Unravelling genetic variation for the cyto-nuclear interaction in Arabidopsis thaliana
Thomas Theeuwen (dr. ir. M.G.M. Aarts), WUR
De genetisch variatie ontrafelen in de interactie tussen celkern en cytoplasma in Zandraket
In planten ligt de erfelijke informatie opgeslagen in de celkern, maar voor een klein deel ook in de bladgroenkorrels en mitochondriën. Doordat de kerngenen het meest bijdragen aan de eigenschappen van een plant, richten plantenveredelaars zich vooral daarop. Nu blijkt dat er interactie is tussen kerngenen en de genen uit bladgroenkorrels en mitochondriën, met belangrijke consequenties voor de groei van een plant onder verschillende omstandigheden. Dit project onderzoekt deze interactie voor een nieuwe invalshoek aan gewasveredeling en voor nieuwe inzichten over de aanpassing van wilde planten aan een veranderend milieu.

  • Private partners:
  • Looptijd: 2017-2021
  • Budget: € 267.000

 

Elucidating the Gene Regulatory Network that integrates Abscisic Acid and Jasmonic Acid Signaling
Niels Aerts (dr. ir. M.C. van Verk), UU
Afweer van planten tegen insecten: het regulatiemechanisme ontrafelen
Wereldwijd gaat ongeveer 15 procent van de oogst verloren aan vraat door insecten. Om resistentere planten te kunnen kweken, is kennis nodig over het afweersysteem van planten. Dit voorstel onderzoekt de moleculaire mechanismes in plantencellen die zorgen voor afweer tegen insecten. De onderzoeksfocus ligt bij twee moleculaire signaleringsroutes die gezamenlijk deze afweer reguleren. Dit onderzoek combineert innovatieve laboratoriumtechnieken met geavanceerde computeranalyses. De kennis uit dit project gaat plantenveredelaars de mogelijkheid geven tot gerichte kweek van planten met genen die gunstig zijn voor afweer.

  • Private partners: Enza Zaden, Bejo Zaden
  • Looptijd: 2017-2021
  • Budget: € 255.000

The Azolla metagenome: devising a novel breeding paradigm based on the coevolution of genomes from crop plant and microbial endophytes
Laura Dijkhuizen (dr. H. Schluepmann), UU
Kroosvaren als voorbeeld voor nieuwe perspectieven in duurzaam kweken
Het gewas kroosvaren (Azolla) staat bekend om zijn duurzaamheid en hoge groeisnelheid. Wisselwerking met micro-organismen heeft grote invloed op planten, maar kwekers houden daarmee amper rekening. Wij gaan experimenteel stromen van voedingsstoffen bepalen in een kroosvaren ecosysteem en koppelen dat aan de plant en de micro-organismen op celniveau. Daarnaast kan kroosvaren bodems van sloten reinigen en het kan groeien op de vrijgekomen afvalstoffen. Met die kennis kunnen we kroosvaren, dat bijzonder veel eiwitten bevat, nóg duurzamer laten groeien. Dit is een nieuwe weg waarin kwekers rekening houden met zowel de plant als de bijbehorende micro-organismen.

  • Private partners: B-WARE, Keygene
  • Looptijd: 2017-2021
  • Budget: € 255.000

Enjoying the fruits of knowledge: cracking the Cis-regulatory code of genes controlling sugar accumulation in tomato
Vera Veltkamp (prof. dr. G.C. Angenent), WUR
De regulatie begrijpen van zoetheid in tomaat: daarvan plukken we de vruchten
Tomaat is één van de belangrijkste Nederlandse gewassen. Het is belangrijk dat we tomaten blijven ontwikkelen die mensen lekker vinden. Een eigenschap die veel mensen waarderen is zoetheid. Dit is een complexe eigenschap. Veel genen die betrokken zijn bij zoetheid zijn namelijk niet alleen in de vrucht actief en dit maakt veredelen moeilijker. In het DNA zitten stukken die ervoor zorgen dat een gen aan of uit staat in bepaalde delen van de plant, zoals de vrucht. Hoe deze stukken DNA er precies uitzien en hoe ze werken is nog niet geheel bekend. Dit project gaat dit voor tomaat en zoetheid bestuderen. Op basis van de opgedane kennis is gerichte veredeling mogelijk.

  • Private partners
  • Looptijd: 2017-2021
  • Budget: € 255.000

Ronde 2015

NO problem: ethylene-induced regulation of nitric oxide confers flooding tolerance in plants
Sjon Hartman (prof. dr. L. Voesenek), UU
Het plantenhormoon ethyleen waarschuwt planten voor overstroming
Jaarlijks gaan vele oogsten verloren doordat landbouwgewassen niet zijn opgewassen tegen overstromingen. Planten hebben net als mensen zuurstof nodig om te overleven en onderwater zullen zij uiteindelijk sterven. Recentelijk hebben wij aangetoond dat de plant het hormoon ethyleen als signaal gebruikt om zich beter aan te passen aan zuurstofloze omstandigheden. Dit project bestudeert hoe het ethyleensignaal tot verhoogde overstromingstolerantie leidt. Daarnaast wordt onderzocht of mogelijke verschillen in dit proces verklaren waarom sommige planten overstromingstolerant zijn, maar andere juist niet. Op basis van deze informatie zal een intolerante plant meer overstromingstolerant worden gemaakt.

  • Private partners: Averis Seeds, HZPC Holland, Royal van Zanten
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 250.000

Regulation of fungal effector gene expression during plant infection
Martin Kramer (prof. dr. ir. B. Thomma), WUR
Hoe ziekteverwekkers van planten hun wapenarsenaal in stelling brengen
Micro-organismen die plantenziekten veroorzaken gebruiken om hun gastheer te infecteren effectoren: eiwitten die het immuunsysteem van de gastheer lam leggen. Het is onbekend hoe de aanmaak van deze effectoren gereguleerd wordt. Dit onderzoek gaat na welke moleculaire processen verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van effectoren, en kan blootleggen hoe micro-organismen plantenziekten veroorzaken. Dit werk kan nieuwe aangrijpingspunten opleveren om die plantenziekten te bestrijden.

  • Private partner: Syngenta
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 250.000

Moving from tip to base: How local far-red signalling regulates distant growth
Jesse Küpers (prof. dr. R. Pierik), UU
Lichtsignalering in de bladpunt reguleert groei van de bladsteel in Arabidopsis thaliana
Planten in een vegetatie concurreren met elkaar om licht. Absorptie van specifieke kleuren verandert de lichtkwaliteit. Planten nemen dit waar en dit resulteert in opwaartse groei, weg van de buurplanten. Dit project onderzoekt hoe lichtsignalering in de bladpunt de groei van de bladsteel reguleert. Eerst wordt het moleculaire mechanisme dat hieraan ten grondslag ligt onderzocht in de modelplant Arabidopsis thaliana; daarna de vraag of vergelijkbare mechanismen bestaan in het wereldwijd belangrijke voedselgewas maïs. Dit onderzoek draagt bij aan de ontwikkeling van gewassen die meer van hun opgenomen energie investeren in oogstbare gedeelten bij hoge plantdichtheden.

  • Private partner: Limagrain
  • Looptijd: 2016-2020
  • Budget: € 250.000

Dealing with the weakest link: altered lateral root development during salt stress
Iko Koevoets (dr. C.S. Testerink), UvA
Zoutstress: het probleem bij de zijwortel aanpakken
Het aantal verzilte gronden in de wereld neemt snel toe. Veel gewassen kunnen slecht met zout omgaan, waardoor veel van deze gronden onbruikbaar zijn voor landbouw. De wereldpopulatie blijft echter toenemen. Daarom is er behoefte aan gewassen die op verzilte grond kunnen groeien. De wortel speelt een zeer belangrijke rol in het voorkomen van zoutopname. De zijwortels vormen hierbij een probleem, omdat zij optimaal ontwikkeld zijn om voedingsstoffen en water op te nemen. Wij zullen daarom onderzoeken hoe de plant zijn zijwortels aanpast om de zoutopname te verkleinen en zouttolerantie te verhogen.

  • Private partners: Enza Zaden, Limagrain
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 249.000

Ronde 2014

Goedaardige bacteriën: het nieuwe natuurlijke pesticide?
Eline Verbon, prof. dr. ir. C.M.J. Pieterse - UU
Getting to the root of it: boosting plant health by beneficial root microbes
Zoals goedaardige bacteriën in de darmmicroflora de menselijke gezondheid verbeteren, zo kunnen goedaardige bacteriën op plantenwortels de afweer van planten verhogen. Ik wil onderzoeken welk signaal er in de cellen van de wortel ontstaat wanneer bacteriën zich op de wortel huisvesten en hoe dit signaal wordt omgezet in verhoogde weerbaarheid in de bovengrondse delen van de plant. De onderzoeksresultaten kunnen gebruikt worden om planten op een natuurlijke manier weerbaarder te maken tegen ziekten en plagen en zo bijdragen aan vermindering van het gebruik van pesticiden en het vergroten van oogstopbrengsten.

  • Private partners: Koppert, Rijk Zwaan, Enza
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 205.000

Hoe komt variatie in vroegrijpheid en knolvorm tot stand in aardappel?
Johan Willemsen, dr. ir. H.J. van Eck - WUR
The identification of natural variation related to organ development: Plant maturity and tuber shape
Biologen willen begrijpen hoe een plant zich ontwikkelt en vorm krijgt. Voor aardappel is er variatie in vroege of late aardappels, en lange of ronde knollen. Deze kenmerken (vroeg tot laat, c.q. rond-ovaallang) worden vaak toegeschreven aan het samenspel van vele genen op verschillende posities. Maar juist voor deze eigenschappen in aardappel komt variatie tot stand door een serie varianten van slechts één gen. Wanneer we beter in de aard van deze biologische variatie begrijpen kunnen aardappelveredelaars betere cultivars ontwikkelen.

  • Private partners: HZPC, Meijer, Averis, KWS
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 253.000

Wie ben ik? De zoektocht naar vaatweefsel-identiteit
Margo Smit, prof. dr. D. Weijers - WUR
On the origin of vascular species
Vaatweefsels vormen de bloedvaten en botten van de plant, ze zijn verantwoordelijk voor alle transport van vloeistoffen en helpen de plant overeind te staan. De vorming van nieuwe vaatverbindingen is daarom belangrijk voor de groei en opbrengst van gewassen, maar het is onbekend hoe dit werkt. Dit project wil achterhalen hoe een cel weet dat hij vaatweefsel is. Door de vorming van vaatweefsel in het prille plantenembryo te bestuderen, wil ik sleutelfactoren vinden die cellen tot vaatweefsel kunnen omprogrammeren. Met deze kennis kunnen we straks bijvoorbeeld het succes van enten zowel voorspellen als sturen.

  • Private partner: Rijk Zwaan, Bayer Crop, Science B.V., Syngenta Seeds, Bejo Zaden
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 253.000

Bestuiving in gevaar?
Quint Rusman, dr. ir. E.H. Poelman - WUR
Dealing with herbivores at the expense of pollination: effects of herbivore-induced changes on flower traits
Plantenverdediging kan problemen veroorzaken voor de bestuiving. Wanneer een plant zijn verdediging activeert tegen insecten, veranderen ook zijn bloemeigenschappen. Hierdoor kunnen bloemen minder aantrekkelijk worden voor bloemeters, maar dit kan ook tussenbeide komen met de aantrekking van bestuivers. Bloemen kunnen aantrekkelijker voor bestuivers worden, wat de bestuiving juist versterkt. Dit project zal duidelijk maken welke bloemeigenschappen veranderen na aanval van verschillende typenplanteneters, evenals de precieze effecten op bestuivers, bloemeters en zaadproductie. Dit biedt mogelijkheden voor de landbouw om de bestuiving en zaadproductie te verhogen, en verbetert de biologische bestrijding van bloemeters.

  • Private partners: ENZA, Rijk Zwaan, Bejo
  • Looptijd: 2015-2019
  • Budget: € 250.000

Ronde 2013

Shouting from the corner: directing cell polarity and oriented division
Maritza van Dop (prof.dr. D. Weijers), WUR
Net als mensen groeien planten uit van een bevruchte eicel tot een ingewikkeld organisme met miljoenen cellen. Om de organen van de plant te vormen, is controle over de richting waarin cellen delen belangrijk. Cellen moeten weten waar boven, onder, links en rechts is, zodat zij de goede richting op delen. Pasgeleden zijn in Arabidopsis thaliana (zandraket) eiwitten gevonden die in de hoek van de cel gaan zitten en vandaar de richting van celdeling regelen. Ik ga bestuderen wat die eiwitten precies doen, hoe zij de hoek van de cel vinden en hoe soortgelijke eiwitten zich in andere planten gedragen.

  • Private partner: Rijk Zwaan
  • Looptijd: 2014-2018
  • Budget: € 245.000

Unraveling the molecular mechanisms underlying high ambient temperature acclimation in plants using the novel growth regulator Heatin
Lennard van der Woude (prof.dr.J.C.M. Smeekens), UU
Klimaatopwarming leidt tot significante verliezen in gewas opbrengst. Planten kunnen hun groei en ontwikkeling echter aanpassen aan hoge temperatuur om de schadelijke effecten te beperken. De moleculaire mechanismes die daaraan ten grondslag liggen zijn nog onbekend. Recent is een nieuwe chemische stof gevonden, Heatin, die de aanpassing van planten aan hoge temperatuur stimuleert. Dit project gebruikt Heatin om de mechanismes te ontrafelen waarmee gewassen zich aanpassen aan hoge temperatuur. Dit is van belang voor de ontwikkeling van robuuste gewassen die bestand zijn tegen klimaatopwarming.

  • Private partner: Bejo Zaden
  • Looptijd: 2014-2018
  • Budget: € 250.000

The plant exocyst as an expeller of pathogens
Elysa Overdijk (prof.dr.ir. F.P.M. Govers), WUR
Jaarlijks zorgen plantenziekten voor grote oogstverliezen in de landbouw. Een voorbeeld is de aardappelziekte, die verantwoordelijk was voor de Ierse hongersnood in de negentiende eeuw en nog steeds moeilijk te bestrijden is. Een mogelijke oplossing is verbetering van de natuurlijke afweer van planten. Dit vereist inzicht in hoe planten zich beschermen tegen ziekteverwekkers en hoe de ziekteverwekker een plant ziek maakt. Dit project onderzoekt de rol van een eiwit complex, de exocyst, bij het uitscheiden van stoffen die de ziekteverwekker kunnen tegenhouden.

  • Private partner: Enza Zaden
  • Looptijd: 2014-2018
  • Budget: € 250.000

The nuts and bolts of stem elongation: Unravelling the roles of ATH1, PNY and PNF during bolting of Arabidopsis
Savani Silva (dr. M.C.G. Proveniers), UU
Dankzij millennia aan plantenveredeling beschikken wij vandaag over hoog-productieve voedingsgewassen. Doordat het beschikbare landbouwareaal in de toekomst afneemt en de wereldbevolking blijft groeien, moet de opbrengstcapaciteit de komende jaren fors omhoog. In rozet- en knolgewassen gaat een groot deel van de oogst verloren door vervroegd doorschieten. Onbekend is hoe deze overgang gereguleerd wordt. Wij gaan de regulatie van doorschieten onderzoeken in de modelplant Arabidopsis door de transcriptiefactoren ATH1, PNY en PNF te bestuderen, die essentieel zijn bij dit proces.

  • Private partner: Bayer Crop Science
  • Looptijd: 2014-2018
  • Budget: € 250.000