Achtergrond

DeepNL wil bijdragen aan een beter begrip van het gedrag van de diepe ondergrond, onder invloed van de activiteiten die de mens daarin onderneemt. Daarnaast wil het programma de onderzoeksgemeenschap in Nederland rondom deze thematiek versterken en de onderlinge samenhang vergroten.

Aanleiding

De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft in het rapport 'Aardbevingsrisico's in Groningen' uit 2015 geconstateerd dat er in het verleden te weinig aandacht is geweest voor kennisontwikkeling rond de Groningse gaswinning. De Raad adviseerde om de onderzoeksplicht van mijnbouwondernemingen te versterken. Het advies was ook aan NWO gericht: 'Draag zorg voor een structureel en lange termijn onderzoeksprogramma waarbinnen integraal en onafhankelijk wetenschappelijk en toegepast onderzoek naar deze problematiek wordt gedaan.’

Achtergrond

De Nederlandse diepe ondergrond is relatief goed in kaart gebracht. Er is kwalitatief begrip van het brede scala aan processen die verantwoordelijk zijn voor bodemdaling en seismische activiteit. Er is echter onvoldoende gedegen kwantitatief begrip als basis voor deterministische modellen en het voorspellen van het effect van menselijk ingrijpen in de diepe ondergrond.

DeepNL wil fundamentele vooruitgang boeken in ons begrip van de manier waarop de ondergrond reageert op menselijke activiteiten zoals gasproductie, geothermische energie, CO2 opslag, zoutwinning, energiewinning en afvalopslag. De ontwikkeling van grensverleggende, kwantitatieve voorspellingen moet de basis leggen voor een goede risico-analyse van opgewekte bodemdaling of opheffing, bij seismiciteit, vloeistoflekkage en vervuiling van waterreservoirs.

In eerste instantie ligt de nadruk op betere modellen en voorspellingen van aardbewegingen als gevolg van de gaswinning in Groningen. Hierover zijn al data beschikbaar en de maatschappelijke en economische relevantie van deze focus is overduidelijk. Deze inzichten zullen een basis vormen waarna het later mogelijk is dat ander ondergronds menselijk ingrijpen wordt bestudeerd. Voor dit onderzoek zijn computationele faciliteiten en methoden nodig, net als data verkregen met instrumenten in het veld en in laboratoria. Het programma wil de gegenereerde kennis en data verspreiden, zowel binnen het eigen netwerk maar ook naar het algemene publiek en professionele gebruikers met kennisvragen (zoals overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven).

Onderzoek

Binnen DeepNL gaan wetenschappers onderzoek doen naar het gedrag van gesteente na veranderingen van bijvoorbeeld druk en temperatuur. Daarnaast zal er onderzoek komen naar de samenstelling van de diepe ondergrond met behulp van seismologische methoden. Die twee componenten zullen samenkomen in numerieke modellen, waarmee de gevolgen van menselijk handelen beter te voorspellen zijn. de aanpak van DeepNL is integraal en multidisciplinair, onderzoeksprojecten moeten elkaar aanvullen. Aardwetenschappers, informatici en fysici vormen de belangrijkste doelgroep van DeepNL.

Onafhankelijke beoordelingsprocedures

DeepNL wordt volgens de gebruikelijke NWO-procedures onafhankelijk uitgevoerd, de besluitvorming gebeurt door het bestuur van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen. NAM neemt geen deel aan de programma- of beoordelingscommissie en heeft daarmee geen rol in de bepaling van de inhoud of strategie van DeepNL of de selectie van onderzoeksvoorstellen. Evenmin zal NAM rechten kunnen ontlenen aan het programma en de resultaten, zoals Intellectual Property rechten. NAM onderschrijft dat het programma aantoonbaar onafhankelijk moet zijn en dat het aan de kwaliteitseisen moet voldoen die NWO stelt.

Looptijd

De looptijd van het onderzoeksprogramma is van 2017 tot ongeveer 2025.

Budget

Het totale budget bedraagt 23,75 miljoen euro, waarvan 15 miljoen van de NAM en 5 miljoen van NWO. Verder is er een PPS-toeslag via TKI-Gas van 3,75 miljoen. Het budget wordt op hoofdlijnen verdeeld over twee calls, naast de financiering van kleine projecten en programma-activiteiten zoals bijeenkomsten en communicatie.

Calls

  • Financieringsronde 1 A voor onderzoeksprojecten is eind 2017 open gegaan.
  • Ronde 1B zal zich naar verwachting richten op het aantrekken van talent, ontbrekende expertise en de versterking van het onderzoeksveld (bijvoorbeeld via tenure track posities). In de loop van 2019 zal meer informatie over ronde 1b beschikbaar komen.
  • Vanaf 2020 zal de tweede grote financieringsronde georganiseerd (call 2).
  • Kleine projecten en programma-activiteiten worden gedurende de looptijd van DeepNL uitgewerkt en georganiseerd in samenspraak met de programmacommissie.