Verleiden met persoonlijke verhalen

Case

Verleiden met persoonlijke verhalen

Hoe overtuig je vrachtwagenchauffeurs gezonder te gaan leven?

Tussen ‘willen’ en ‘kunnen’ gaapt vaak een kloof. Persoonlijke verhalen helpen wellicht deze te overbruggen. Die moeten dan wel goed ingebed zijn in de (sociale) omgeving van de doelgroep.

Weinig bewegen en veel vet eten, is niet verstandig. De meeste mensen weten dat. Toch gaat men zich, op basis van die kennis, in veel gevallen niet anders gedragen. Puur informatie over wat gezond en ongezond gedrag is, overtuigt blijkbaar niet genoeg. Waar het op aankomt is mensen verleiden hun gedrag te veranderen. Persoonlijke verhalen, waarmee de doelgroep zich kan identificeren, zouden daarbij kunnen helpen, zo blijkt uit recent onderzoek.

De Radboud Universiteit Nijmegen* doet, binnen het NWO-programma Begrijpelijke taal, onderzoek naar de effectiviteit van een communicatiestrategie met persoonlijke verhalen. Dit onderzoek is specifiek gericht op een doelgroep die door sociale context en werkomgeving vaak kampt met de gevolgen van ongezond leefgedrag: vrachtwagenchauffeurs.

Verleiden met persoonlijke verhalen

Kloof overbruggen

Kunnen vrachtwagenchauffeurs worden geholpen om gezonder te leven door 'narratieve interventies'? Met andere woorden, helpen persoonlijke verhalen van collega-chauffeurs die hierin al geslaagd zijn, en die verschillende hindernissen overwonnen hebben?

In een kwalitatief vooronderzoek interviewden de onderzoekers twintig vrachtwagenchauffeurs over thema's als 'gezondheid' en 'leefstijl'. De vrachtwagenchauffeurs bleken 'gezondheid' belangrijk te vinden. Bij het beoordelen van hun eigen gezondheid vergeleken ze zich vaak met collega's die er slechter aan toe zijn. Zo lijkt men een gevoel van gezondheid voor zichzelf te waarborgen.

De intentie om gezond te leven is er, maar het uitvoeren van gewenst gedrag blijkt moeilijk.

Er kwamen duidelijke aanwijzingen naar voren voor een kloof tussen de intentie om gezond te leven en het daadwerkelijke gedrag: een kloof tussen 'willen' en 'kunnen'. De chauffeurs waren in principe gemotiveerd, maar hadden moeite het gewenste gedrag uit te voeren. Ten slotte bleek de waardering van de chauffeurs voor de gebruikelijke, argumenterende gezondheidsinterventies vanuit de transportsector laag: deze sloten niet aan bij de belevingswereld en werden niet relevant gevonden.

Bestaande gezondheidsvoorlichting sluit niet aan bij de belevingswereld van de chauffeurs.Bestaande gezondheidsvoorlichting sluit niet aan bij de belevingswereld van de chauffeurs.

'Vertel mij wat!'

In samenwerking met sectororganisatie Gezond Transport vond op 12 maart 2014 een bijeenkomst plaats onder de noemer 'Vertel mij wat!' Werkgevers, werknemers, verzekeraars, bedrijfsartsen, case-managers, wet- en beleidsmakers en communicatieadviseurs kwamen aan het woord over hun ervaringen met interventies gericht op een betere gezondheid in de transportsector. Tevens gaven zij feedback op de opbrengsten uit de interviews.

De bijeenkomst leverde betekenisvolle adviezen op. Zo werd benadrukt dat behalve fysieke aspecten als overgewicht, ook mentale aspecten als concentratie en stress een grote rol spelen bij de gezondheid van vrachtwagenchauffeurs. Verder bleek een goede vertrouwensrelatie tussen werkgever en werknemer een fundamentele voorwaarde om werknemers persoonlijk of via collectieve interventies aan te spreken op hun gedrag. Daarvoor is echter een cultuurverandering nodig. In de huidige transportcultuur zijn gezondheidsthema’s niet bespreekbaar. De werkgever zou het gesprek met de werknemer moeten aangaan, en aandachtig luisteren.

Gezondheidsthema's zijn in de huidige transportcultuur niet bespreekbaar.

Op basis van het vooronderzoek is geconcludeerd dat de inzet van persoonlijke verhalen veelbelovend is, mits voldoende ingebed in de (sociale) omgeving van de chauffeurs. Realisme, herkenbaarheid, geloofwaardigheid en relevantie zijn daarbij belangrijke voorwaarden. Tegelijk is bescheidenheid op zijn plaats: grootse resultaten lijken moeilijk haalbaar met narratieve interventies. Het streven is om vrachtwagenchauffeurs te verleiden tot gezonder gedrag. Kleine effecten kunnen al een grote winst betekenen.

Komende periode wordt een interactief platform opgezet om de dialoog aan te gaan met werknemers in de transportsector.Komende periode wordt een interactief platform opgezet om de dialoog aan te gaan met werknemers in de transportsector.

Op weg naar een narratieve interventie

De onderzoekers ontwikkelen vanaf najaar 2014 een narratieve interventie voor de doelgroep vrachtwagenchauffeurs. Dit gebeurt in samenwerking met sectororganisatie Gezond Transport. De komende jaren zal Gezond Transport met adviezen van de Nijmeegse onderzoeksgroep onder het label 'DRIVE' (acroniem voor Droombaan, Relax, Innoveer, Vitaal, Euro) met werknemers communiceren over diverse onderwerpen. Het doel is een online, interactief DRIVE-platform neer te zetten waarin de dialoog wordt aangegaan met individuele werknemers in de transportsector.

* Hans Hoeken, José Sanders en promovenda Anniek Boeijinga (Radboud Universiteit Nijmegen)