Schoner slib met Norit in de sloot

Case

Schoner slib met Norit in de sloot

Actieve koolstof bindt vervuiling in slib

Actieve kool bindt verontreinigende stoffen in slib. Dat maakt het mogelijk om vervuilde modder die uit sloten en meren wordt gebaggerd veilig op te slaan of te hergebruiken. Dat is de uitkomst van onderzoek door Technologiestichting STW, uitgevoerd bij Wageningen University and Research Centre (WUR), samen met het bedrijf Norit en anderen.

Het onderzoek van Technologiestichting STW laat zien dat vervuilende stoffen als pak’s (polycyclische aromatische waterstoffen) en pcb’s  (polychloorbifenylen) uit slib kunnen worden gebonden aan actieve koolstof. De vervuiling is dan minder schadelijk voor het biologische systeem. Het slib kan zo veilig worden opgeslagen in depots of hergebruikt voor bijvoorbeeld dijken en wegen. 

We kunnen actieve kool in poedervorm mengen met het slib in de Biesbosch. In principe hoeft daar dan niet meer gebaggerd te worden
- Tim Grotenhuis

Opslag slib niet meer nodig

De techniek met actieve koolstof opent nieuwe mogelijkheden voor bijvoorbeeld de behandeling van met pcb’s vervuild slib in de Biesbosch. 'Door het slib op de waterbodem te mengen met actieve koolstof worden de pcb’s onschadelijk gemaakt en hoeft daar dan in principe niet meer gebaggerd te worden,' vertelt Tim Grotenhuis van Wageningen University, die samen met professor Bart Koelmans het onderzoek leidde. 'Dat is goed, want baggeren heeft in zo’n natuurgebied niet de voorkeur. Het leidt tot hoge kosten omdat het slib in speciale depots opgeslagen moet worden.'

Ook voor het verwerken van slib uit landbouwgebieden is de ontdekking belangrijk. Daar is baggeren wel goed mogelijk. Grotenhuis: 'Na behandeling met actieve koolstof kan het opgebaggerde slib in principe worden hergebruikt. De laatste decennia was het slib vaak zo sterk vervuild dat dit onmogelijk was.'

Aan het onderzoek deden de kennisorganisaties Deltares, Alterra en RIVM en de bedrijven Norit,  Boskalis Dolman BV en Grondbedrijf Martens en Van Oord mee. Allemaal zien zij goede mogelijkheden voor toepassingen van de techniek. 

Experiment met poeders en korrels

ProefslootIn de proefsloot met het fijnste koolstofpoeder hadden vissen twintig keer minder pcb’s in hun vetweefsel. (foto: Bart Koelmans)

Het onderzoeksproject Perspectives of Black Carbon for Sediment Risk Reduction startte in 2008. Er waren twee onderzoeksvragen: is toepassing van actieve kool in natuurgebieden ecologisch verantwoord? En: is het mogelijk uit opgebaggerd slib de vervuiling met actieve kool te verwijderen? In 2012 waren de onderzoeksresultaten bekend en konden beide vragen met 'ja' worden beantwoord.

De onderzoekers begonnen eerst in het laboratorium. Daar experimenteerden zij met actieve kool in allerlei poeder- en korrelvormen en ontdekten dat pak’s, pcb’s en andere verontreinigingen in slib inderdaad door actieve kool gebonden worden. Daarna volgde een praktijkproef in proefsloten op de Sinderhoeve in Renkum. Er werden vier proefsloten gevuld met vervuild slib uit de Biesbosch en water met daarin goudwindes, dat zijn karperachtige zoetwatervissen. Aan drie van de vier sloten werd actieve koolstof toegevoegd. 

Hoe fijner de actieve koolstof, hoe sneller de binding van schadelijke stoffen verloopt, zo bleek. In de sloot zonder actieve kool hadden de vissen een bijna dodelijke dosis pcb’s in hun vet opgenomen. Maar in de sloot met het fijnste koolstofpoeder was het gehalte aan pcb’s in het vissenvet een factor twintig lager. 

Pilot in 2013

Wist u dat? In veen- en weidegebied de bodem het water inspoelt als het regent? Baggeren brengt deze grond terug op de kant.

'In dit veldexperiment hebben we een proof of principle laten zien,' zegt Tim Grotenhuis: 'Het werkt. Nu willen we toe naar een echte pilot.' Het is de bedoeling dat grondbedrijf Martens en Van Oord in 2013 voor Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard dertig kilometer sloot gaat baggeren waarvan het slib met actieve kool in poeder- of korrelvorm is behandeld. De pilot moet uitwijzen of het in het onderzoek aangetoonde principe ook in de praktijk werkt. WUR, Norit, Martens en Van Oord, STW en het Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard zullen bij de pilot betrokken zijn. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft al minimaal 20.000 euro toegezegd.