‘Zondag met Lubach’ en andere satire beïnvloeden stemgedrag

Arjen Lubach

Potentiële PVV-stemmers stemden de vorige verkiezingen na de #HoeDan-uitzending van ‘Zondag met Lubach’ toch op een andere partij. Dat blijkt uit onderzoek van Mark Boukes (Veni). Hij ontdekte daarnaast dat politieke satireprogramma’s op tv ook kijkers trekken die het politieke nieuws niet via traditionele media volgen. Satire heeft dus een sterk potentieel om mensen, en in het bijzonder jongeren, bij de politiek te betrekken. ‘Daarom is het hoopvol dat dit weekeind “Zondag met Lubach” weer begint zo vlak voor de verkiezingen. Dit geeft veel jonge burgers (en stemmers) de mogelijkheid zich beter voor te bereiden op dit cruciale democratische evenement dat over een aantal weken plaatsvindt’, aldus de wetenschapper.

Boukes adviseert de politiek niet te bezuinigen op de publieke omroep. ‘Mijn bevindingen tonen aan dat veel mensen door andere media geïnformeerd worden dan kranten, televisiejournaals of nieuwswebsites. Dit soort politieke satire wordt in Nederland niet door de commerciële omroepen gemaakt – misschien te duur, of wellicht te kritisch – en vereist dus een vorm van publieke financiering.  Het bestaan van dit soort programma’s biedt mogelijkheden om alternatieve politieke ideeën op een andere manier of bij een ander publiek onder de aandacht te brengen, wat belangrijk is voor een geïnformeerd publiek.’

Om te begrijpen hoe politieke betrokkenheid en stemvoorkeuren van mensen worden gevormd, is onderzoek naar entertainmentformats, zoals politieke satire maar ook sociale media (en influencers), belangrijk. Boukes is nu bezig met een vervolgonderzoek dat zich richt op hoe mensen op sociale media reageren op politieke satire, reguliere en geopinieerde nieuwsprogramma’s (zoals FOX News in de Verenigde Staten) en of ze geneigd zijn tot een constructieve dialoog met anderen die reageren.

Overigens raadt Boukes kiezers aan zich breder te informeren over de aanstaande verkiezingen en te verdiepen in wat de verschillende partijen van plan zijn met onderwerpen die zij belangrijk vinden. ‘Volg dus niet gedachteloos wat Lubach of een leuke influencer zegt. Politieke satire is een goed genre om een mening te vormen of om voor de eerste keer over een onderwerp te horen (bijv. Zondag met Lubach heeft grote rol gespeeld in het agenderen van TTIP), maar wees je ervan bewust dat de makers niet objectief zijn.’

Met het oog op de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 besteedt NWO komende tijd de aandacht aan verschillend onderzoek over verkiezingen en daaraan gerelateerde thema’s. Denk bijvoorbeeld aan onderzoek naar berichtgeving over opiniepeilingen in verkiezingstijd, vervolging van politici en de rol van angst en het vertrouwen in de politiek in crisistijd. De onderwerpen bestrijken meerdere disciplines, zoals filosofie, media, communicatie en natuurlijk politicologie. Het achterliggende doel daarbij is een breder publiek te laten zien wat wetenschappelijke kennis oplevert voor de samenleving. Dit is het eerste uitgelichte onderzoek in deze reeks.

Meer informatie:
 

#HoeDan item bij Zondag met Lubach

Mark Boukes

Talentprogramma Veni