Winnaars vijf nieuwe NWO Prijzen Exacte en Natuurwetenschappen bekend

Beeld prijs

Het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen (ENW) reikte van 30 november t/m 4 december 2020 voor het eerst vijf nieuwe wetenschappelijke prijzen uit. De winnaars worden door de jury gezien als een inspiratie op het gebied van maatschappelijke impact, team science, excellente wetenschap, diversiteit en communicatie. De prijzen hebben tot doel wetenschappers te belonen die zich hiervoor inzetten en anderen hiertoe te inspireren. Elf winnaars ontvangen in totaal € 350.000.

Team Science Awards

Twee onderzoeksteams ontvangen dit jaar de eerste Team Science Awards: Team Minnaard en de Amsterdam Science Park Study Group. Deze teams bestaan uit onderzoekers afkomstig uit verschillende disciplines, waarbij jonge talenten samenwerken met senior onderzoekers. Zij ontvangen elk € 10.000, te besteden aan verdere versterking van het team.

Communication Award

De Communication Award gaat naar drie samenwerkingen die zich bezighouden met wetenschapscommunicatie: Muurformules, International Astronomical Union 100 en DondersWonders. Alle teams hebben met hun projecten op een innovatieve manier een breder publiek weten te bereiken. Elk project ontvangt € 10.000, bedoeld voor wetenschapscommunicatie.

Stairway to Impact Award

De Stairway to Impact Award is gewonnen door drie onderzoekers die effectieve stappen hebben gezet om met hun wetenschappelijke resultaten maatschappelijke impact te bereiken: dr. Katerina Stanková (MU), dr. Chris Slootweg (UvA) en prof. dr. Theunis Piersma (RUG/NIOZ). Elke onderzoeker ontvangt € 50.000, bedoeld om te gebruiken voor verdere stappen richting impact en kennisbenutting.

Diversity Initiative Award

De Diversity Initiative Award gaat naar het Altair Project, een project waarbij basisschoolleerlingen kennis maken met astronomie en natuurkunde. De Diversity Initiative Award is bedoeld voor initiatieven die de diversiteit binnen het veld vergroten. Initiatiefnemer prof. dr. Sera Markoff (UvA) ontvangt € 50.000 om te besteden aan het project.

Athena Award

Dr. Sahar El Aidy (RUG) en prof. dr. Arwen Deuss (UU) ontvangen dit jaar de Athena Award. Deze award is voor uitblinkende vrouwelijke onderzoekers. Zij krijgen elk een bedrag van € 50.000, bedoeld voor besteding aan hun onderzoek.

  • Team Science Award

    Twee onderzoeksteams ontvangen dit jaar de eerste Team Science Awards: Team Minnaard en de Amsterdam Science Park Study Group. Deze teams bestaan uit onderzoekers afkomstig uit verschillende disciplines, waarbij jonge talenten samenwerken met senior onderzoekers. Zij ontvangen elk € 10.000, te besteden aan verdere versterking van het team.

    Team Minnaard is een team dat al geruime tijd samenwerkt aan het maken van moleculen die het menselijk afweersysteem tegen tuberculose kunnen activeren. Teamleden zijn prof. dr. ir. Adriaan J. Minnaard, dr. Jeffrey Buter, dr. Ildiko Van Rhijn en dr. Branch Moody. Zij combineren synthetische en analytische organische chemie, microbiologie en immunologie om hun doel te bereiken. De jury is onder de indruk van hun helder geformuleerde onderzoeksdoel en de synergie tussen de teamleden en hun expertise. Bewonderenswaardig is dat het team nieuw gesynthetiseerde lipiden beschikbaar stelt voor iedereen.

    De Amsterdam Science Park Study Group richt zich op het opbouwen van een gemeenschap van computationele biologen en bio-informatici. De focus van het team ligt op het helpen bij het oplossen van problemen met gegevensanalyse, het delen van de beste werkmethoden en het ontwikkelen van professionele vaardigheden. De jury is onder de indruk van de diversiteit van het team en de aandacht voor talentontwikkeling. Het initiatief biedt jonge onderzoekers een veilige omgeving waar zij kunnen samenwerken met andere onderzoekers. De teamleden zijn dr. Marc D. Galland, Tijs Bliek, Zsofia Koma, dr. Like Fokkens, dr. ir. Huub Hoefsloot, dr. ir. Joachim Goedhart, Stacy Shinneman, Johannes de Groeve, dr. Evelien Jongepier en dr. Frans van der Kloet.

  • Communication Award

    De Communication Award gaat naar drie samenwerkingen die zich bezighouden met wetenschapscommunicatie: Muurformules, IAU100 en DondersWonders. Alle teams hebben met hun projecten op een innovatieve manier een breder publiek weten te bereiken. Elk project ontvangt € 10.000, bedoeld voor wetenschapscommunicatie.

    Muurformules is een initiatief van dr. Ivo van Vulpen en prof. dr. ir. Sense Jan van der Molen, waarbij belangrijke wetenschappelijke resultaten op prominente plekken in Leiden worden geschilderd, in samenwerking met Stichting Tegenbeeld. De jury roemt de originaliteit en vernieuwing van de onderzoekers, waarbij zij een bestaand concept van muurschilderingen hebben ingezet voor een nieuwe vorm van wetenschapscommunicatie.

    De International Astronomical Union 100 (IAU100) bestaat uit wereldwijde activiteiten en projecten met als doel het belang van astronomie te promoten. Via ruim 5.000 activiteiten in 143 landen zijn naar verwachting circa 100 miljoen mensen bereikt. De jury is onder de indruk van het bereik en de inclusiviteit van de initiatieven. De initiatiefnemers van IAU100 hebben zich nadrukkelijk gericht op diversiteit en op landen waar wetenschappelijke kennis mensen moeilijker bereikt. Het initiatief is opgezet door teammanager dr. Pedro Russo en teamleden dr. Jorge Rivero González, Bethany Downer, Lina Canas en Marieke Baan.

    Het blog DondersWonders is een initiatief van een diverse groep jonge onderzoekers, verbonden aan het Donders Instituut. De jury prijst de bloggers vanwege het effect en bereik van de artikelen die zij schrijven, zo verschijnen er regelmatig blogs opnieuw als nieuwsberichten in verschillende bladen. Hierdoor bereiken de onderzoekers een nieuw publiek, en leveren ze een actieve bijdrage aan maatschappelijk discussies. De manier waarop het blog georganiseerd wordt is een inspiratie, aldus de jury. De blog is in strak beheer door de onderzoekers zelf met een duidelijk gecoördineerd schema voor het schrijven van de blogs. Daarmee is er een zeer duurzame structuur ontstaan, waarmee deze blog voor vele jaren voort kan blijven bestaan. Initiatiefnemers zijn: Eva Klimars, dr. Rebecca Calcott, Marisha Manahova, Jeroen Uleman, Monica Wagner, Felix Klaassen, Christina Isakoglou, João Guimarães, Christienne Damatac, Francie Manhardt, Floortje Bouwkamp, Julija Vaitonyte, Kim Beneyton, Jill Naaijen en Martina Arenella.

  • Stairway to Impact Award

    De Stairway to Impact Award is gewonnen door drie onderzoekers die effectieve stappen hebben gezet om met hun wetenschappelijke resultaten maatschappelijke impact te bereiken: dr. Katerina Stanková (MU), dr. Chris Slootweg (UvA) en prof. dr. Theunis Piersma (RUG/NIOZ). Elke onderzoeker ontvangt € 50.000, bedoeld om te gebruiken voor verdere stappen richting impact en kennisbenutting.

    Katerina Stankova past haar wetenschappelijke resultaten in wiskunde en dynamische speltheorie toe om de behandeling van kanker te verbeteren. Uit de eerste resultaten blijkt dat patiënten baat hebben bij therapie die gebaseerd is op de door haar ontwikkelde wiskundige modellen. De jury is onder de indruk van de impact, gedrevenheid en originaliteit van haar aanpak. Met haar inventieve aanpak doorbreekt ze patronen en door de interdisciplinaire samenwerking met artsen, oncologen en biologen weet ze snel vooruitgang te boeken. Ze heeft een duidelijk doel voor ogen en met haar gedreven onorthodoxe aanpak is zij een inspiratie voor andere onderzoekers.

    Chris Slootweg heeft de resultaten uit zijn onderzoek in chemie toegepast om de fosfaatafvalproblematiek aan te pakken. De chemicus ontwikkelde een proces waarmee fosfaat teruggewonnen kan worden uit afvalstromen en ook nog eens nuttig kan worden hergebruikt. Daarbij zoekt hij samenwerkingen op met marktpartijen. Hij heeft het ambitieuze doel om dit proces verder te ontwikkelen om aan te sluiten bij de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de VN. De jury is onder de indruk van de manier waarop hij de theorie naar de praktijk weet te vertalen, waardoor hij een inspiratie is voor andere onderzoekers.

    Theunis Piersma heeft zijn onderzoek in de levenswetenschappen op een inventieve manier gecombineerd met informatica door de bewegingen van trekvogels te volgen met gebruik van satellieten. Hij hanteert hiervoor een interdisciplinaire aanpak met onderzoekers uit de levenswetenschappen, aardwetenschappen en informatica. De bewegingspatronen die hij ontdekt bij de trekvogels geven belangrijke informatie die ingezet kan worden om klimaatverandering en verlies van biodiversiteit tegen te gaan en te bestuderen. Hij heeft een duidelijke visie voor de toekomst en zet zich sterk in voor verandering in beleid om soorten te redden en klimaatverandering te vertragen. Piersma bestudeert al zijn hele leven trekvogels, en strijdt daarbij voor meer bewustwording en bescherming van deze vogels. Daarmee is hij een inspiratiebron voor anderen.

  • Diversity Initiative Award

    De Diversity Initiative Award gaat naar het Altair Project, een project waarbij basisschoolleerlingen kennis maken met astronomie en natuurkunde. De Diversity Initiative Award is bedoeld voor initiatieven die de diversiteit binnen het veld vergroten. Initiatiefnemer prof. dr. Sera Markoff ontvangt € 50.000 om te besteden aan het project. De jury is onder de indruk van de manier waarop het project de bètawetenschappen onder de aandacht weet te brengen binnen diverse gemeenschappen. Kinderen met verschillende etnische achtergronden krijgen les door wetenschappers van de UvA, en ook hun ouders worden betrokken bij verschillende activiteiten op de universiteitscampus. Met dit project worden 140 kinderen per jaar bereikt. De jury vindt het noemenswaardig dat dit initiatief is opgezet door Markoff naast haar reguliere werk als wetenschapper.

  • Athena Award

    Dr. Sahar El Aidy (RUG) en prof. dr. Arwen Deuss (UU) ontvangen dit jaar de Athena Award. Deze award is voor uitblinkende vrouwelijke onderzoekers. Zij krijgen elk een bedrag van € 50.000, bedoeld voor besteding aan hun onderzoek.

    Sahar El Aidy  onderzoekt microbiomen, in het bijzonder de activiteit en rol van metabolieten in de darmen op het mentale en neurologische functioneren van mensen.  De jury vindt Sahar El Aidy een uitstekend rolmodel: ze is een jonge talentvolle onderzoeker, ze heeft een unieke en succesvolle onderzoeksgroep opgezet in en levert baanbrekende publicaties. El Aidy is een zichtbare onderzoeker, die goed in staat is om over haar onderzoek te communiceren. Ze weet haar drie kernboodschappen daarbij steeds duidelijk over te brengen: ‘laat uw voedsel uw medicijn zijn’, ‘uw darmmicroben kunnen de effectiviteit van uw medicatie beïnvloeden’, en  ‘fundamenteel onderzoek naar gezondheid en ziekte is belangrijk’.

    Onderzoek naar het binnenste van de aarde, dat is het vak van seismologe Arwen Deuss. Ze wint de Athena Award omdat de jury haar als een rolmodel ziet: wetenschappelijk staat zij aan de top, ze is een inspirerende mentor en ze is actief in outreach activiteiten. De jury prijst haar inzet voor de totstandkoming van een academische omgeving waarin vrouwen carrière kunnen maken. Deuss wist al vroeg in haar carrière wetenschappelijke impact te maken: als student leverde zij al het bewijs dat de aarde een vaste binnenkern heeft, niet vloeibaar zoals gedacht. Ze heeft inmiddels vele wetenschappelijke beurzen en prijzen gewonnen, en viel op tijdens haar bijdrage aan verschillende tv programma’s.