Verzamelen van milieugegevens door burgers is een recht

Anna Berti Suman

De zucht naar winst van bedrijven kan grote ecologische en sociale gevolgen hebben. Wat kunnen burgers doen om te bewijzen dat er een verband is tussen de uitstoot van de industrie en de kwaliteit van hun leefomgeving?

Zij kunnen gezamenlijk door middel van sensortechnologie of eigen waarneming zelf bewijs verzamelen dat een kritisch en ontwrichtend antwoord kan zijn op milieuproblemen die door de industrie worden veroorzaakt.  

Onderzoeker Anna Berti Suman (Universiteit van Tilburg) onderzoekt de legitimatie van het gebruik van door burgers verzamelde data gegevens om schade en aansprakelijkheid aan te tonen in geval van een milieugeschil. Burgers hebben volgens haar het recht bij te dragen aan informatie over de kwaliteit van hun leefomgeving.  

Haar onderzoeksvraag is ontstaan door de succesvolle Amerikaanse casus (Texas) waarin een rechter een petrochemisch bedrijf in 2019 aansprakelijk stelde voor het schenden van de Clean Water Act vanwege het lozen van plastic in lokale wateren. De zaak was aangespannen door een burgergroep die zich gedeeltelijk baseerde op door burgers waargenomen bewijsmateriaal. Vrijwilligers deden gedurende vele jaren waarnemingen en verzamelden plastic in het water, wat kan worden beschouwd als "Citizen Sensing". De verontreiniging kon niet worden bewezen aan de hand van bestaande gegevens waarover de bevoegde autoriteiten beschikken, aangezien het bedrijf nooit een verontreinigingsaangifte heeft ingediend. En dat komt vaker voor, neem recente voorbeelden als Tata Steel en Shell.

Anna doet sinds 2019 onderzoek in Europa naar het potentieel van Citizen Sensing als bron van bewijs voor milieugeschillen. Bovendien kan Citizen Sensing ook een rol spelen bij het vermijden van een rechtszaak, als instrument om het milieuconflict te bemiddelen en het verantwoordelijke bedrijf ertoe aan te zetten milieuvriendelijk gedrag aan te nemen.

Zij is een bevlogen jonge onderzoeker die het talent heeft academische gemeenschappen en ook beleidsmakers en bezorgde burgers te bereiken. Zo organiseerde zij op 8 juli een interactieve workshop in LocHal (Openbare Bibliotheek Tilburg), waar zij een mix van kunst, wetenschap en theater gebruikte om haar onderzoeksresultaten te delen met collega-onderzoekers, beleidsmakers, citizen science communities, activisten en vertegenwoordigers van sociale bewegingen.

Aanverwant onderzoek staat nog in de kinderschoenen. De weinige voorvechters in het debat bevinden zich in de VS en worden niet geflankeerd door een parallel onderzoek vanuit Europees perspectief. Anna zet haar onderzoek daarom voort in Italië.  Zij onderzoekt bijvoorbeeld toepassingen van Citizen Sensing voor luchtverontreiniging en geluidshinder rond de luchthaven Malpensa, voor het overstromingsrisico in de Brenta regio en voor milieuschade door de olie-industrie in Zuid-Italië.

Anna Berti Suman ontving gedurende haar onderzoek financiering uit het NWO Rubiconprogramma.  
Zij is momenteel als postdoc onderzoeker verbonden aan de Universiteit van Tilburg en gedetacheerd bij de Europese Commissie Joint Research Centre (JRC) - Digital Economy Unit.

Haar website over het onderzoeksproject is de moeite van het bezoeken waard.