Ontwerprichtlijnen voor formatief toetsen vanuit de geheugenpsychologie: 1 + 1 = 3?

Summary

Vanuit geheugenonderzoek is bekend dat het ophalen van informatie uit het geheugen in een toets ervoor
zorgt dat deze informatie beter wordt onthouden. Ook is bekend dat het spreiden van toetsen over de tijd een
positief effect heeft op het geheugen. Deze effecten, aangeduid met respectievelijk het retrieval effect en het
distributed practice effect, zijn robuust en in honderden studies uitgebreid onderzocht (zie bijvoorbeeld Dunlosky et al.,2013). Beide effecten hebben hun oorsprong in het psychologisch laboratorium, maar zijn ook veelvuldig
onderzocht in de onderwijspraktijk. Ook vanuit leertheoretisch perspectief wordt toetsen, genoemd als
formatief toetsen, in verband gebracht met leereffecten (zie bv. Allal & Lopez, 2005; Bennett, 2011). In de
literatuur is echter nauwelijks een koppeling te vinden tussen het retrieval/spacing effect en formatief toetsen,
terwijl deze effecten veelbelovend blijken voor de onderwijspraktijk en beide duidelijk raakvlakken hebben met
formatief toetsen. In dit onderzoeksvoorstel willen we principes vanuit geheugenonderzoek over het inzetten
van toetsen om het leerproces te bevorderen koppelen aan onderzoek rondom formatief toetsen. Op basis van
de literatuur over het retrieval effect en het distributed effect kunnen we concrete en goed onderbouwde
ontwerprichtlijnen formuleren voor het ontwerpen van formatieve toetsen. Als basis voor de review nemen we
bestaande overzichtsstudies uit beide paradigma’s en analyseren de studies die hieruit voortkomen aan de
hand van een analysekader gebaseerd op van der Vleuten en Driessen (2000).

Details

Project number

405-17-711

Main applicant

K.J.H. Dirkx

Affiliated with

Open Universiteit, Faculteit Psychologie en onderwijswetenschappen

Duration

01/03/2018 to 30/09/2018