NWO Fraudeprotocol

Elke vorm van fraude is maatschappelijk onverantwoord. Fraude ondermijnt het vertrouwen in de overheid en de door haar aangestelde organisaties op het terrein van subsidiëring. Bovendien lokt het niet adequaat reageren op fraude nieuwe gevallen van fraude uit. Fraude is niet altijd te voorkomen, maar bij constatering van mogelijke fraude wordt door NWO het volgende proces gehanteerd.

Fraude kent vele verschijningsvormen. Eén van deze vormen is onrechtmatig subsidiegebruik. Daarnaast zijn er ook andere zaken die doorgaans met de term fraude worden aangeduid. Daarbij kan worden gedacht aan valsheid in geschrifte, oplichting en bedrog.

Het toezicht op en beheer van de besteding van NWO subsidies berust bij de kennisinstellingen. De kennisinstellingen zijn dus primair verantwoordelijk voor het doorgeven aan NWO van gevallen van schending van de wetenschappelijke integriteit. Daarnaast kunnen ook gevallen van fraude rechtstreeks bij NWO onder de aandacht komen of onder de aandacht van NWO worden gebracht. In een dergelijk geval kan NWO ingevolge het Landelijk Model Klachtenregeling Wetenschappelijke Integriteit van de VSNU een klacht indienen bij de betreffende kennisinstelling. Naast de maatregelen die door een kennisinstelling als werkgever zelf genomen kunnen worden, kan NWO bij de hierboven genoemde gevallen, indien onomstotelijk vast is komen te staan dat sprake is van de schending van de wetenschappelijk integriteit, de hieronder beschreven maatregelen nemen.

De Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) biedt de mogelijkheid om een subsidie in te trekken of te wijzigen met terugwerkende kracht. Daarbij dient een onderscheid te worden gemaakt tussen de subsidieverlening en de subsidievaststelling.

In geval van fraude bij de subsidieverlening kan op grond van artikel 4:48, eerste lid, onder b en c de subsidieverlening worden ingetrokken of gewijzigd indien:

  • De subsidieontvanger niet heeft voldaan aan de aan de subsidie verbonden verplichtingen. Daarbij kan aansluiting worden gezocht bij artikel 7 van de Algemene subsidiebepalingen NWO. Dit artikel vermeld dat onder verwijzing naar de Notitie Wetenschappelijke Integriteit van KNAW, VSNU en NWO bij de uitvoering en verslaglegging van het onderzoek en bij de publicatie van de resultaten van dat onderzoek dient te worden gehandeld overeenkomstig hetgeen verwacht mag worden omtrent ethisch verantwoord en integer gedrag in het kader van wetenschappelijk en/of technologisch onderzoek.
  •    De subsidieontvanger onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt, terwijl de verstrekking van juiste of volledige gegevens tot een andere beschikking op de aanvraag tot subsidieverlening zou hebben geleid.

Hoewel het verstrekken van onjuiste gegevens niet als zelfstandige intrekkings- of wijzigingsgrond is genoemd bij het intrekken of wijzigen van de subsidievaststelling kan het wel onder artikel 4:49, eerste lid, onder a vallen:  

  • Op grond van feiten en omstandigheden waarvan het bestuursorgaan bij de subsidievaststelling redelijkerwijs niet op de hoogte kon zijn en op grond waarvan de subsidie lager dan overeenkomstig de subsidieverlening zou zijn vastgesteld.

Intrekking van de subsidievaststelling is niet meer mogelijk als vijf jaren zijn verstreken sinds de bekendmaking van de vaststellingsbeschikking dan wel sinds het tijdstip waarop de subsidieontvanger een verplichting niet is gaan naleven.

Naast bovengenoemde mogelijkheden om een subsidie in te trekken of te wijzigen met terugwerkende kracht kan NWO:

  • de aanvrager(s) schorsen of uitsluiten van het verder indienen van subsidieaanvragen bij NWO.
  • Bij valsheid in geschrifte, oplichting en bedrog aangifte doen, zodat de zaak strafrechtelijk kan worden onderzocht en vervolgd.

Voor al de hierboven genoemde maatregelen geldt dat steeds per specifiek geval een belangenafweging zal moeten plaatsvinden. Een argument dat bij de recente fraude veel gehoord wordt, is dat de (onschuldige) aio's en andere onderzoekers op de projecten van de fraudeurs toch niet benadeeld mogen worden. Met de kennisinstellingen zullen afspraken moeten worden gemaakt om ervoor te zorgen dat deze personen geen nadelige gevolgen zullen ondervinden van geconstateerde fraude.

Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van NWO d.d. 15 mei 2013.