Open Science

NWO vindt dat onderzoeksresultaten die zijn betaald uit publieke middelen wereldwijd vrij toegankelijk moeten zijn. Dit geldt zowel voor wetenschappelijke publicaties als voor andere vormen van wetenschappelijke output. Ook onderzoeksgegevens moeten in principe met anderen gedeeld kunnen worden. Op die manier kan waardevolle kennis benut worden door onderzoekers, bedrijven en maatschappelijke instellingen.

Open access publiceren

Het internet heeft de mogelijkheid om wetenschappelijke kennis te verspreiden radicaal veranderd. Open access beoogt de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek wereldwijd voor iedereen vrij toegankelijk te maken. Open access zorgt ervoor dat resultaten van onderzoek meer impact hebben. Open access publicaties zijn beter vindbaar en worden vaak sneller geciteerd. Open access zorgt er daarnaast ook voor dat maatschappelijke organisaties en bedrijven toegang hebben tot de meest actuele wetenschappelijke inzichten.

De routes

Open access publiceren kan op verschillende manieren. Doorgaans worden twee routes onderscheiden. Publiceren via de gouden route betekent dat publicaties direct op het moment van verschijnen gratis en voor iedereen online toegankelijk zijn via het platform van een uitgever, in de regel via academische tijdschriften. Soms brengen uitgevers daarvoor kosten in rekening: article processing charges (APC’s). Hybride is een variant van de goud open access. Daarbij gaat het om traditionele abonnementstijdschriften die auteurs onder betaling toestaan hun publicatie open access toegankelijk te maken. De groene route gaat uit van zelf-archivering in een repository door de auteur. Dat kan de repository zijn van de universiteit of een discipline-specifieke repository.


Open access beleid NWO

De Nederlandse regering heeft als doel gesteld dat in 2018 60%, en in 2020 100% van de wetenschappelijke publicaties die met publiek geld gefinancierd zijn open access moeten zijn. De subsidievoorwaarden van NWO bepalen daarom dat alle publicaties voortkomend uit onderzoek dat door NWO gefinancierd is, op moment van publicatie direct open access toegankelijk dienen te zijn. NWO accepteert daarbij geen embargotermijnen. Onder publicaties worden zowel (peer reviewed) artikelen als boeken (monografieën, edited volumes, proceedings en hoofdstukken) verstaan.

Publicatiekosten subsidiabel

Vanaf 1 januari 2018 kan voor de kosten van open access publiceren geen beroep meer gedaan worden op het NWO-Open Access Fonds. Kosten kunnen vanaf 1 januari 2018 worden meegenomen in de begroting van de projectaanvraag als onderdeel van de module ‘materieel krediet’. Dit budget is bedoeld voor projectgebonden uitvoeringskosten. Er kan tot maximaal 15.000 euro per jaar per wetenschappelijke positie worden aangevraagd. Binnen dit budget kan uitsluitend publicatie via (full gold) open access worden vergoed. Niet voor hybride tijdschriften.

De VSNU heeft met een toenemend aantal grote wetenschappelijke uitgevers (waaronder Springer, Wiley en SAGE) zogeheten off setting deals afgesloten. Met deze deals kopen de universiteiten de open access publicatiekosten voor Nederlandse onderzoekers collectief af en kunnen onderzoekers verbonden aan Nederlandse universiteiten gratis of tegen gereduceerd tarief hun artikelen open access publiceren. Dat geldt ook voor publicaties voortkomend uit door NWO gefinancierd onderzoek. Onderzoekers die willen weten voor welke tijdschriften deze regelingen gelden, is een open access journal browser ontwikkeld. Meer nieuws over de onderhandelingen staan op de website openaccess.nl, onderhouden door de VSNU, NWO, SURF en UKB (samenwerkingsverband van de Nederlandse universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek).


Voorwaarden open access publicatie

Onderzoek dat door NWO gefinancierd is, dient open access gepubliceerd te worden. NWO heeft een voorkeur voor de gouden route. Als dat niet mogelijk is, staat NWO zelfarchivering toe. Daarbij gelden de volgende voorwaarden:

  • Bij een keuze voor goud moet het tijdschrift opgenomen zijn in de Directory of Open Access Journals.
  • Bij een keuze voor zelfarchivering is het belangrijk dat de publicatie in een trusted repository wordt geplaatst.
    NWO beschouwt alle repositories die opgenomen zijn in de Directory of Open Access Repositories als trusted repositories. Zie de Sherpa/Romeo-database voor de embargotermijnen die uitgevers daarbij hanteren. Sinds 2015 biedt de auteurswet elke onderzoeker in Nederland het recht om zijn of haar artikelen waarvoor het onderzoek geheel of gedeeltelijk met Nederlandse publieke middelen is bekostigd na verloop van ‘een redelijke termijn’ open access te maken.
  • NWO eist dat publicaties die voortkomen uit NWO-financiering direct op het moment van publicatie open access (nul maanden) beschikbaar zijn. Als onderzoekers daardoor in conflict komen met uitgevers is NWO bereid daarbij een bemiddelende rol te spelen. Veel uitgevers staan bovendien toe dat pre-print en post-print versies gearchiveerd worden.

Overige voorwaarden

Onderzoekers wordt gevraagd hun publicaties op te geven in de eindrapportage van het project en daarbij aan te geven welke hiervan open access zijn gepubliceerd. Onderzoekers worden geacht hun publicaties ook op te geven in ISAAC.

Van onderzoekers wordt gevraagd dat zij bij elke publicatie of presentatie melding maken van de steun van NWO volgens de volgende conventie:

‘Funded by the Netherlands Organisation of Scientific Research (NWO): <projectnummer>’.

Handhaving en monitoring

De verplichting tot open access publiceren is een integraal onderdeel van de subsidievoorwaarden van NWO. Het niet naleven ervan door de onderzoeker kan gevolgen hebben voor de subsidievaststelling en eindafrekening. NWO toetst de naleving van het open access-beleid steekproefsgewijs.


Open access-beleid voor onderzoeksdata

Spraakopnames, ingevulde enquêtes, bodemmonsters, archiefstukken, verkeerstellingen... wetenschappelijk onderzoek levert een schat aan gegevens op. Bij goed onderzoek hoort verantwoord datamanagement. NWO wil dat onderzoeksdata die voortkomen uit met publieke middelen gefinancierd onderzoek beschikbaar zijn voor andere onderzoekers. Die kunnen de gegevens hergebruiken of de conclusies van collega-onderzoekers verifiëren.

Datamanagementplan

Om de data die voortkomen uit NWO-gefinancierd onderzoek zoveel mogelijk toegankelijk en herbruikbaar te maken wordt van onderzoekers verwacht dat zij in de onderzoeksaanvraag in de datamanagementparagraaf vier vragen over datamanagement beantwoorden. Na honorering van een aanvraag dient de onderzoeker deze paragraaf uit te werken in een datamanagementplan.

'Open als het kan, beschermd als het moet'

Rekening houdend met aspecten als privacy, openbare veiligheid, ethische beperkingen, eigendomsrecht en commerciële belangen is het NWO-uitgangspunt voor haar datamanagementbeleid: ‘open als het kan, beschermd als het moet’.


Vernieuwing in het waarderen en belonen van wetenschappers

VSNU, NWO, NFU en ZonMw kondigen in een gezamenlijk statement aan dat zij in 2019 een impuls gaan geven aan nieuwe benaderingen voor het waarderen en belonen van wetenschappers.

Contact

Hans de Jonge, beleidsmedewerker Open science en Kwaliteit Hans de Jonge, beleidsmedewerker Open science en Kwaliteit +31 (0) 70 3494388 h.dejonge@nwo.nl

Contact

Dhr. O.R. (Olivier) Morot (voor mediavragen) Dhr. O.R. (Olivier) Morot (voor mediavragen) t: +31 (0)6 53175 377 o.morot@nwo.nl