Topofilie

Wat drijft de horden mensen die op een plek willen zijn waar een populaire film of serie is opgenomen of waar hun favoriete band is ontstaan? Deze vorm van toerisme neemt inmiddels zulke massale vormen aan dat hij onderwerp is van serieus wetenschappelijk onderzoek.

Tekst: Mariette Huisjes, beeld: Shutterstock

Wat is écht in Game of Thrones, en wat van bordkarton? Dat willen de scharen fans die van over de hele wereld naar de setlocatie in Dubrovnik komen gevlogen graag met eigen ogen zien. En ook: een plek bezoeken waar ze al een warme band mee hebben voordat ze er ooit geweest zijn. Snippers informatie verzamelen over decors en acteurs. Voor even deel uitmaken van de fictieve wereld van hun helden; misschien zelfs een scènetje naspelen. En samen met andere fans zonder gêne opgaan in gedeelde adoratie. Die motieven onderscheidt Rotterdamse mediawetenschapper Abby Waysdorf. Met financiering uit de Vrije competitie van NWO ondervroeg en observeerde zij fantoeristen op drie verschillende locaties: Dubrovnik, de regio rond Belfast (beide opnamelocaties voor de succesvolle serie Game of Thrones) en attractiepark The Wizarding World of Harry Potter in Orlando, Florida. ‘De fans zijn zich zeer bewust van het verschil tussen fictie en werkelijkheid’, aldus Waysdorf. ‘Maar ze vinden de ontmoeting tussen het fictieve en de fysieke ruimte waardevol, ook als een rituele erkenning van de rol die de serie in hun leven heeft gespeeld.’

Niet alleen films en series, ook muziek is de basis voor een succesvolle toeristenindustrie. Dit fenomeen onderzocht literatuur- en cultuurwetenschapper Leonieke Bolderman, tijdens haar promotieonderzoek eveneens verbonden aan de Erasmus Universiteit. Zij reisde onder meer naar Stockholm (bakermat van Abba), en naar Dublin (bakermat van U2) en Bayreuth (bedevaartsoord voor Wagner-fans). Fans projecteren hun liefde voor de muziek op een bepaalde plaats, concludeert Bolderman. ‘De emotionele vervoering die ze ervaren bij het luisteren naar de muziek leidt tot de voor sommigen onweerstaanbare wens om de plaats te bezoeken. Zo hopen ze dichter bij de ongrijpbare kracht van de muziek te komen.’

Download (pdf)