Cockpit voor de coach

Sportonderzoek

Dankzij de recente samenwerking tussen sportwetenschappers en datascientists kunnen sporters straks wetenschappelijk gefundeerd trainen en wedstrijden spelen. Verwacht voordeel: betere prestaties van topsporters én amateurs.

tekst: Malou van Hintum

De Groningse hoogleraar ‘Sport, prestatie en innovatie’ Koen Lemmink doet net als (en samen met) Kok vergelijkend voetbalonderzoek, met subsidie uit het onderzoeksprogramma Data-driven research on Sports & Healthy Living van NWO en de Braziliaanse São Paolo Research Foundation. Hij keek in verschillende leeftijdscategorieën naar de uiteenlopende voetbalstijlen van Brazilië en Nederland. Het Braziliaanse elftal speelt meer op gevoel dan het Nederlandse en geeft individuele acties veel ruimte, terwijl de Nederlandse voetballers het juist samen willen doen en minder op intuïtie lijken te spelen, legt Lemmink uit. ‘Weten-schappelijk gezien is de samenwerking tussen Nederland en Brazilië interessant’, voegt hij toe. ‘Nederland kan een vernieuwende combinatie van technologie, data en domeinspecifieke sportkennis inbrengen, terwijl de universiteit in Campinas een gerenommeerd Institute of Computing heeft.’

Winst vergroten

Lemminks doel is niet alleen om kennis te ontwikkelen en een brug te slaan tussen sportwetenschap en datascience, maar ook om die kennis toepasbaar te maken voor de voetbalpraktijk. Daarvoor werkt hij samen met de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Daar zal de opgedane kennis worden omgezet naar coachtaal. De onderzoeker is ambitieus. Hij wil een ‘cockpit voor de coach’ ontwikkelen, die de kans op winst moet vergroten.

Lemmink: ‘Coaches bedenken altijd manieren waarmee ze hopen de tegenstander te verslaan. In de cockpit kunnen ze niet alleen allerlei kenmerken invoeren van hun eigen team en van de gewenste manier van spelen, maar ook analyses en strategieën van de tegenstander.’

Voordeel: realtime inspelen

De cockpit kan ook doorrekenen welke invloed een andere strategie en een andere opstelling hebben voor de kansen op succes. Bovendien kan de coach straks tijdens de wedstrijd bekijken of de bedachte strategie daadwerkelijk wordt uitgevoerd: de cockpit koppelt realtime terug of het spelsysteem dat aan de voorkant is bedacht wel goed werkt. Zo niet, dan kunnen coaches al tijdens de wedstrijd hun strategie aanpassen: door andere aanwijzingen te geven, door de opstelling te veranderen, of door spelers te wisselen.

Cockpit in toekomst ook voor amateurclubs

Om zo’n cockpit te kunnen ontwikkelen, zijn nauwkeurige meetsystemen nodig die een vracht aan data genereren: alleen al de positie van één voetballer wordt vijftig keer per seconde vastgelegd. Lemmink: ‘Vervolgens moet je tactische patronen meetbaar maken, zoals op het juiste moment opkomen op de linkerflank. Daarvoor moet je weten hoe je dergelijke parameters uit grote databestanden kunt afleiden. Daarnaast is theoretische kennis nodig van het voetbal als dynamisch systeem om te kunnen verklaren waarom bepaalde patronen vaker tot succes leiden. En ten slotte moet het resultaat praktisch inzetbaar zijn: de coach moet ermee uit de voeten kunnen. Zo komen verschillende expertisedomeinen bij elkaar.’

Gaat het nu nog uitsluitend om topsport, over een jaar of vijf, tien, zullen ook amateurclubs naar verwachting over vereenvoudigde technologische systemen beschikken om spelers in het veld te volgen, zegt Lemmink. Zodat ook zij op basis van data-analyses optimale spelsystemen kunnen ontwikkelen waarmee ze maximaal kunnen presteren én blessures kunnen voorkomen.

Lees ook