Onderhandelen met de computer

Of we nu het internet afstruinen op zoek naar een tweedehands auto of ons salaris onder de loep nemen met de baas, onderhandelen doen we voortdurend. Computers zouden het vaak beter kunnen, meent Tim Baarslag van het Centrum Wiskunde & Informatica. Met zijn onlangs verkregen Veni-beurs ontwikkelt hij algoritmen om het beste uit elke deal te halen.

Tekst: Kristel Kleijer

Tim Baarslag (credits: Manon Bruininga)

‘Mensen zijn helemaal niet goed in onderhandelen’, zegt Tim Baarslag. ‘Ze laten zich bij belangrijke transacties van de wijs brengen door emoties. Computers doen dat niet. Bovendien kan een computer overzicht houden en de uitkomst van alle mogelijke overeenkomsten binnen een mum van tijd berekenen.’

Maar hoe weet de computer nu welke uitkomst voor jou als gebruiker het beste is? Weegt het salaris voor jou zwaarder dan de secundaire arbeidvoorwaarden? Is de kleur van je nieuwe auto relevant? Met zijn Veni-beurs gaat Baarslag sleutelen aan algoritmen. Daarmee kan de computer tijdens de onderhandelingen de juiste vragen stellen aan de gebruiker en zo de meest waardevolle informatie naar boven halen. Om zijn algoritmen te testen gebruikt hij simulaties. Ook organiseert Baarslag dit jaar voor de negende keer een competitie tijdens de grootste conferentie ter wereld over kunstmatige intelligentie. Algoritmen van computerwetenschappers over de hele wereld worden ingezet om te onderhandelen voor de winst. Ook nemen de computers het op tegen mensen. ‘In een natuurlijke situatie, zoals een salarisonderhandeling, winnen mensen het meestal’, zegt Baarslag. ‘De complexiteit van de situatie inclusief de emoties van de tegenstander en de relatie in de toekomst is voor de computer lastig in te schatten. Maar hebben we het over bijvoorbeeld voorrangsonderhandelingen van zelfrijdende auto’s, dan verslaat de computer ons met vlag en wimpel. Op een kruising moeten zelfrijdende auto’s binnen enkele milliseconden overeenkomen wie er het beste voorrang kan krijgen, afhankelijk wie er de meest haast heeft en wat het beste is voor de veiligheid en doorloop van het verkeer. Computers kunnen dat sneller en beter dan mensen.’

In een natuurlijke situatie, zoals een salarisonderhandeling, winnen mensen het meestal

Toch denkt Baarslag dat je binnen twee jaar ook in sociaal complexe situaties op de computer kunt rekenen.

‘Computers spelen dan een ondersteunende rol’, legt hij uit. ‘Bij de aankoop van een auto kan de computer je voorbereiden door de optimale uitkomst te berekenen. Daarin zal hij alle relevante factoren meenemen, zoals de prijs en de staat van de auto. Eventueel zelfs de kleur als dat voor jou belangrijk is.’

Als het aan Baarslag ligt zullen we in de nabije toekomst met de zakcomputer in de aanslag naar de autodealer of de salarisonderhandelingen gaan.