Extra geld voor wetenschap, wat doen we ermee?

De Kenniscoalitie vroeg om jaarlijks 1 miljard voor wetenschappelijk onderzoek, het kabinet geeft enkele honderden miljoenen. Waar kan dat geld het beste naartoe? Drie experts geven NWO advies.

Tekst: Malou van Hintum

Barend van der Meulen (beeld: Monique Wijbrands)

Barend van der Meulen

Hoofd onderzoek Rathenau Instituut en hoogleraar Evidence for science policy, Universiteit Leiden

'De afgelopen tien jaar is rücksichtlos bezuinigd op toegepast onderzoek; goed dat daar nu in wordt geïnvesteerd. Daarnaast moet er geld naar de lectoraten. Zij zouden de hogescholen kennisintensiever maken, maar hun ontwikkeling stagneert. Hbo-studenten maken 65 procent uit van iedereen die hoger onderwijs volgt.

Als we de kwaliteit van ons kennissysteem alleen van de universiteiten laten afhangen, raakt dat uit balans.

Zij komen nauwelijks met onderzoek in aanraking, terwijl veel van hen in kennisintensieve, innovatieve beroepen terechtkomen. Als we de kwaliteit van ons kennissysteem alleen van de universiteiten laten afhangen, raakt dat uit balans. Universiteiten zijn sterk geneigd alleen aan wetenschappelijke excellentie te denken en toegepast onderzoek minderwaardig te vinden. Terwijl zulk onderzoek wel nodig is voor de kennissamenleving. Duurzaamheid, gezondheid en sociale cohesie vragen niet alleen om een wetenschappelijke verklaring, maar ook om innovatieve oplossingen in de praktijk van professionals.’


Thomas Grosfeld (beeld: Monique Wijbrands)

Thomas Grosfeld

Secretaris innovatie en industriebeleid VNO-NCW en MKB-Nederland, betrokken bij de Kenniscoalitie

'VN)-NCW en MKB-Nederland zien graag investeringen in de fundamentele kennisbasis - vooral bèta en techniek - , in intensivering van de publiek-private samenwerking en in toegepast onderzoek en innovatie in het midden- en kleinbedrijf. Daarbij vormen prioriteiten in het regeerakkoord de bakens voor de topsectoren: energie, voeding, water, en enkele sleuteltechnologieën.
Wij willen graag dat de rijksbijdrage in publiek-private samenwerking stijgt naar 50 procent. Nu legt de overheid 25 cent bij elke private euro die naar de wetenschap gaat. Bij een hoger percentage wordt het voor bedrijven aantrekkelijker om te investeren, krijgen kennisinstellingen meer slagkracht, en zit de overheid wat steviger aan tafel.’

Wij willen graag dat de rijksbijdrage in publiek-private samenwerking stijgt naar 50 procent.

Marijtje Jongsma (beeld: Monique Wijbrands)

Marijtje Jongsma

Voorzitter VAWO, vakbond voor de wetenschap

'Wat die extra impuls betreft: financier onderzoekers, geen onderzoeksprojecten, en besteed het geld rechtstreeks aan het borgen van ongebonden universitair onderzoek. Dat is hard nodig om de verwevenheid van onderwijs en onderzoek te behouden, en om wetenschappelijke talenten loopbaanmogelijkheden te bieden. Nederland scoort laag wat betreft de publieke financiering van onderzoek: slechts 60 procent,
ten opzichte van bijvoorbeeld 90 procent in Duitsland. Privaat onderzoek vind ik prima, maar dan bij voorkeur binnen de R&D-afdeling van bedrijven.

Nederland scoort laag wat betreft de publieke financiering van onderzoek

400 miljoen is prachtig, maar te weinig. Volgens de Europese norm voor publieke financiering – 1 procent van het bruto binnenlands product – betekent dat nu nog een tekort van 760 miljoen. Deze miljoenen zijn is wat mij betreft dus een eerste stap.’