Strijd tegen hypercompetitie gaat door

Aanvraagdruk

Een jaar geleden verkende NWO tijdens een binnenlandse en een internationale conferentie wat er kan worden gedaan tegen de te lage honorerings-percentages bij onderzoeksaanvragen. Hoe staat het daar inmiddels mee? Een tussenstand.  

Tekst: Mariette Huisjes, beeld: Harry Meijer

Wat kwam er ook alweer uit die conferenties vorig jaar?

Tijdens de internationale conferentie bleek dat alle westerse landen te maken hebben met stijgende aantallen onderzoeksaanvragen en gelijkblijvende of zelfs teruglopende financiering. Dat leidt overal tot lage honoreringspercentages en dus veel vruchteloos werk. Het was voor het eerst dat hiervoor oplossingen werden gedeeld. Tijdens de Nederlandse conferentie, die vooral door wetenschappers zelf werd bezocht, kwamen twee soorten maatregelen bovendrijven: het indammen van de stroom aan onderzoeksvoorstellen en het verbeteren van de beoordelingsprocedures. Bij het beperken van de aanvragen hebben de universiteiten een zware verantwoordelijkheid, als werkgevers van de aanvragers. Voor het verbeteren van de procedures is NWO aan zet.

Wat is er sindsdien concreet gebeurd?

NWO heeft voor de Veni- en Vidi-financieringsronde die nu loopt een inbeddingsgarantie ingevoerd. Dat wil zeggen dat onderzoekers voortaan alleen een Veni of Vidi kunnen aanvragen als zij hierin gesteund worden door een universiteit.

Wat wordt precies van de universiteiten verwacht met zo’n inbeddingsgarantie?

Bij een Veni-kandidaat, die aan het begin van zijn of haar carrière staat, moet de universiteit verklaren dat de aanvrager bij toekenning de gelegenheid krijgt om binnen die instelling onderzoek uit te voeren, met gebruikmaking van alle faciliteiten die daarvoor nodig zijn. Bij een Vidi-kandidaat, die een eerste eigen groep gaat leiden, moet de universiteit verklaren dat de aanvrager bij toekenning een tenure track of vaste aanstelling krijgt.

Eerst een beknopt voorstel, dan pas een aanvraag

Wat zal deze maatregel opleveren?

De verwachting is dat door de eis van een inbeddingsgarantie het aantal aanvragen zal dalen, dus het honoreringspercentage zal stijgen. Bovendien kunnen de universiteiten meer sturen welke posities en welke personen ze willen versterken; de Vernieuwingsimpuls ondersteunt hun personeelsbeleid.

En de aanvraagprocedures zelf, zit daar ook beweging in?

Jazeker. De NWO-domeinen Sociale en Geesteswetenschappen en Toegepaste en Technische Wetenschappen experimenteren voor de Veni-aanvragen met een pre-proposalronde. Alle aanvragers sturen eerst een cv en een beknopt onderzoeksidee in. Pas als dit goed wordt beoordeeld, mogen zij een uitgewerkt voorstel indienen. Dit moet voorkomen dat aanvragers tevergeefs veel tijd investeren in een voorstel dat het toch niet haalt.

NWO had toch ook om meer geld gevraagd?

Dat is ook een oplossing. Ja. De Kenniscoalitie, waarin werkgevers en kennisinstellingen samenwerken, vroeg om een extra jaarlijkse investering van 1 miljard euro om het Nederlandse onderzoek op peil te houden. Het kabinet heeft 400 miljoen toegezegd. Dat geeft in elk geval enige verlichting. 

Download (pdf)