Replicatiestudies derde ronde: belangrijk onderzoek opnieuw doen

17 maart 2020

Voor de derde keer financiert NWO projecten waarmee onderzoek van anderen opnieuw wordt uitgevoerd. Ditmaal gaat het om zeven studies uit de gezondheids-, sociale en geesteswetenschappen.

sleutels aan haakjes

Door financiering van replicatie wil NWO bijdragen aan het vergroten van transparantie van onderzoek en aan de kwaliteit van het rapporteren van resultaten. Het gaat hier om ‘hoeksteenonderzoek’ waarvan de resultaten in het verleden de basis vormden voor vervolgonderzoek of een belangrijke plaats hebben ingenomen in onderwijs, beleidsvorming of het publieke debat.

De projecten worden gefinancierd door het NWO-pilotprogramma Replicatiestudies, dat samen met ZonMw wordt uitgevoerd. Deze pilot bestrijkt het terrein van de sociale en geesteswetenschappen en gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Naast het stimuleren van replicaties, moest het pilotprogramma inzicht bieden in een effectieve manier om replicatieonderzoek te financieren. In internationaal opzicht is NWO met dit pilotprogramma koploper.

In de derde ronde werden 41 voorstellen ingediend, waarvan er zeven financiering krijgen.

Voor de drie financieringsrondes van Replicatiestudies was in totaal 3 miljoen euro beschikbaar. Dit was de derde ronde in het pilotprogramma. Het programma wordt nu geëvalueerd, waarbij de evaluatiecommissie aanbevelingen zal doen over toekomstige manieren om replicaties te financieren.

De 7 gehonoreerde projecten, op volgorde van de achternaam van de onderzoeker, in een notendop:

Griepinfectie en een acuut hartinfarct
Dr. P.C.J.L. Bruijning-Verhagen, Universiteit Utrecht
Dit project onderzoekt de mogelijke rol die een griepinfectie speelt in het veroorzaken van ischemische problemen, bijvoorbeeld hartinfarcten. Een Canadese studie liet zien dat een griepinfectie kan leiden tot een verhoogd risico op een hartinfarct. In deze replicatie analyseren de onderzoekers dit verband in Nederland.

Een vleugje vertrouwen? Een poging om het effect van oxytocine op interpersoonlijk vertrouwen na te bootsen
Dr. D.M.J. Hernaus, Maastricht University
In dit project wordt de robuustheid van claims over het vermogen van oxytocine om vertrouwen te vergroten onderzocht. De onderzoekers repliceren onderzoek van Kosfeld et al. uit 2005 dat dit effect liet zien, en dat veel invloed heeft gehad op de wetenschap en in de klinische praktijk. Recente onderzoeken roepen hier echter twijfel over op. De resultaten van de replicatie kunnen ofwel de rol van oxytocine in vertrouwen tussen mensen verder ondersteunen, of nieuwe onderzoeksvragen oproepen als de onderzoekers het effect niet kunnen repliceren. 

Kunnen mensen een enkele foton detecteren?
Dr. Y. Pinto, Universiteit van Amsterdam
Dit project is een replicatie van de studies van Tinsley en collega’s waarvan de resultaten suggereren dat mensen in staat zijn om een enkele foton te detecteren. De onderzoekers zullen het onderzoek van Tinsley et al. exact repliceren, om te zien of dit mogelijk is, en de opzet het benodigde uitzonderlijk bewijs voor deze uitzonderlijke stelling levert.

Hoe effectief is adaptieve instructie? Een replicatie van de baanbrekende studie van Wood et al. (1978)
Dr. J.E. van de Pol, Universiteit Utrecht
Dit project repliceert een studie uit 1978 naar adaptieve instructie. Deze studie heeft veel invloed gehad, op de psychologische en onderwijswetenschap en de praktijk. De studie had echter maar een kleine steekproef, en is nog nooit eerder gerepliceerd. De onderzoekers herhalen het onderzoek met een grotere groep en hopen meer duidelijkheid te geven over dit fundamentele principe.

Stress bevordert gewoontegedrag bij mensen: een balanceeract
Prof.dr. T. Smeets, Tilburg University
In dit project wordt onderzoek van Schwabe en Wolf gerepliceerd dat liet zien dat acute stress samen ging met meer gewoontegedrag. Het oorspronkelijke onderzoek wordt veel aangehaald, maar het effect werd met andere protocollen niet teruggevonden. Met een exacte replicatie hopen de onderzoekers hier meer licht op te werpen.

(Her)telling van het ontelbare. Replicatie en contextualisatie van Nederlandse en Belgische premoderne bevolkingsschattingen (1350-1800)
Dr. R. Stapel, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
Dit project zal de bevolkingsschattingen van vier van de meest gebruikte en meest recente studies naar de bevolking van de Lage Landen in de periode voor 1800 repliceren. Betrouwbare schattingen van de omvang van de bevolking zijn belangrijk voor historisch, economisch en sociaal wetenschappelijk onderzoek. In deze studie gaan de onderzoekers terug naar de oorspronkelijke bronnen die ten grondslag liggen aan deze schattingen.

Gedragsverandering in 66 dagen?
Dr. S. de Wit, Universiteit van Amsterdam
Deze studie is een replicatie van het onderzoek van Lally et al. uit 2010 naar de tijd die het kost voor nieuw gedrag een gewoonte wordt. De studie van Lally et al. was invloedrijk, in de wetenschap, maar ook daarbuiten. De mediaan van 66 dagen die uit het onderzoek naar voren kwam wordt vaak aangehaald. De studie wordt op vier verschillende locaties herhaald, op een grotere groep mensen, en de onderzoekers hopen meer inzicht te kunnen geven in hoe gewoontes gevormd worden.

Meer informatie

Bezoek de programmapagina via nwo.nl/replicatie

Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Sociale en Geesteswetenschappen Medische Wetenschappen

Programma

Replicatiestudies

Speerpunt

Vrij onderzoek en talent (2015-2018)

Contact

Poppy Savenije (voor mediavragen) Poppy Savenije (voor mediavragen) t: +31 (0)6 83893713 p.savenije@nwo.nl