Zes projecten ontvangen financiering binnen MARET

18 december 2019

Zes projectvoorstellen zijn gehonoreerd in het programma ‘Maatschappelijke aspecten van de regionale energietransitie (MARET)'. Dit nieuwe programma is erop gericht om meer kennis en inzichten te ontwikkelen rond de maatschappelijke vraagstukken van de regionale energietransitie en deze inzichten te implementeren in beleid en praktijk.

MARET is een unieke samenwerking tussen de provincies Groningen, Noord-Brabant, Overijssel, Zeeland en Zuid-Holland, het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën (NP RES) en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO).

Beeld MARET

In totaal is 2,4 M euro  toegekend voor deze projecten (in alfabetische volgorde, op naam van de projectleider):

Regional Energy Transition as Systemic Integration (RETSI)
Prof. dr. Ir. A.G. Dorée

De energietransitie is verbonden met andere maatschappelijke uitdagingen zoals klimaatadaptatie en circulaire landbouw. Het project onderzoekt hoe een integrale aanpak de energietransitie in geschakeerde stedelijke en landelijke gebieden kan versnellen. Vervolgens worden handelingsperspectieven voor regionale en lokale overheden en bedrijven geformuleerd, zodat ze de kansen die een integrale aanpak biedt kunnen benutten.

EXPerimentaL gOvernance for the Regional Energy transition (EXPLORE)
Prof. dr. E. van der Krabben  

De energietransitie naar hernieuwbare energie verandert niet alleen ons landschap, maar ook de sociale organisatie van ons energiesysteem. Worden de lusten en lasten eerlijk verdeeld en hoe organiseren we participatie van burgers? Dit project geeft inzicht in succesvolle manieren van participatie en geeft overheden instrumenten om zich aan te passen.

Zeekraal: Understanding and facilitating the governance of the energy transition in Zeeland
Prof. dr. G.J. Kramer

Het Klimaatakkoord bepaalt dat een groot deel van de hernieuwbare energie decentraal zal worden opgewekt en in handen moet komen van burgers, boeren en bedrijven. Deze studie onderzoekt de manier waarop Zeeuwse gemeenten, energiecoöperaties en boeren betrokken zijn bij de besluitvorming daarover en welke afwegingen ze daarbij maken.

Renewable Energy Strategies: Effective Public Engagement in Climate Policy and Energy Transition (RESPECT)
Dr. G. Perlaviciute

Het project ontwikkelt programma’s om mensen met verschillende achtergronden te betrekken en om verschillende waarden mee te nemen in besluitvorming over regionale energiestrategieën. Vervolgens gaat het project na in welke mate dergelijke publieke participatieprogramma’s leiden tot meer draagvlak voor lokale energieprojecten, zoals windparken.

Fostering social and spatial justice in regional energy strategies of Overijssel
Dr. ir. B.J.M. van Vliet

Het project levert kennis en handelingsperspectieven die de sociaalruimtelijk rechtvaardige verdeling van kosten en baten van hernieuwbare energieprojecten in Overijssel versterken. Ook worden nieuwe bestuursvormen en participatie in hernieuwbare energieprojecten in Nederland onderzocht. Belanghebbenden werken mee aan het ontwerp van besluitvorming over de ruimtelijke inpassing en het beheer van hernieuwbare energievoorzieningen.

Organising knowledge and learning for the regional energy transition (ORAKLE)
Dr. ir. A.J. Wieczorek  

Dit project beoogt het organiseren van leren en de uitwisseling van kennis in de provincie Noord-Brabant door het in een co-creatief proces ontwikkelen van een kennisplatform. Dit platform is een living lab waar de regionale actoren op een nieuwe wijze een verscheidenheid aan lessen - academisch-praktisch, technisch-sociaal – kunnen delen.

Koppeling met de provincies

De gehonoreerde projecten starten in 2020 en lopen tot en met 2023. Aan de projecten dragen ook bedrijven, provinciale kennisinstellingen en partijen als gemeenten, waterschappen en maatschappelijke organisaties bij. Met het oog op een goede inbedding is er een koppeling tussen de onderzoeksprojecten en de deelnemende provincies. Dit houdt onder meer in dat de betreffende provincie via het consortium nauw betrokken is bij de uitvoering van het project. Deze koppeling is als volgt:

  • Provincie Noord-Brabant: EXPLORE + ORAKLE
  • Provincie Overijssel: RETSI + Fostering social and spatial justice in regional energy strategies of Overijssel
  • Provincie Zeeland: Zeekraal
  • Provincies Groningen/Zuid-Holland: RESPECT

Achtergrond van MARET

De afgelopen jaren is op lokaal en regionaal niveau een veelheid aan initiatieven in gang gezet om te komen tot een duurzamer energiesysteem. Deze ‘regionale energietransitie’ heeft grote impact op de samenleving, met gevolgen voor onder andere de leefomgeving, de economie, de arbeidsmarkt en het privéleven van burgers. Veel van deze gevolgen zijn nog onbekend en het is moeilijk te voorzien wat hun onderlinge samenhang is. Hiermee zijn de uitdagingen van de energietransitie niet uitsluitend technisch van aard, maar hebben ook betrekking op de maatschappelijke aspecten ervan.

Resultaat 

Het doel van MARET is het genereren van wetenschappelijk vernieuwende kennis en inzichten rond regionale, maatschappelijke vraagstukken van de energietransitie, om daarmee het beleid en de uitvoeringskracht van regionale overheden te versterken. Het delen en benutten van de onderzoeksresultaten zijn speerpunten van het programma.

De gehonoreerde onderzoeksprojecten hebben betrekking op een van de vier thema’s van de onderzoeksagenda of op combinaties daarvan. De vier thema's zijn:

  1. De rol van de regionale overheden in het algemeen en die van de provincies in de regionale energietransitie in het bijzonder;
  2. Strategieën voor participatie en communicatie bij de regionale energietransitie;
  3. De regionale energietransitie als systemische verandering: koppeling aan andere maatschappelijke opgaven;   
  4. Kennis- en leeragenda voor de regionale energietransitie.

Hoewel het onderzoek meerdere jaren loopt, zullen onderzoekers zo nauw met de vertegenwoordigers van de provincies/regio’s samenwerken dat kennis voortdurend wordt gedeeld. Ook worden bijeenkomsten georganiseerd waar de onderzoekers de voorlopige bevindingen en geleerde lessen met elkaar en met de provincies /regio’s en de andere RES-participanten uitwisselen. Daarmee draagt MARET bij aan het versnellen van de energietransitie in de verschillende provincies/regio's en uiteindelijk in heel Nederland.

MARET omvat één financieringsronde.

Contactpersoon

Marlies van de Meent, NWO, energietransitie@nwo.nl

Bron: NWO