Het Parthenon is niet het Parthenon

17 december 2019

Iedereen die Athene heeft bezocht, kent natuurlijk de Acropolis. Het bekendste onderdeel daarvan is het Parthenon. Maar deze reusachtige tempel, gewijd aan de godin Athena, is waarschijnlijk niet het werkelijke Parthenon. Die was elders op de Acropolis, zo concludeert klassiek archeoloog en Veni-onderzoeker Janric van Rookhuijzen (UU) na onderzoek van historische bronnen. Het onderzoek is gepubliceerd in het prestigieuze peer-reviewed tijdschrift ‘American Journal of Archaeology’ en in de Nederlandse versie van ‘National Geographic’.

Janric van Rookhuizen voor het ErechteionJanric van Rookhuizen voor het Erechteion

Een tempel die eeuwenlang de verkeerde naam draagt. Hoe kan dat?
Het was altijd al onduidelijk waar de naam ‘Parthenon’ vandaan komt. Uit het nieuwe onderzoek van Van Rookhuijzen blijkt dat de naam op een verkeerde aanname berust: ‘De oude Grieken zelf noemden de tempel oorspronkelijk het “Hekatompedon” (‘tempel van 100 voet’). Die naam laat zien dat zij dit zeer bijzondere gebouw net zo indrukwekkend vonden als wij nu.’ De naam Hekatompedon komt voor in 2500 jaar-oude inventarissen als de kamer waarin de gouden bezittingen van de godin Athena en haar elf meter hoge gouden standbeeld werden bewaard.

Wat was dan wel het Parthenon?
Parthenon is Grieks voor ‘maagdenhuis’. Deze naam komt in de onderzochte inventarissen wel voor, maar die refereert naar een andere schatkamer met andere, heel oude giften aan de godin, waaronder meubels, Perzische zwaarden en muziekinstrumenten. Archeologen namen aan dat de Parthenon-schatkamer ergens in de grote tempel was. Maar uitgebreide studie door Van Rookhuijzen van oude teksten en de archeologie toont aan dat die aanname niet klopt. De kamer met de heiligste en oudste schatten was te vinden in een kleinere en oudere tempel op de Acropolis. Ook deze tempel droeg eeuwenlang de verkeerde naam: het Erechtheion. Nu blijkt dat daar een oeroude cultus van Athena plaatsvond.

En nu blijkt ook waarom dit het eigenlijke Parthenon is: het gebouw is wereldberoemd om de standbeelden van maagden die het dak dragen (kariatiden). ‘Ontzettend logisch dat de oude Grieken een deel van deze tempel Parthenon, oftewel “maagdenhuis” noemden’, aldus Van Rookhuijzen.

Op 19 december 2019 zal Janric van Rookhuijzen zijn onderzoek presenteren tijdens een bijeenkomst in het Trippenhuis van de KNAW.  

Lees ook het artikel op de website van UU en het artikel in de Volkskrant.

Bron: NWO