Integere wetenschap centraal in nieuw NWO-magazine

25 november 2019

Waar ligt precies de grens tussen wetenschap en activisme, en mag je die wel of niet overschrijden? Bestaan er onderwerpen die maatschappelijk zó omstreden zijn dat je ze eigenlijk niet mag onderzoeken? Of moet je ze dan júist onderzoeken? En als een onderzoek niet te repliceren valt, wat betekent dat dan voor de uitkomsten?

Deze en andere vragen komen uitgebreid aan bod in het tweede nummer van het NWO-magazine Onderzoek, dat deze week is verschenen. Het centrale thema is wetenschappelijke integriteit. Want of het nu gaat om onderzoeksfraude, belangenverstrengeling of de replicatiecrisis: grote en kleinere uitglijders doen het imago van de wetenschap weinig goed. Gelukkig kunnen we stellen dat Nederland behoort tot de voorhoede waar het gaat om het stimuleren van integere wetenschap. Zo is sinds eind vorig jaar in ons land de nieuwe gedragscode Wetenschappelijke Integriteit van kracht. Bij internationale initiatieven die als doel hebben integere wetenschap te bevorderen, zijn bovengemiddeld veel Nederlandse onderzoekers betrokken. En als eerste wetenschapsfinancier ter wereld stelde NWO een paar jaar geleden via een speciaal programma geld beschikbaar voor replicatieonderzoek.

Positieve draai

In een serie artikelen komen diverse deskundigen uit het onderzoeksveld aan het woord. Zo stelt hoogleraar Methodologie en Integriteit Lex Bouter (Vrije Universiteit Amsterdam) dat hij vijf jaar geleden nog werd weggehoond als hij  wetenschappelijke integriteit aan de kaak stelde, maar dat het thema inmiddels prominent op de academische agenda staat. ‘Iedereen komt weleens in de verleiding om ergens een positieve draai aan te geven’, zegt hij. ‘De kunst is dat we daar niet aan toegeven, en dat het snel zichtbaar wordt als we het toch doen.’

Vier Spinoza-laureaten vertellen hoe de gedragscode Wetenschappelijke Integriteit doorwerkt in hun dagelijkse praktijk. En de uitgesproken Belgische wetenschapsfilosoof Maarten Boudry roept in een column op tot de oprichting van een ‘academie van dwarsdenkers’. Die is dringend nodig, betoogt hij, omdat ‘onderzoeksvragen die ideologisch onwelgevallig zijn anders niet meer kritisch worden onderzocht’.

Van ballet tot riool

Naast de themaverhalen komen natuurlijk ook diverse onderzoeken aan bod. Van een compacte MRI-scanner voor ontwikkelingslanden tot de opsporing van illegale houtkap en van topballet tot rioolonderhoud: opgeteld geven de verhalen een mooi beeld van de breedte van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland. MRI-fysicus Andrew Webb werkte in vijf verschillende landen en vertelt wat hem opvalt aan werken in de Nederlandse wetenschap. Embedded scientists van Het Nationale Ballet en Feyenoord leggen uit hoe de constante monitoring van fysieke en mentale gesteldheid van topartiesten en topsporters hun prestaties bevordert. En cofinanciers van een groot onderzoeksprogramma naar de conditie van rioleringen laten zien wat er kan gebeuren als de wetenschap en maatschappelijke partijen de handen ineenslaan.

Alle artikelen uit de nieuwste Onderzoek zijn te lezen op de website van NWO. Wilt u het magazine ontvangen? Stuur dan een mailtje met uw adresgegevens naar magazine@nwo.nl.

Meer informatie


Bron: NWO