Zes onderzoekers beloond met hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap

21 juni 2019

Vandaag maakte NWO-voorzitter Stan Gielen bekend dat prof. dr. Bas van Bavel, prof. dr. Yvette van Kooyk, prof. dr. ir. Ronald Hanson en prof. dr. Amina Helmi de NWO-Spinozapremie ontvangen, en prof. dr. Andrea Evers en prof. dr. Jack Pronk de NWO-Stevinpremie. De Spinoza- en de Stevinpremies zijn de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. De laureaten krijgen ieder 2,5 miljoen euro, te besteden aan wetenschappelijk onderzoek en activiteiten met betrekking tot kennisbenutting.

(beeld: Melvin Tas)Beeld: Melvin Tas

De onderzoekers ontvangen de premie voor hun uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk. In 2019 krijgen excellente wetenschappers voor de 25e keer erkenning voor hun werk met de toekenning van de Spinozapremie en de Stevinpremie. Bij beide premies staat de kwaliteit van de onderzoeker voorop; waar bij de Spinozapremie de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken, honoreert de Stevinpremie in de eerste plaats de maatschappelijke impact.

Internationaal vermaarde topwetenschappers

Spinozalaureaten

Historicus Bas van Bavel is een van ’s werelds grootste experts op het gebied van sociaal-economische geschiedenis. Zijn spraakmakende boek “De onzichtbare hand – hoe markteconomieën opkomen en neergaan” biedt een geheel nieuwe visie op de rol van de markteconomie in onze samenleving. Als hoogleraar Transities van Economie en Samenleving aan de Universiteit Utrecht doet hij grensverleggend onderzoek naar sleutelfactoren achter een veerkrachtige samenleving.

Medisch bioloog Yvette van Kooyk ontrafelde de manier waarop het immuunsysteem ontregeld raakt bij het ontstaan van kanker, auto-immuunziekten en infectieziekten zoals hiv/aids. Zij ontdekte dat bepaalde suikermoleculen, zogenoemde glycanen, de communicatie tussen cellen van het immuunsysteem kunnen stimuleren of juist remmen. Ze ontwikkelt nano-medicijnen die het immuunsysteem ondersteunen bij het gevecht tegen kanker en andere ziekten. Zij geldt als wereld-expert op dit terrein. Zij is hoogleraar en afdelingshoofd Moleculaire Celbiologie en Immunologie bij Amsterdam UMC, locatie VUmc,

Ronald Hanson, hoogleraar Quantumfysica aan de Technische Universiteit Delft en wetenschappelijk directeur van QuTech, is een wereldleider op het gebied van quantumnetwerken. In meerdere opzienbarende experimenten wist hij afzonderlijke deeltjes zodanig aan elkaar te koppelen dat ze zich gedroegen als één deeltje, ook al zaten ze meer dan een kilometer uit elkaar. Deze zogeheten verstrengeling is een belangrijke voorwaarde voor de werking van toekomstige quantumnetwerken, die niet te kraken of af te luisteren zijn.

Amina Helmi is hoogleraar Dynamica, structuur en vorming van de Melkweg aan het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen. Met haar theorieën, modellen en experimenten heeft ze onze kennis over de vorm, structuur en geschiedenis van de Melkweg en nabijgelegen sterrenstelsels sterk vergroot. Helmi’s visie en leiderschap waren cruciaal voor de realisatie van de Europese ruimtetelescoop Gaia, die sinds 2013 de beweging en samenstelling van meer dan een miljard individuele sterren bestudeert.

Stevinlaureaten

Gezondheidspsycholoog Andrea Evers leidt een innovatief, grensoverschrijdend onderzoeksprogramma naar de invloed van psychologische factoren op lichamelijke klachten en aandoeningen. Zij verwierf wereldfaam met haar onderzoek naar placebo-effecten en hun tegenhangers, nocebo-effecten. Haar onderzoek heeft verreikende gevolgen voor de praktijk van hulpverleners; daarnaast ontwikkelt zij E-health-toepassingen en zelfhulptools voor patiënten. Zij is een uitmuntend, bevlogen onderzoeker en een geboren communicator, die haar kennis deelt via talloze publicaties, lezingen en frequente optredens in de media.

Jack Pronk is hoogleraar Industriële Microbiologie aan de Technische Universiteit Delft. Hij is een verbinder die fundamentele wetenschappelijke kennis over de werking van gisten en schimmels vertaalt in een breed scala aan toepassingen met een grote impact op de maatschappij. Zijn werk leidde er onder andere toe dat bakkersgist nu wordt gebruikt om op grote schaal ethanol te maken uit niet-eetbare plantenresten. Hij is een veelgevraagd spreker, en een bevlogen en veelvuldig bekroond docent die nieuwe generaties onderzoekers inspireert.

Over het selectieproces

NWO nodigt een beperkt aantal personen uit om uit hoofde van hun functie wetenschappers voor te dragen als kandidaten voor een Spinozapremie of voor een Stevinpremie. Dit jaar ontving NWO voor elke premie circa 25 voordrachten. De Spinoza- en Stevincommissies bestaan uit twaalf leden, afkomstig uit verschillende landen en wetenschappen en bij de Stevincommissie nemen tevens leden uit het bedrijfsleven deel. Op basis van de voordrachten maken de commissies een shortlist van maximaal acht kandidaten voor de Spinozapremie en zes voor de Stevinpremie. Per kandidaat gaan commissieleden vervolgens in gesprek met meerdere buitenlandse deskundigen. Mede op basis van deze gesprekken adviseerden de commissies NWO dit jaar vier Spinozapremies en twee Stevinpremies toe te kennen. Inclusief de nieuwe laureaten kent Nederland nu 93 Spinozalaureaten en 4 Stevinlaureaten.

Uitreiking premies in oktober 2019

De feestelijke uitreiking van de Spinozapremies en Stevinpremies vindt plaats op woensdag 2 oktober in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Tijdens de uitreiking vertellen de Spinoza- en Stevinlaureaten wat hun onderzoek inhoudt en waar ze de premie voor willen inzetten.

Lees verder


Bron: NWO