Negen nieuwe projecten over aardobservatie

6 juni 2019

NWO heeft 9 nieuwe onderzoeksvoorstellen over aardobservatie gehonoreerd. De betrokken onderzoekers krijgen de subsidie vanuit het programma Gebruikersondersteuning Ruimteonderzoek (GO), dat het Netherlands Space Office NSO uitvoert in opdracht van NWO. Het programma maakt het gebruik van de infrastructuur in de ruimte mogelijk op het gebied van aardobservatie en planeetonderzoek.

De negen projecten voegen wetenschappelijke kennis toe aan het klimaat en het milieu en dienen zo een wetenschappelijk en maatschappelijk belang. Nieuw in deze ronde was de samenwerking met het Netherlands eScience Center (NLeSC). Aanvragers kregen de optie om een data science-component te integreren in hun aanvraag; voor de uitvoering daarvan is ondersteuning door eScience ingenieurs van NLeSC beschikbaar gesteld. De beoordelingscommissie heeft in deze ronde 41 aanvragen beoordeeld. Met negen toegekende voorstellen is met deze call ongeveer 2,3 miljoen euro gemoeid.

Towards understanding the effect of cloud shadows on satellite spectrometer measurements (Shadow)
Dr. P. Wang, KNMI
Het TROPOMI satellietinstrument meet dagelijks wereldwijd de luchtvervuiling met een hoge ruimtelijke resolutie. Wolken hebben een effect op de metingen door de schaduwen die ze werpen. Het driedimensionale effect van wolken wordt tot nu toe verwaarloosd in satellietmetingen van TROPOMI. Het doel van dit project is het automatisch detecteren van de schaduwen om zo de TROPOMI-data te corrigeren.

Transient deformation of the upper mantle from the crystal to the plate scales
Dr. D. Wallis, UU
Satellietwaarnemingen van bodembewegingen en zwaartekrachtveranderingen laten het stromen van de bovenmantel zien als gevolg van grote aardbevingen of van het smelten van ijskappen. Dit project gebruikt nieuwe inzichten over de sterkte van mantelgesteente om daarmee bodembeweging te voorspellen rondom breukzones en smeltende ijskappen.

Studies on wind and aerosols information from lidar surface returns (SWAILS)
Dr. G.J. van Zadelhoff, KNMI
De onlangs gelanceerde Aeolus-satelliet is de eerste satelliet ooit die windprofielen meet met een laser. Dit ptoject kijkt naar de laserreflectie van het aardoppervlak en berekent op basis daarvan de hoeveelheid aerosolen in het profiel. Deze waarden kunnen vervolgens mondiale aerosol-klimaat modellen verbeteren.

A benchmark surface melt product for the Antarctic ice sheet
Dr. P. Kuipers Munneke, UU
De ijskap op Antarctica heeft in de laatste vijftig jaar een aantal grote drijvende ijsplaten verloren, waardoor het achterliggende landijs sneller in zee is gaan stromen. Smeltwatermeren aan het oppervlak hebben die drijvende gletsjers helpen instorten. Dit onderzoek bepaalt met satellietmetingen nauwkeurig de hoeveelheid smeltwater op Antarctica.

Deepening our understanding of shallow precipitation observations from space
Prof. dr. ir. R. Uijlenhoet, WUR
Satellieten van de Global Precipitation Measurement (GPM) missie voorzien ons van bijna wereldwijde neerslagschattingen. De kwaliteit en foutenbronnen van diverse neerslagproducten van een van de belangrijkste satellietmissies worden gekwantificeerd voor de verbetering van het algoritme. Radiostraalverbindingen van het mobiele telefonienetwerk worden gebruikt om de satellietdata verder  te verbeteren.

Why do global models underestimate biomass burning aerosol?
Prof. dr. A.J. Dolman, VU
Aerosoldeeltjes, uitgestoten door bos- of graslandbranden, verminderen het zicht, verslechteren de volksgezondheid en hebben invloed op het klimaat. Helaas onderschatten onze beste atmosferische modellen (om onduidelijke redenen) de effecten van deze deeltjes behoorlijk. Dit project probeert deze puzzel op te lossen met behulp van satellietwaarnemingen en modeldata.

Projecten met een eScience-component:

Eratosthenes - chasing shadows to investigate glacier change worldwide
Prof. dr. M.R. van den Broeke, UU
Dit project gaat schaduwen van bergtoppen gebruiken om veranderingen in de topografie van gletsjers te meten. Deze nieuwe, ongebruikelijke techniek maakt het mogelijk om hoogteïnformatie te vervaardigen uit satellietbeelden. Dit helpt voorspelling over waterafvoer door rivieren, geeft een beter overzicht van sneeuwdieptespreiding over de hooggebergtes en maakt toekomstige zeespiegelramingen completer.

Remote sensing of damage feedbacks and ice shelf instability in Antarctica
Dr. ir. S.L.M. Lhermitte, TUD
Antarctica is de grootste onzekerheid in huidige projecties van zeespiegelstijging met bijdragen van 7.5cm tot meer dan 1m tegen 2100. Deze onzekerheid komt doordat we de rol van ijsplaten en de impact van scheuren op deze ijsplaten onvoldoende begrijpen. Dit onderzoek combineert verschillende satellietwaarnemingen voor de bepaling van die rol.

A new perspective on global vegetation water dynamics from radar satellite data
Prof. dr. ir. S. Steele-Dunne, TUD
De Metop-satellieten kunnen de terugkaatsing van radar meten als functie van de invalshoek. In dit project wordt voor het eerst deze informatie gebruikt voor de studie van de dynamiek van water in vegetatie op wereldschaal, om zo de rol van vegetatie in de water-energie-koolstofcyclus beter te begrijpen.

Bron: NWO