Sociale innovaties nodig om energietransitie succesvol te maken

Unieke samenwerking van NWO en provincies in onderzoeksprogramma Maatschappelijke aspecten regionale energietransitie (MARET) van start

8 april 2019

Welke sociale innovaties zijn er nodig om tot een succesvolle energietransitie te komen? Dit is een vraag die sociaal- en geesteswetenschappelijk onderzoek kan beantwoorden, vindt Paulien Herder, hoogleraar Energy Systems aan de TU Delft, lid van het topteam van topsector Energie, en initiatiefnemer voor het onderzoeksprogramma 'Maatschappelijke aspecten regionale energietransitie (MARET)'. 'Want energietransitie is nog steeds vaak vooral technisch. En daardoor mist het de aansluiting bij de samenleving, waardoor er weerstand ontstaat en de energietransitie niet succesvol genoeg is, tot op heden.'

Annemieke Traag (gedeputeerde Overijssel) overhandigt de beschrijving van MARET aan Paulien Herder (hoogleraar TU Delft en lid topteam Energie). Beeld: Jenny van Bremen-Boom/NWOAnnemieke Traag (gedeputeerde Overijssel) overhandigt de beschrijving van MARET aan Paulien Herder (hoogleraar TU Delft en lid topteam Energie). Beeld: Jenny van Bremen-Boom/NWO

Tijdens een drukbezochte start- en matchmakingbijeenkomst op 2 april 2019 vond de lancering plaats van het partnerschapsprogramma van NWO, vijf provincies en het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën (NP RES) voor onderzoek naar Maatschappelijke aspecten van de regionale energietransitie (MARET). Herder licht toe: 'Energietransitie is nog steeds vaak vooral technisch, en een belangrijke vraag is hoe die technische oplossingen ook in de praktijk gaan werken, terwijl mensen zich zorgen maken over de kosten van de energietransitie of boos zijn over de komst van windmolens. Er is veel praktijkervaring, maar we willen nu sociaal- en geesteswetenschappelijk onderzoek initiëren in de Nederlandse regionale praktijk om te onderzoeken welke sociale innovaties nodig zijn en hoe we deze kunnen realiseren.'

In 2050 energieneutraal

Nederland zet zich in om in 2050 energieneutraal te zijn. Alle regio's werken nu aan een regionale energiestrategie (RES). Provincies spelen een cruciale rol bij de regionale energietransitie. Die heeft grote impact op de samenleving, met gevolgen voor o.a. de leefomgeving, de economie, de arbeidsmarkt en het privéleven van burgers. De afgelopen jaren zijn op lokaal en regionaal niveau veel initiatieven in gang gezet om te komen tot een duurzamer energiesysteem. Denk bijvoorbeeld aan de voorbereiding van aardgasloze wijken, de oprichting van lokale energiecoöperaties en het oprichten van fondsen voor duurzame initiatieven van bedrijven en burgers. Daarmee zijn de uitdagingen van de energietransitie niet uitsluitend technisch van aard, maar hebben ook betrekking op de maatschappelijke aspecten ervan.

Slagen energietransitie is gebaat bij wetenschappelijk onderzoek

Overal in het land wordt geïnvesteerd in burgerparticipatie, in het betrekken en benutten van energiecoöperaties, in het slim combineren van innovatie en energietransitie, in het ontwikkelen van nieuw beleid en kennisinfrastructuren. Maar er wordt nog te weinig gebruik gemaakt van wetenschappelijke kennis over wat werkt en wat juist niet, vindt Annemieke Traag, gedeputeerde in de provincie Overijssel. Overijssel is partner en medefinancier van het programma met twee onderzoeksprojecten. 'Wij geven als provincie niet alleen geld, maar zijn ook betrokken als maatschappelijke partner. Het is ook voor ons best spannend, want het gaat om actieonderzoek. Welke handvatten gaat dit onderzoek opleveren voor nieuw beleid? Welke kennis kunnen we al benutten tijdens de uitvoering van het onderzoek? Zijn we als provincie in staat de wetenschappelijke kennis ook echt toe te passen?'

Onderzoek van start begin 2020

Tijdens de startbijeenkomst konden onderzoekers en provincies elkaar leren kennen en eerste ideeën uitwisselen over mogelijke samenwerking. Herder: 'We zien uit naar de projectvoorstellen (vooraanmeldingen) voor dit onderzoeksprogramma. Die kunnen tot 14 mei 2019 bij NWO worden ingediend.'

Over MARET

MARET is een unieke samenwerking tussen de provincies Groningen, Noord-Brabant, Overijssel, Zeeland en Zuid-Holland, het NP RES en NWO. In het programma is 2,5 miljoen euro beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek dat is gekoppeld aan de regionale uitvoeringspraktijk. Jeanet Bruil, hoofd Samenwerkingsinitiatieven van het NWO domein Sociale en Geesteswetenschappen is opgetogen over de samenwerking: 'MARET is een prachtige kans om onderzoek echt te laten landen in de regio en daarom is het heel mooi dat deze provincies commitment tonen.'

Meer informatie


Bron: NWO