17 toekenningen voor publiek-privaat onderzoek binnen het ENW PPS-fonds

18 januari 2019

Het bestuur van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen heeft 17 projecten gehonoreerd binnen het ENW PPS-fonds. Deze gaan onder meer over enzymatische reacties in de bloedstolling, sociale eiwitnetwerken in cellen, en afvalwater omzetten naar polymeren. Hiermee komt circa vijf miljoen euro beschikbaar voor samenwerking tussen onderzoek en bedrijfsleven in de topsectoren chemie, energie, ICT en HTSM.

In april 2018 opende NWO het ENW PPS-fonds. Dit fonds stimuleert de samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen binnen de topsectoren Chemie, Energie, Hightech Systemen & Materialen en ICT. Projectaanvragen moesten passen binnen de kennis- en innovatieagenda’s van deze topsectoren. Begin februari 2019 zal ENW een nieuw PPS fonds openen met een open competitie voor bottom up PPS voorstellen passend binnen de topsectoren Chemie, Energie, HTSM, Agri&Food, en ICT.

KIEM, LIFT, TA en IPP

Binnen deze ronde waren er drie verschillende financieringsvormen per topsector beschikbaar.

  • KIEM chemie, energie, ICT en HTSM.
  • LIFT (Launchpad for Innovative Future Technology), voor de topsectoren chemie, energie en ICT. LIFT is bedoeld voor publiek-private samenwerking tussen ten minste één bedrijf en ten minste één kennisinstelling, waarbij de kennis- en/of innovatievraag van het deelnemende bedrijfsleven wordt aangepakt. De private bijdrage aan LIFT is een kwart in cash.
  • TA (Technology Area) voor de topsector chemie. ). Het bedrijfsleven financiert dertig procent van een TA-project.
  • IPP (Industrial Partnership Programme) voor de topsector HTSM. IPP is een projectvorm voor grote publiek-private samenwerkingen

Voor meer informatie over de mogelijkheden voor financiering van onderzoek in publiek-privaat samenwerkingsverband, zie www.nwo.nl/enwppsfonds.

Zeven nieuwe KIEM-projecten

Optimal Biometric Recognition under Encryption (OBRE)
Prof.dr.ir. Raymond Veldhuis, UT
Consortium: Universiteit Twente, GenKey
Biometrische gegevens, zoals vingerafdrukken, zijn persoonlijke gegevens. Opslag ervan brengt privacy risico's met zich mee, waartegen de vingerafdrukken beschermd moeten worden. Versleuteling (encryptie) biedt slechts een gedeeltelijke oplossing omdat voor herkenning de vingerafdruk ontsleuteld moet worden. Homomorfe encryptie kan biometrische herkenning uitvoeren met versleutelde vingerafdrukken, dus zonder ontsleutelen. Aan de Universiteit Twente is een methode voor biometrische herkenning onder homomorfe encryptie bedacht die zich onderscheidt van de bestaande methoden door meer betrouwbare en snellere herkenning. Dit project wil deze basismethode geschikt maken voor toepassing door GenKey in zijn vingerafdrukherkenningssystemen.

Nieuwe medicijnconjugaten voor een verbeterde opname
Dr. Thomas Boltje, RU
Consortium: Radboud Universiteit, PharmaCytics B.V.
De aanleiding voor dit project is de grote vraag vanuit de markt naar efficiëntere drug delivery technologieën. Die moeten ervoor zorgen dat het lichaam orale medicatie beter opneemt waardoor lager kan worden gedoseerd en bijwerkingen kunnen worden beperkt. Dit project onderzoekt een nieuwe toedieningsvorm waarbij speciale medicijnconjugaten worden gemaakt die de principes van voedingsstoffen benutten om de darmwand te kunnen passeren.

Wiskundig model voor data flow analyse
Dr. Marc Geilen, TUE
Consortium: Technische Universiteit Eindhoven, ModelTech
Lithografische Scanners, X-Ray Imaging Systemen, digitale printers en smart TV’s gebruiken digitale signaalverwerking voor bijvoorbeeld de aansturing van actuatoren en het verwerken van audio/video. Om adequaat de dynamiek in moderne signaalverwerkende functionaliteit te specificeren is Scenario-Aware Dataflow geïntroduceerd. Dit wiskundige model ondersteunt tevens de analyse van functionele en prestatie eigenschappen zoals afwezigheid van deadlocks, throughput (bijvoorbeeld het aantal verwerkte video frames per seconde) en latency (zoals verwerkingstijd). Dergelijke analyses zijn niet beschikbaar in gangbare commerciële gereedschappen zoals Matlab Simulink en LabView. Voor toepassing in de industrie onderzoekt dit project praktische manieren voor de evaluatie van boundedness van Scenario-Aware Dataflow. Boundedness maakt stabiele implementatie en analyse van de signaalverwerkende functionaliteit met eindig veel geheugen mogelijk.

Polymeren van afvalwater
Dr. Adrie Straathof, TUD
Consortium: Technische Universiteit Delft, Greencovery B.V.
In een circulaire economie worden geen afvalstromen geproduceerd. Verschillende bedrijven willen hun installaties op nul-emissie krijgen door de componenten uit hun reststomen op te waarderen. Onze nieuwe technologie faciliteert de implementatie van dit concept. Middels deze technologie worden carbonzuren gewonnen uit verdunde waterige oplossingen door ionenwisseling en CO2-geexpandeerde alcohol. De technologie is minder intensief dan de huidige processen, omdat milde condities worden gebruikt en geen nieuwe reststromen ontstaan. Met deze technologie kunnen we afvalwater omzetten naar polymeren.

Kosteneffectieve eiwitafstotende coatings voor point-of-care diagnostiek
Prof.dr. Han Zuilhof, WUR
Consortium: Wageningen University & Research, Aquamarijn Micro Filtration BV
Ongewenste niet-specifieke adsorptie van eiwitten aan oppervlakken is een probleem voor toepassing van medische hulpmiddelen. Dit proces treedt op zodra niet-lichaamseigen materialen in contact komen met biologische vloeistoffen zoals bloed. Dit leidt tot problemen voor biomedische toepassingen van bijvoorbeeld biosensoren. Er is daarom behoefte aan eenvoudige polymerisatietechnieken voor het aanbrengen van eiwitafstotende polymeren op complexe microfluïdische chips voor biomedische toepassingen. Dit project ontwikkelt een kosteneffectieve en schaalbare aanpak voor het coaten van microfluïdische chips. De ontwikkelde coatings worden vervolgens toegepast in point-of-care (POC) diagnostische tests.

Afgedankte elektrodes uit de staalindustrie als bron voor functionele nano-materialen
Prof.dr. Harry Bitter, WUR
Consortium: Wageningen University and Research, Graphinnovat B.V.
Afgedankte elektrodes die gebruikt zijn voor de productie van staal vormen een afvalbron die benut kan voor de productie van chemisch gemodificeerd nano-grafiet. Door gebruik te maken van een innovatieve chemisch-mechanische bewerking kan nano-grafiet op een efficiënte, duurzame en opschaalbare manier geproduceerd worden. Het consortium gaat onderzoeken hoe de eigenschappen van dit materiaal samenhangen met de condities van de chemisch-mechanische bewerking. Gemodificeerd nano-grafiet heeft een groot potentieel aan hoogwaardige toepassingen zoals in batterijen, zonnecellen, katalysatoren, (ad)sorptie materialen en (hoog)geleidende coatings.

Gepersonaliseerd en stralingsvrij behandelpad voor schouderinstabiliteit op basis van kunstmatige intelligentie en 3D-geprinte implantaten
Prof.dr.ir. Harrie Weinans, TUD
Consortium: Technische Universiteit Delft, UMC Utrecht, MRIguidance BV, Meander MC, Stichting Protospace
Schouderinstabiliteit is een veelvoorkomende aandoening bij jonge mensen (twee procent prevalentie) die leidt tot invaliderende klachten en ernstige beperkingen in sport, dagelijks leven en werk. Het huidige diagnose-en behandeltraject bevat een röntgenfoto, MRI en CT-scan die tijdrovend en kostbaar zijn en patiënten blootstelt aan schadelijke straling. Bij significant botverlies wordt uit de eigen schouder een stuk bot gezaagd en tegen het botdefect aan geplaatst. Deze niet-gepersonaliseerde aanpak kan leiden tot complicaties. Dit project wil een efficiënter, gepersonaliseerd behandeltraject ontwikkelen dat de op kunstmatige intelligentie-gebaseerde BoneMRI techniek gebruikt in combinatie met patiënt-specifieke titanium 3D geprinte prothesen. Dit behandeltraject moet effectiever zijn, veiliger voor de patiënt en een gezonde businesscase opleveren voor de medische specialist en toeleveranciers.

Acht nieuwe LIFT projecten

Slimme stickers tegen voedselverspilling
Prof.dr. Albert Schenning, TUE
Consortium: Technische Universiteit Eindhoven, FreshStrips FnB B.V.
De hedendaagse geglobaliseerde bevoorradingsketen kampt met voedselverspilling dat zowel economische als ecologische gevolgen heeft. Slimme monitoringtechnieken zijn de sleutel om voedselverspilling tegen te werken en tegelijkertijd de versheid en veiligheid van gekoelde producten te garanderen. In dit project worden batterij-loze sensoren ontwikkelt die van kleur veranderen naargelang hun temperatuurgeschiedenis, zodat het makkelijk af te lezen is of het product nog vers genoeg is en verspilling tegengaat.

Nieuwe materialen uit biomassa – kunnen we het groen maken?
Dr. Evgeny Pidko, TUD
Consortium: Technische Universiteit Delft, Croda International
Omzetting van vetzuren naar 'vetesters' en 'vetalcoholen' is een cruciale stap in de productie van zogenaamde platformchemicaliën uit biomassa, welke gebruikt worden in vele hightech en praktische materialen. Vetzuren kunnen gewonnen worden uit bijvoorbeeld biomassa of oud frituurvet, wat deze productiemethode in principe CO2-neutraal maakt. Hoewel de techniek werkt, is industriële toepassing moeilijk omdat er momenteel relatief veel katalysator, hoge drukken en hoge temperaturen nodig zijn om de reactie goed te laten verlopen. We gaan deze reactie onder realistische omstandigheden bestuderen om op groene- en CO2-neutrale wijze industriële productie van vetesters en vetalcoholen mogelijk te maken.

Brandstof produceren vanuit omgevingslucht
Prof.dr.ir. Richard van de Sanden, DIFFER
Consortium: DIFFER, Toyota Motor Europe
Als we fossiele brandstoffen vervangen door duurzame energiebronnen, kan de broeikasuitstoot teruggedrongen worden en klimaatverandering worden tegengaan. Maar de meeste duurzame energietechnologie produceert elektriciteit, die lastig is op te slaan of transporteren. Door water te splitsen met energie uit zonlicht kunnen we "zonne-waterstof" produceren als alternatief voor fossiele brandstof. Bestaande ontwerpen gebruiken daarvoor vloeibaar water. Dit project onderzoekt een ontwerp voor zonne-waterstof dat water uit de omgevingslucht gebruikt en daardoor kan worden ingezet in afgelegen gebieden of langs wegen zonder stromend water.

Uitbreiden van de gereedschapskist van gist
Prof.dr.ir. Marco Fraaije, RUG
Consortium: Universiteit van Groningen, DSM, Syngenta
Gist wordt voor vele biotechnologische processen gebruikt op basis van het brede scala van gistenzymen. Toch blijken bacteriën een klasse van enzymen te bevatten waarover gist niet beschikt. Dit project ontwikkelt een gist waarin ook deze enzymen gebruikt kunnen worden. Dat maakt gist nog breder inzetbaar voor biotechnologische processen.

Atomaire resolutie membraan receptor structuur in de cel
Dr. Gert Folkers, UU
Consortium: Universiteit Utrecht, Servier (Frankrijk)
Ongeveer de helft van alle beschikbare medicijnen is gericht tegen membraanreceptoren. Voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen is betrouwbare structuurinformatie essentieel. Het verkrijgen van hoge resolutie membraanreceptorstructuren is complex omdat deze dynamische eiwitten lastig te zuiveren zijn. Het consortium gaat deze eiwitten bestuderen in de native omgeving: het celmembraan. Hierbij worden medicijnafhankelijke veranderingen in de structuur en bewegelijkheid van membraanreceptoren met vaste stof NMR onderzocht. Deze kennis kan mogelijk verklaren hoe receptoren signalen van buitenaf kunnen doorgeven. De ontwikkelde methoden bieden potentieel mogelijkheden voor membraanreceptorstructuur-afhankelijke medicijnontwikkeling.

Lichtgevende moleculen als cruciale bakens bij het volgen van bloedstolling
Prof.dr. Floris Rutjes, RU
Consortium: Radboud Universiteit, Enzyre BV
Dit project gaat complexe detectiemoleculen identificeren waarmee de activiteit van enzymatische reacties in de bloedstolling eenvoudig kan worden gemeten. Momenteel worden deze detectiemoleculen, die meer licht geven naarmate een enzym actiever is, door een arbeidsintensief proces stuk voor stuk gesynthetiseerd en getest. We stellen een innovatieve nieuwe synthesemethode voor, waarmee grote aantallen detectiemoleculen parallel worden gesynthetiseerd en tegelijk getest. Daarna kunnen geschikte moleculen verder worden geoptimaliseerd voor toepassing in een diagnostische test.

Software-ontwikkeling voor autonome auto's
Dr. Efstratios Gavves (UvA)
Consortium: Universiteit van Amsterdam, BMW
De toekomst van de auto-industrie ligt in volledig autonome, zelfrijdende auto's. Die hebben een geavanceerd autonoom navigatiesysteem nodig dat zwaar leunt op kunstmatige intelligentie algoritmen en gevoed wordt door de kracht van Big Data. Een volledig autonome auto wordt alleen in de praktijk ingezet als de automatische navigatie-algoritmen veilig, comfortabel en sociaal bewust rijden mogelijk maken. Dit onderzoeksproject ontwikkelt dergelijke automatische navigatie-algoritmen voor de volgende generatie BMW autonome voertuigen.

Duurzame productie van aromatische chemische bouwstenen uit suiker
Prof.dr. Pieter Bruijnincx, UU
Consortium: Universiteit Utrecht, Klüber Lubrication, TNO/Biorizon
De groeiende vraag naar plastics, coatings en andere producten maakt dat we goed moeten kijken naar hoe duurzaam we de chemische bouwstenen maken die gebruikt worden voor deze producten. We ontwikkelen een nieuwe omzettingsroute die met behulp van katalyse de suikers in niet-eetbare biomassa kan omzetten tot bio-aromaten, een belangrijke categorie van deze bouwstenen.

TA en IPP projecten

Sociale eiwitnetwerken in de cel inzichtelijk gemaakt
Hoofdaanvrager: Prof.dr. Albert Heck, UU
Consortium: Bijvoet Center for Biomolecular Research and Utrecht Institute for Pharmaceutical Sciences, University Utrecht, Wageningen University & Research, ThermoFisher Scientific-FEI, Protein Metrics
In elke cel van ieder organisme bevindt zich een groot scala van eiwitten, die met elkaar (en andere biomoleculen) samenwerken om goed te kunnen functioneren. Dit project gaat meerdere geavanceerde biotechnieken verder ontwikkelen, bij elkaar brengen en integreren. We doen dit om uiteindelijk dit sociale netwerk van interacties volledig en dynamisch in kaart te kunnen brengen en te visualiseren, om zo precies te begrijpen hoe het leven in een cel werkt.

Dynamic Phase Space Shaping Hoofdaanvrager: Prof.dr. Jom Luiten, TU/e
Consortium: TU/e, ThermoFischer
Voor het ontwikkelen van nieuwe materialen is het belangrijk dat deze op atoomniveau bestudeerd kunnen worden. De onderzoeksgroep van prof. Jom Luiten (Technische Universiteit Eindhoven) gaat samen met het internationale bedrijf ThermoFisher elektronen-microscopie doorontwikkelen zodat er met nog hogere resolutie naar materialen gekeken kan worden dan tot nu toe het geval was.

 

Bron: NWO