Replicatiestudies tweede ronde: weer belangrijk onderzoek opnieuw doen

20 december 2018

Voor de tweede keer financiert NWO projecten uit de gezondheids- en sociale wetenschappen waarmee onderzoek van anderen opnieuw wordt uitgevoerd. Het gaat om acht onderzoeken die in het verleden de basis vormden voor vervolgonderzoek of een belangrijke plaats hebben ingenomen in onderwijs, beleidsvorming of het publieke debat.

Door dergelijk ‘hoeksteenonderzoek’ te repliceren wil NWO bijdragen aan het vergroten van transparantie van onderzoek en aan de kwaliteit van het rapporteren van resultaten.

De projecten worden gefinancierd door het NWO-pilotprogramma Replicatiestudies, dat samen met ZonMw wordt uitgevoerd. Deze pilot bestrijkt het terrein van de sociale wetenschappen en gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Het pilotprogramma moet inzicht bieden in een effectieve manier om replicatieonderzoek als module op te nemen in alle onderzoekprogramma’s. In internationaal opzicht is NWO met dit pilotprogramma koploper.

In de tweede ronde werden 68 voorstellen ingediend, waarvan er acht financiering krijgen. In het onderzoeksveld is nog steeds grote behoefte aan deze financieringsmogelijkheid gezien het aantal ingediende voorstellen.

In de loop van 2019 wordt de derde en laatste financieringsronde in deze pilot opengesteld. Voor de drie financieringsrondes van Replicatiestudies is in totaal 3 miljoen euro beschikbaar.

De 8 gehonoreerde projecten, op volgorde van de achternaam van de onderzoeker, in een notendop:

Publication prejudices in the peer review system: A replication study

Dr. M. Bakker (Psychologie), Tilburg University

In een baanbrekend experiment onderzocht Michael Mahoney veertig jaar geleden het fenomeen publicatiebias. Hij gebruikte daarvoor 75 proefpersonen. Hij liet hen manuscripten beoordelen van onderzoek dat identieke experimentele procedures had gevolgd, maar verschillende resultaten had opgeleverd. Mahoney ontdekte dat het manuscript met positieve resultaten gemiddeld hogere beoordelingen kreeg voor onder meer methodologie, datapresentatie en wetenschappelijke bijdrage. De Tilburgse onderzoekers gaan de studie repliceren met een grotere sample, volgens een robuust, gepreregistreerd ontwerp.

Solving arithmetic equations unconsciously

Dr. S. Gayet (Psychologie), Radboud Universiteit

Recent onderzoek heeft laten zien dat mensen onbewust rekenkundige vergelijkingen kunnen oplossen (Sklar and colleagues, in PNAS, 2012). De studie kreeg veel aandacht binnen de wetenschappelijke wereld en in populaire media. Vanuit juridisch perspectief ook interessant: in welke gevallen is een verdachte verantwoordelijk te houden voor een misdaad als de complexe planning ervan kan worden uitgevoerd zonder bewustzijn? De Nijmeegse onderzoekers gaan dit onderzoek repliceren.

May food have your attention please: Do specifically obese individuals show an attention bias for food even when they are satiated?

Prof. dr. P.J. de Jong (Psychologie), Rijksuniversiteit Groningen

Replicatie van: Castellanos, E. H., Charboneau, E. Dietrich, M. S., Park, S., Bradley, B. P., Mogg, K., & Cowan, R.L. (2009). Obese adults have visual attention for food cue images: evidence for altered reward system functioning. International Journal of Obesity, 33, 1063-1073.) [Geen abstract]

Fear generalization in patients with Panic Disorder: A 5 clinic direct replication of Lissek et al. (2010)

Dr. A.M. Krypotos (Psychologie), Universiteit Utrecht

Hoe ontwikkelt een persoon een complete paniekstoornis die ooit begon met één paniekaanval? Lissek et al. (2010) waren de eersten om te onderzoeken waar stimuli hun oorsprong zouden kunnen hebben. Het onderzoek had brede theoretische en klinische implicaties. Het is nu een van de belangrijkste voorbeelden van de rol van angst-generalisatie in paniek- en andere angstgerelateerde aandoeningen. De Utrechtse onderzoekers gaan het experiment in vijf (inter-)nationale klinieken te herhalen.

Replication of the effect of light or moderate alcohol consumption during pregnancy on cognitive outcomes in children using Mendelian randomization

Dr. J.A. Labrecque (Epidemiologie), Erasmus MC

De onderzoekers uit Rotterdam gaan twee studies repliceren die een negatief effect aantoonden dat ook lichte of matige alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap de cognitieve resultaten van het kind verslechterden. De studies zijn nooit eerder herhaald, maar de uitkomsten droegen wel bij aan tegenstrijdige berichten in de media over het drinken van alcohol tijdens de zwangerschap en de gezondheid van kinderen. Onderzoekers in Rotterdam gaan het onderzoek herhalen op een nieuw cohort, om te kijken of ze dezelfde resultaten vinden.

The building blocks of cognition: core debates in infancy research

Prof. dr. C.C. Levelt (Psychologie), Leiden University Centre for Linguistics (LUCL)

Cognitieve prestaties van baby’s worden veelvuldig onderzocht, maar een groot deel van de experimenten is te beperkt en repliceerbaarheid ervan is een probleem (Frank et al., 2017). Alle vier de babylabs in het Nederlandse Baby Brain and Cognition Network gaan twee voorbeeldstudies repliceren, die elk van fundamenteel belang zijn voor de kerndebatten in het veld. Het gaat om Marcus, Vijaya, Bandi en Vishton (Science, 1999), die (aangeboren) leermechanismen onderzochten die betrokken zijn bij taalverwerving, en of deze mens- en taalspecifiek zijn, en om Kovács en Mehler (PNAS, 2004) over cognitieve voordelen bij tweetaligheid. Elke studie wordt in de vier laboratoria gerepliceerd.

The competitive advantage of sanctioning institutions revisited: A multi-lab replication of Gürerk et al. (2006)

Dr. W. Przepiorka (Sociologie), Universiteit Utrecht

In het experiment Het concurrentievoordeel van sanctionerende instellingen van Gürerk, Irlenbusch en Rockenbach (Science, 2006) speelden proefpersonen een spel met publieke goederen, een vaak gebruikt experiment om menselijke samenwerking te bestuderen. De belangrijkste innovatie van Gürerk et al. was dat zij proefpersonen het institutionele regime lieten kiezen: mét de mogelijkheid tot strafoplegging of zónder. Het artikel was echter gebaseerd op één experiment, met een kleine groep proefpersonen. De Utrechtse onderzoekers gaan de studie repliceren in acht laboratoria op vier continenten.

The evolutionary roots of human social tolerance and cooperation

Prof. dr. E.H.M. Sterck (Psychologie), Universiteit Utrecht

Mensen kunnen elkaar in een uitzonderlijke mate tolereren. Tussen mensen zijn ook vormen van samenwerking mogelijk die ongekend zijn in het dierenrijk. Pogingen om vergelijkbaar gedrag te onderzoeken in onze naaste verwanten – de bonobo en de chimpansee – hebben tegengestelde resultaten opgeleverd. De Utrechtse onderzoekers gaan een zeer invloedrijke studie van Birch en Bilman repliceren over coöperatief gedrag onder kleuters, te vergelijken met apengedrag. Ook worden twee studies over sociale tolerantie en samenwerking onder apen herhaald.

Meer informatie


Bron: NWO

Kenmerken

Wetenschapsterrein

Sociale en Geesteswetenschappen Medische Wetenschappen

Programma

Replicatiestudies

Speerpunt

Talent Vrij onderzoek

Contact

Dhr. O.R. (Olivier) Morot (voor mediavragen) Dhr. O.R. (Olivier) Morot (voor mediavragen) t: +31 (0)6 53175 377 o.morot@nwo.nl