NWO kent 10 miljoen euro toe aan veelbelovend natuurkundig onderzoek

20 december 2018

Op 13 december heeft NWO in totaal 10 miljoen euro toegekend aan vijf nieuwe Natuurkunde Vrije Programma's. Deze programma’s zijn elk samenwerkingen tussen meerdere universiteiten en instituten en hebben allemaal een looptijd van meer dan 5 jaar. In totaal worden 37 nieuwe promovendi en postdocs aangetrokken om het onderzoek uit te voeren.

Hieronder staat een samenvatting van de vijf programma's die binnenkort starten, in alfabetische volgorde.

Quantum Acoustics
Hoofdaanvrager: dr. S. Gröblacher (TUD)
Betrokken instellingen: TUD, UT, UL, TUE, AMOLF

Quantum experimenten met geluid - Terwijl we de fysica van atomen verklaren met quantum mechanica, beschouwen we de macroscopische wereld normaliter als klassiek. Dit programma onderzoekt de quantum eigenschappen van geluidsgolven, waarin miljarden atomen trillen op het oppervlak van een chip. Naast zijn fundamentele karakter zal dit onderzoek nieuwe manieren om quantum informatie te verwerken ontsluiten.

The Hidden Universe of Weakly Interacting Particles
Hoofdaanvrager: prof.dr.ir. P.J. de Jong (UvA)
Betrokken instellingen: UvA, Nikhef, RU, UL, UU

Het onzichtbare heelal - We gaan op zoek naar de eigenschappen van de meest ongrijpbare deeltjes in het heelal, neutrinos en donkere materie, door middel van de experimenten KM3NeT, XENONnT en SHiP, en theoretische modellering.

Gravitational waves: a new road to fundamental physics, astrophysics, and cosmology
Hoofdaanvrager: prof.dr. F.L. Linde (Nikhef)
Betrokken instellingen: Nikhef, UvA, UU, RU, RUG, VU, UM, TUE

Wat is de aard en structuur van sommige van de meest verbazingwekkende objecten, zoals zwarte gaten en neutronensterren in ons Universum en wat kunnen ze ons vertellen? Nu de eerste revolutionaire directe observaties van gravitatiegolven een feit zijn, is het moment daar om aan deze opwindende ontdekkingsreis te beginnen.

Atomic quantum simulators 2.0 - taming the long-range interactions
Hoofdaanvrager: prof.dr. F. Schreck (UvA)
Betrokken instellingen: UvA, RU, UU, TUE

Quantum LEGO - De onderzoekers creëren atomen, moleculen en ionen bij temperaturen net boven het absolute nulpunt, waar de quantummechanica regeert. Deze deeltjes gebruiken ze als quantum LEGO bouwstenen om kunstmatige quantummaterialen te construeren, en gedrag te induceren dat niet in bestaande materialen voorkomt. De verkregen kennis zal bijdragen aan scheikunde en materiaalkunde.

Chirality-Induced Spin Selectivity in Electron Transport
Hoofdaanvrager: prof.dr.ir. H.S.J. van der Zant (TUD)
Betrokken instellingen: TUD, UL

In dit programma onderzoeken we een fundamenteel nieuwe benadering om te komen tot elektronica gebaseerd op transport van elektronen-spins in plaats van lading. Op basis van fundamenteel onderzoek naar spin transport in organische moleculen met een schroefvormige structuur zullen we ontwerpregels opstellen voor efficiëntere elektronische componenten gebaseerd op spin.

Over de Natuurkunde Vrije Programma's

In de Natuurkunde Vrije Programma's bundelen fysici van verschillende Nederlandse kennisinstellingen hun krachten op specifieke onderzoeksgebieden, waarop de Nederlandse natuurkunde internationaal uitblinkt en waarvan het wetenschappelijk en/of maatschappelijk belang duidelijk aanwezig is. De nieuwe onderzoeksprogramma's moeten leiden tot wezenlijk begrip van recent ontdekte verschijnselen en in sommige gevallen ook zicht bieden op nieuwe technologieën. NWO streeft met Natuurkunde Vrije Programma's twee doelen na: een zo hoog mogelijke kwaliteit van het natuurkundig onderzoek in Nederland plus focus op wetenschappelijke onderwerpen en bundeling van onderzoeksactiviteiten.

De Natuurkunde Vrije Programma's ontstaan op basis van ideeën van onderzoekers, die een aanvraag kunnen ontwikkelen en indienen. Alle programma-aanvragen staan met elkaar in onderlinge competitie. De programma's dienen een duidelijke doelstelling, focus, cohesie en meerwaarde (ten opzichte van afzonderlijke kleinschalige projecten) te hebben. Vanzelfsprekend moet de wetenschappelijke kwaliteit overtuigend zijn.

NWO Open Competitie Exacte en Natuurwetenschappen

Het financieringsinstrument Natuurkunde Vrije Programma’s is inmiddels definitief gesloten. Op 1 augustus 2018 is een nieuwe open competitie geopend, waar onderzoekers terecht kunnen met hun ideeën voor nieuwsgierigheidsgedreven, ongebonden fundamenteel onderzoek op de onderzoeksterreinen van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen (ENW). Binnen de open competitie bestaan hiervoor twee domeinbrede instrumenten: één instrument voor kleinschalige projecten en investeringen (OC ENW - KLEIN) en één voor grootschalige projecten (OC ENW - GROOT). Deze nieuwe open competitie vervangt onder andere de Natuurkunde Vrije Programma’s.

Meer informatie

Peter Spijker, (030) 600 12 28, p.spijker@nwo.nl

Bron: NWO