Acht nieuwe projecten binnen groene topsectoren

5 december 2018

Het bestuur van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen heeft acht aanvragen goedgekeurd in het programma Graduate School Groene Topsectoren. Vijf projecten vallen binnen de topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, en drie projecten binnen de topsector Agrifood.

Binnen dit programma kunnen excellente masterstudenten zelf, in samenwerking met kennisinstellingen en bedrijven, een voorstel voor promotieonderzoek indienen. In deze ronde heeft de kandidaat voor het derde project binnen de topsector Agrifood zich inmiddels teruggetrokken, waardoor deze toekenning komt te vervallen.

Projecten binnen topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen

Plants grow with a foot on the brake: How the promiscuous MPK6 kinase universally represses acclimation to warm and cold temperature signals
Dr. ing. M. van Zanten, Aio kandidaat Myrthe Praat, UU
Hoe een universele moleculaire rem in planten groeiaanpassingen aan hitte en kou controleert

Omgevingstemperatuur controleert de groei van planten. De moleculaire processen die dit aansturen zijn grotendeels onbekend. Recent hebben wij gevonden dat het signaaltransductie eiwit MPK6 de groei van planten remt bij zowel hoge als lage opkweektemperatuur. Dit project onderzoekt welke moleculaire factoren onder controle staan van MPK6 in de modelplant Arabidopsis thaliana, de gewassen sla en tomaat en de snijbloem chrysant. Dit is van belang voor de ontwikkeling van hitte- en koude-tolerante gewassen met een hoge opbrengst en kwaliteit, onafhankelijk van de omgevingstemperatuur.

Effector proteins of Botrytis elliptica as tools for resistance breeding in lily against fire blight disease
Dr. J.A.L. van Kan, Aio kandidaat Michele Malvestiti, WUR
Gebruik van schimmeleiwitten in de veredeling van lelie tegen 'vuur'

De schimmel Botrytis elliptica veroorzaakt grote schade in lelies, die de telers 'vuur' noemen. Er worden veel bestrijdingsmiddelen ingezet en veredeling van lelie op resistentie tegen vuur is moeizaam. Dit project onderzoekt het gebruik van eiwitten van de schimmel Botrytis in veredeling om resistente rassen te selecteren en vervolgens versneld te ontwikkelen. Dit kan in de toekomst het gebruik van bestrijdingsmiddelen beperken en economische schade verminderen.

TOPLESS a novel S gene: Unravelling the manipulation of Topless by a conserved effector from Fusarium oxysporum
Dr. ing. F.L.W. Takken, Aio kandidaat Thomas Aalders, UvA
Hoe de schimmel Fusarium oxysporum planten manipuleert en ziekte veroorzaakt

Jaarlijks gaat 20 procent van onze potentiële oogst verloren aan plantenziekten. Ziekteverwekkers bespelen hun gastheren voor eigen gewin. Als we begrijpen hoe ziekteverwekkers dit doen, dan kunnen we planten minder vatbaar maken en onze afhankelijkheid van bestrijdingsmiddelgebruik sterk verminderen. De onderzoekers gaan bepalen hoe de schimmel Fusarium, veroorzaker van vele verwelkingsziekten bijvoorbeeld bij tomaat, zijn gastheer bespeelt. Daartoe bestuderen we een recent ontdekt schimmeleiwit, SIX8, dat de vatbaarheid van planten voor deze ziekte verhoogt door genexpressie in zijn gastheer te verstoren op een alsnog onbekende wijze.

Laying the foundation of plant shape by design: cracking the code of ARF5 DNA-binding
Prof. dr. D. Weijers, Aio kandidaat Juriaan Rienstra, WUR
Designer planten

De opbrengst van gewassen zou enorm verbeteren als we de vorm van planten zouden kunnen sturen, bijvoorbeeld om tomatenplanten machinaal te oogsten. Het plantenhormoon auxine heeft hiervoor enorme potentie omdat het de groei en uiteindelijke vorm van de plant aanstuurt, maar aanpassingen van de hoeveelheid auxine heeft negatieve bijeffecten. Is het mogelijk om de reacties van de plant op zijn eigen auxine, en daarmee de groei en vorm, aan te passen? Met deze kennis zouden we planten rationeel kunnen veredelen, op basis van een ontwerp waarin de plantvorm geoptimaliseerd is voor de groeicondities.

Targeted allele replacement
Prof. dr. R.G.F. Visser, Aio kandidaat William de Martines, WUR
Precieze plantenveredeling met 'genome editing'

Een bijzondere toepassing van 'genome editing' is genen precies vervangen door betere varianten. In de humane genetica wordt dit als veelbelovende techniek gezien om erfelijke ziekten te repareren. Wij willen deze vorm van 'genome editing' toepassen in de plantenveredeling, maar het onderliggende biologische mechanisme verloopt in planten zeer inefficiënt. We ontwikkelen daarom een verbeterde 'genome editing' methode voor het gericht vervangen van genen in de modelplant Arabidopsis. Daarna passen we de methode toe in aardappel om een niet-functioneel Phytophthora resistentie-gen te vervangen door een natuurlijke, functionele variant. Dat maakt de aardappelplant resistent tegen Phytophthora.

Projecten binnen topsector Agrifood

Blight in the spotlight; an innovative microscopic assay for unravelling and quantifying the Phytophthora infestans infection process
Prof. dr. ir. F.P.M. Govers Aio kandidaat Michiel Kasteel, WUR
Licht uit, spot aan: de aardappelziekte onder de loep

Ziekteverwekkers belagen planten continu, met als gevolg hevige opbrengstverliezen in land- en tuinbouw. Phytophthora infestans veroorzaakt de aardappelziekte en is een beruchte ziekteverwekker met een groot aanpassingsvermogen, wat bestrijding vermoeilijkt. Dit onderzoek ontwikkelt een kwantitatieve methode om infectie-efficiëntie te meten. Met behulp van geavanceerde microscopie en nagebootste plantencelwanden kwantificeren we het effect van verschillende vormen van bestrijding op groei en ontwikkeling van P. infestans. Hiermee verrijken we niet alleen ons inzicht in het infectiemechanisme van deze ziekteverwekker, maar ontwikkelen we ook een innovatieve methode om effecten van nieuwe bestrijdingsmethodes efficiënt te kwantificeren.

The fate of nutrients captured in the dark films of mushroom compost
Dr. ir. M.A. Kabel Aio kandidaat Katharina Duran, WUR
Nutriënt-rijke donkergekleurde films in champignon compost

De productie van champignons wereldwijd stijgt ieder jaar. Champignons groeien op compost die overblijft na compostering van een aantal ingrediënten (tarwestro, paardenmest, kippenmest en gips). Tijdens compostering vormen zich rondom de stro donkergekleurde films (ongeveer 30 procent van de droge stof). De structuur van deze films is onbekend, net als de wijze hoe deze films beschikbaar zijn voor champignongroei. Dit project brengt de vorming en afbraak van donkergekleurde films in kaart, geholpen door bestaande methodes vanuit aangrenzende onderzoeksgebieden. Uiteindelijk moet dit de kosten van het champignon-compost productieproces verlagen.

 

Bron: NWO